ఉదయం నిద్రలేవగానే పక్కనే ఉన్న మొబైల్ ఫోన్ తీసుకోవడం, లేదా కాఫీ తాగందే రోజు మొదలుపెట్టలేకపోవడం.. ఇవి మనం ప్రతిరోజూ చేసే అతి సాధారణ పనులు. కానీ నిజానికి ఇవి మనం ఆలోచించి, స్పృహలో ఉండి తీసుకునే నిర్ణయాలు కావు, మన మెదడు ఆటోపైలట్ మోడ్లో చేసే పనులు. మన జీవితంలో దాదాపు సగానికి పైగా పనులు కేవలం 'అలవాట్ల' ఆధారంగానే జరుగుతాయని సైన్స్ చెబుతోంది. అసలు ఒక చిన్న అలవాటు ఎలా పుడుతుంది? అది మన భవిష్యత్తును, మన వ్యక్తిత్వాన్ని ఎలా శాసిస్తుందో తెలుసుకుంటే ఆశ్చర్యపోక తప్పదు.
ఒక అలవాటు ఏర్పడటం వెనుక అద్భుతమైన న్యూరోసైన్స్ దాగి ఉంది. మన మెదడు ఎప్పుడూ తన శక్తిని ఆదా చేసుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. అందుకే పదే పదే చేసే పనులను ఒక క్రమపద్ధతిగా మార్చుకుని, దానికి ఒక షార్ట్కట్ క్రియేట్ చేస్తుంది. సైకాలజీ పరిభాషలో దీనిని 'హ్యాబిట్ లూప్' (Habit Loop) అంటారు. ఇందులో ప్రధానంగా మూడు దశలు ఉంటాయి. మొదటగా ఒక సూచన మెదడును ప్రేరేపిస్తుంది. ఆ వెంటనే ఆ పనిని చేసేలా నడిపిస్తుంది. ఆ పని పూర్తయిన తర్వాత వచ్చే ఆనందం లేదా ప్రతిఫలం ఆ లూప్ను పూర్తి చేస్తుంది. ఈ వలయంలో పడిన తర్వాత మెదడు ఆలోచించడం మానేసి, ఆటోమెటిక్గా పనిని పూర్తి చేయిస్తుంది.
మన అలవాట్లే మన వ్యక్తిత్వాన్ని నిర్ణయిస్తాయి అన్నది అక్షర సత్యం. మీరు ప్రతిరోజూ ఒక పుస్తకం చదువుతుంటే మీరు ఒక పాఠకుడిగా మారుతారు. ప్రతిరోజూ కాసేపు వ్యాయామం చేస్తుంటే ఆరోగ్యవంతుడిగా మారుతారు. అంటే మన సొంత ఐడెంటిటీని నిర్మించే ఇటుకలే ఈ రోజువారీ అలవాట్లు. ఒక మనిషి గొప్ప నాయకుడిగా మారాలన్నా, లేదా జీవితాంతం ఒక సాధారణ వ్యక్తిగా మిగిలిపోవాలన్నా.. అది వారు ప్రతిరోజూ తమకు తెలియకుండా చేసే చిన్న చిన్న పనుల మీదే ఆధారపడి ఉంటుంది. పదే పదే చేసే పనులే మన క్యారెక్టర్గా స్థిరపడతాయి.
ప్రఖ్యాత రచయిత జేమ్స్ క్లియర్ తన అటామిక్ హ్యాబిట్స్ పుస్తకంలో ఇదే విషయాన్ని స్పష్టంగా వెల్లడించారు. మన లక్ష్యాల కంటే మన చుట్టూ ఉన్న అలవాట్ల వ్యవస్థే మనల్ని నడిపిస్తుందని ఆయన విశ్లేషించారు. కానీ నేటి డిజిటల్ యుగంలో ఈ హ్యాబిట్ లూప్ను సోషల్ మీడియా యాప్స్, టెక్నాలజీ కంపెనీలు తమకు అనుకూలంగా హ్యాక్ చేస్తున్నాయి. ప్రతి నోటిఫికేషన్ ఒక ట్రిగ్గర్లా పనిచేసి, మనల్ని గంటల తరబడి స్క్రోల్ చేసేలా ఒక చెడు అలవాటుకు బానిసలను చేస్తున్నాయి. దీనివల్ల నేటి యువత తమ అసలైన సామర్థ్యాన్ని కోల్పోయి, ఏకాగ్రత లోపంతో బాధపడుతున్నారు.
మరి ఈ అలవాట్ల వలయాన్ని చేధించి, మన వ్యక్తిత్వాన్ని మెరుగుపరుచుకోవడం ఎలా? దీనికి ఉన్న ఒకే ఒక్క మార్గం చిన్న చిన్న మార్పులతో మొదలుపెట్టడం. ఒక చెడు అలవాటును ఒక్క రోజులో ఆపేయడం సాధ్యం కాదు, దాని స్థానంలో ఒక మంచి అలవాటును చేర్చడం ద్వారా మాత్రమే దాన్ని రీప్లేస్ చేయగలం. మన మెదడులోని న్యూరాన్ల కనెక్షన్లను మార్చుకునే అద్భుతమైన శక్తి (Neuroplasticity) మనిషికి ఎప్పుడూ ఉంటుంది. ఈ రోజు మీరు తీసుకునే ఒక చిన్న సానుకూల నిర్ణయాన్ని సరిగా ప్లాన్ చేసుకుంటే, రేపటి మీ భవిష్యత్తును మీరే నిర్మించుకోవచ్చు.
Also Read:
మీలో టాలెంట్ ఉన్నా ఎందుకు వెనుకబడి ఉన్నారో తెలుసా? కారణం ఇదే!జీవితంలో ఎదురుదెబ్బ తగిలిందా? అయితే మళ్ళీ ఇలా బౌన్స్ బ్యాక్ అవ్వండి!
అతిగా ఆలోచించడం (Overthinking) ఆపడం ఎలా? సింపుల్ ట్రిక్స్
5 AM క్లబ్: ఉదయం 5 గంటలకే నిద్రలేస్తే జీవితం ఎలా మారుతుంది?
మోటివేషన్ కంటే సెల్ఫ్ డిసిప్లిన్ ఎందుకు గొప్పదో తెలుసా?
