ఉదయం నిద్ర లేవగానే మీ ఫోన్ అన్లాక్ చేసి ఇన్స్టాగ్రామ్ లేదా ఫేస్బుక్ ఓపెన్ చేయగానే, మీ స్నేహితుల్లో ఎవరో ఒకరు కొత్త కారు కొన్న ఫొటో కనిపిస్తుంది. ఇంకెవరో కుటుంబంతో కలిసి ఫారిన్ ట్రిప్ ఎంజాయ్ చేస్తున్న వీడియో దర్శనమిస్తుంది. ఆ క్షణంలో మీ మనసులో తెలియని ఒక వెలితి. "నేను ఎందుకు ఇలా ఉన్నాను? నా లైఫ్ ఎందుకు ఇంత బోరింగ్గా ఉంది? వాళ్లలా నేను ఎందుకు సక్సెస్ కాలేకపోతున్నాను?" అనే ఆలోచన మిమ్మల్ని వెంటాడుతోందా? ఈ రోజుల్లో ప్రతి సామాన్యుడిని వేధిస్తున్న అతిపెద్ద మానసిక సమస్య ఇదే. ఇతరులతో మనల్ని మనం పోల్చుకోవడం.
కానీ, ఒక సామాన్యుడిగా ఈ విషయం గురించి మీరు ఇప్పుడు ఎందుకు పట్టించుకోవాలి? ఎందుకంటే, ఈ "పోలిక" అనే మహమ్మారి మీ మానసిక శాంతిని, మీ ఆనందాన్ని, మీ ఆత్మవిశ్వాసాన్ని నిలువునా దహించేస్తోంది. మీరు ఎంత కష్టపడుతున్నా, ఎంత సాధించినా, మరొకరితో పోల్చుకున్న క్షణంలో అవన్నీ శూన్యంగా మారిపోతున్నాయి. ఈ ఉచ్చులో పడితే మీకంటూ ఒక జీవితం ఉందని, మీకంటూ కొన్ని లక్ష్యాలు ఉన్నాయన్న విషయాన్ని పూర్తిగా మర్చిపోతారు. అందుకే ఇతరులతో పోల్చుకోవడం అనే వ్యసనం నుంచి బయటపడి, మీ విలువను మీరు ఎలా గుర్తించాలో, ఆత్మవిశ్వాసాన్ని ఎలా పెంపొందించుకోవాలో తెలుసుకోవడం ఈ క్షణంలో అత్యంత ఆవశ్యకం.
ఇతరులతో పోలిక... ఒక మానసిక ఉచ్చు
మానవ పరిణామ క్రమంలో ఇతరులను చూసి నేర్చుకోవడం అనేది ఒక సహజమైన లక్షణం. ఒకప్పుడు మన చుట్టూ ఉన్న పది మందితో మాత్రమే మనల్ని మనం పోల్చుకునేవాళ్ళం. అది మనల్ని మరింత మెరుగుపరుచుకోవడానికి సహాయపడేది. కానీ, ఇప్పుడు పరిస్థితి మారిపోయింది. మన అరచేతిలోని స్మార్ట్ఫోన్ ద్వారా ప్రపంచంలో ఉన్న ఎనిమిది వందల కోట్ల మందితో, వారిలో అత్యుత్తమ స్థాయిలో ఉన్న వారితో ప్రతిరోజూ మనల్ని మనం పోల్చుకుంటున్నాం. ఇక్కడే అసలు సమస్య మొదలవుతోంది.
సోషల్ మీడియా అనేది ఒక అద్దం లాంటిది కాదు, అదొక మాయాజాలం. అక్కడ ఎవరూ తమ కష్టాలను, కన్నీళ్లను, వైఫల్యాలను పంచుకోరు. కేవలం తమ జీవితంలోని అత్యుత్తమ క్షణాలను, ఫిల్టర్ చేసిన ఆనందాలను మాత్రమే ప్రదర్శిస్తారు. దీన్నే సైకాలజిస్టులు "హైలైట్ రీల్" అని పిలుస్తారు. మీరు మీ జీవితంలోని తెరవెనుక కష్టాలను, ఇతరుల జీవితంలోని ఈ హైలైట్ రీల్తో పోల్చుకుని బాధపడుతున్నారు. ఇదెంత అసంబద్ధమో ఆలోచించండి. వాస్తవానికి అక్కడ కనిపించే ఆనందం వెనుక ఎన్నో నిద్రలేని రాత్రులు, ఎన్నో ఆర్థిక ఇబ్బందులు దాగి ఉండొచ్చు. కానీ ఆ నిజాలు మీకు కనిపించవు.
పోలికతో వచ్చే అభద్రతా భావం (Insecurity)
ఎప్పుడైతే మీరు ఇతరుల విజయాలను చూసి మిమ్మల్ని మీరు తక్కువ చేసుకుంటారో, అప్పుడే అభద్రతా భావం (Insecurity) మీ మనసులో బీజాలు వేస్తుంది. "నాకు ఆ టాలెంట్ లేదు, నాకు ఆ అదృష్టం లేదు" అని మిమ్మల్ని మీరు నిందించుకోవడం మొదలుపెడతారు. ఈ అభద్రతా భావం మీ వ్యక్తిత్వాన్ని తీవ్రంగా దెబ్బతీస్తుంది. మీకున్న నైపుణ్యాలను కూడా సద్వినియోగం చేసుకోలేని మానసిక స్థితికి మిమ్మల్ని నెట్టేస్తుంది.
దీని వల్ల మీ కెరీర్, మీ సంబంధ బాంధవ్యాలు కూడా ప్రభావితం అవుతాయి. మీ స్నేహితుడు మీకంటే ఎక్కువ జీతం సంపాదిస్తున్నాడని తెలిసినప్పుడు, మీరు చేస్తున్న ఉద్యోగంలో ఎంత సంతృప్తి ఉన్నా అది మీకు చేదుగా అనిపించడం మొదలవుతుంది. మీ బంధువులు పెద్ద ఇల్లు కట్టుకున్నారని చూసినప్పుడు, ప్రేమతో నిండిన మీ చిన్న ఇల్లు మీకు నచ్చదు. అంటే, మీ దగ్గర లేనిదాని గురించి ఆలోచిస్తూ, మీ దగ్గర ఉన్న ఆనందాన్ని మీ చేతులారా నాశనం చేసుకుంటున్నారన్న మాట.
ఆత్మగౌరవాన్ని (Self-Worth) నిర్మించుకోవడం ఎలా?
ఈ సమస్య నుంచి బయటపడాలంటే ముందుగా మీ ఆత్మగౌరవాన్ని మీరు గుర్తించాలి. మీ విలువను మీ బ్యాంక్ బ్యాలెన్స్, మీ ఉద్యోగం, లేదా మీరు వేసుకునే బట్టలు నిర్ణయించవు. మీ వ్యక్తిత్వం, మీ నిజాయితీ, మీరు ఇతరులతో ప్రవర్తించే తీరు మీ అసలైన విలువను నిర్ణయిస్తాయి. ఒకరి కంటే మీరు వెనుకబడి ఉన్నారని మీకు అనిపిస్తే, అది కేవలం ఒక భ్రమ మాత్రమే. ఎందుకంటే, జీవితం అనేది అందరూ ఒకేసారి పరుగెత్తే రేసు ట్రాక్ కాదు.
మీకంటూ ఒక ప్రత్యేకమైన ట్రాక్ ఉంది. మీ గమ్యం వేరు, మీ ప్రయాణం వేరు. ఒకరు పాతికేళ్లకే కోటీశ్వరులు కావచ్చు, మరొకరు నలభై ఏళ్ల వయసులో తమకిష్టమైన కెరీర్ను ప్రారంభించవచ్చు. ఇందులో ఎవరూ గొప్ప కాదు, ఎవరూ తక్కువ కాదు. ఎవరి టైమ్జోన్ వాళ్లది. మీకంటూ ఒక సమయం వస్తుంది, అప్పటివరకు మీ పని మీరు చేసుకుంటూ వెళ్లడమే నిజమైన ఆత్మవిశ్వాసం. ఆత్మవిశ్వాసం అనేది ఇతరులకంటే గొప్పగా ఉండటం నుంచి రాదు, మిమ్మల్ని మీరు సంపూర్ణంగా అంగీకరించడం (Self-Acceptance) ద్వారానే వస్తుంది.
మీతో మీకే పోటీ.. ఇతరులతో కాదు
అసలు విజయం అంటే ఏంటి? పక్కింటి వాడి కంటే ఎక్కువ సంపాదించడమా? కాదు. నిన్నటి మీ కంటే, ఈ రోజు మీరు మెరుగ్గా ఉన్నారా లేదా అన్నదే అసలైన విజయం. మీ పోటీ ఎప్పుడూ మీతోనే ఉండాలి. నిన్న మీరు చేసిన తప్పులను ఈ రోజు సరిదిద్దుకున్నారా? నిన్నటి కంటే ఈ రోజు కొత్తగా ఏమైనా నేర్చుకున్నారా? ఇలాంటి ప్రశ్నలు మిమ్మల్ని మీరు వేసుకోండి. అప్పుడు మీ దృష్టి ఇతరుల జీవితాల నుంచి మీ జీవితంపైకి మళ్లుతుంది.
ఇందుకోసం ప్రతిరోజూ కొంత సమయాన్ని కేటాయించండి. మీరు సాధించిన చిన్న చిన్న విజయాలను సెలబ్రేట్ చేసుకోండి. ఉదయాన్నే లేచి వ్యాయామం చేయడం కూడా ఒక విజయమే. ఒక పుస్తకం చదవడం కూడా ఒక విజయమే. ఈ చిన్న విజయాలే కాలక్రమంలో మీలో అపారమైన ఆత్మవిశ్వాసాన్ని నింపుతాయి. ఇతరుల విజయాలను చూసి కుళ్లుకోవడం మానేసి, వారి నుండి స్ఫూర్తి పొందడం అలవాటు చేసుకోండి. "వాడు సాధించాడు, నేనెందుకు సాధించలేను" అనే సానుకూల దృక్పథాన్ని పెంపొందించుకోండి.
కృతజ్ఞతా భావం: ఆనందానికి అసలైన రహస్యం
ఇతరులతో పోల్చుకునే అలవాటును పూర్తిగా నాశనం చేయడానికి ఉన్న ఏకైక ఆయుధం కృతజ్ఞతా భావం (Gratitude). మీ జీవితంలో ప్రస్తుతం ఉన్న మంచి విషయాల పట్ల కృతజ్ఞతతో ఉండటం నేర్చుకోండి. ప్రతిరోజూ రాత్రి పడుకునే ముందు, ఆ రోజు జరిగిన మూడు మంచి విషయాలను గుర్తుచేసుకోండి. ఆరోగ్యకరమైన శరీరం, తినడానికి మంచి ఆహారం, ప్రేమించే కుటుంబం... ఇవి కూడా కోట్లాది మందికి అందని ద్రాక్షలాంటివే అన్న కఠోర వాస్తవాన్ని గుర్తించండి.
మీ దగ్గర ఉన్నవాటి విలువను మీరు గుర్తించినప్పుడు, మీ దగ్గర లేనివాటి గురించిన బాధ దానంతట అదే తగ్గిపోతుంది. మీ ఆలోచనా విధానంలో వచ్చే ఈ చిన్న మార్పు, మీ జీవితంలో ఊహించని శాంతిని, ఆనందాన్ని తీసుకొస్తుంది. మీకంటూ ఉన్న ప్రత్యేకమైన ప్రయాణాన్ని ప్రేమించడం మొదలుపెడితే, సోషల్ మీడియాలో ఎవరు ఎన్ని అద్భుతాలు సృష్టించినా మీ మనసు చలించదు.
సోషల్ మీడియాకు డిజిటల్ డీటాక్స్ అవసరం
ఈ మార్పు రావాలంటే ఆచరణాత్మకమైన నిర్ణయాలు తీసుకోవాలి. ముఖ్యంగా సోషల్ మీడియా వాడకంపై నియంత్రణ అవసరం. ఏ అకౌంట్లను ఫాలో అవ్వడం వల్ల మీలో అభద్రతా భావం పెరుగుతుందో, వాటిని వెంటనే మ్యూట్ చేయండి లేదా అన్ఫాలో చేయండి. మీ మనసుకు ప్రశాంతతను, స్ఫూర్తిని ఇచ్చే కంటెంట్ను మాత్రమే చూడండి. రోజులో కొంత సమయం ఫోన్ను పక్కన పెట్టి, మీ కుటుంబ సభ్యులతో, స్నేహితులతో గడపండి. లేదా ప్రకృతిలో కొంత సమయం గడపండి.
మీ చుట్టూ ఉన్న వాస్తవ ప్రపంచాన్ని గమనించినప్పుడే, వర్చువల్ ప్రపంచం సృష్టిస్తున్న మాయలోంచి మీరు బయటపడతారు. ఇతరుల జీవితాలను విమర్శించడం, లేదా వారిని చూసి జాలి పడటం లాంటివి కూడా మానుకోవాలి. ఎందుకంటే సానుకూల ఆలోచనలతో ఉన్న మనసులో మాత్రమే సృజనాత్మకత ఉద్భవిస్తుంది. మీ శక్తినంతా మీ సొంత ఎదుగుదలపై మాత్రమే కేంద్రీకరించినప్పుడు అద్భుతాలు సృష్టించవచ్చు.
భవిష్యత్తుపై అంచనా - ఒక నిర్మొహమాటమైన నిజం
రాబోయే ఐదేళ్లలో టెక్నాలజీ, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ మన జీవితాలను మరింత వేగంగా మార్చేయబోతున్నాయి. ఈ రేసులో ప్రతి ఒక్కరూ ఏదో ఒకటి సాధించాలనే విపరీతమైన ఒత్తిడికి గురవుతారు. ఈ తరుణంలో ఒక కఠినమైన నిజం ఏంటంటే.. భవిష్యత్తులో అత్యంత విజయవంతమైన వ్యక్తులుగా, సంతోషకరమైన వ్యక్తులుగా నిలిచేది ఎక్కువ డబ్బు సంపాదించిన వారు కాదు. డిజిటల్ ప్రపంచం సృష్టిస్తున్న ఈ "కంపారిజన్ ట్రాప్" (పోలికల ఉచ్చు) నుంచి తమను తాము కాపాడుకుంటూ, తమ స్వంత మానసిక ఆరోగ్యాన్ని రక్షించుకోగలిగిన వారే భవిష్యత్తులో నిజమైన విజేతలుగా నిలుస్తారు.
శారీరక ఆరోగ్యం కోసం నేడు జిమ్లకు ఎలా వెళ్తున్నారో, రాబోయే రోజుల్లో మానసిక ఆరోగ్యం కోసం "అటెన్షన్ డైట్", "కంపారిజన్ డీటాక్స్" అనేవి ప్రతి మనిషి దైనందిన జీవితంలో భాగం కాక తప్పదు. కాబట్టి, ఈ క్షణం నుంచే ఇతరుల వైపు చూడటం ఆపేయండి. మీ లోపలికి మీరు చూసుకోండి. మీ ప్రత్యేకతను, మీ లోపాలను, మీ విజయాలను సంపూర్ణంగా అంగీకరించండి. మీ జీవితం ఏ ఒక్కరితోనూ పోటీ కాదు, అదొక అద్భుతమైన ప్రయాణం. ఆ ప్రయాణాన్ని ఆస్వాదించండి.
