140 కోట్ల పైచిలుకు జనాభా ఉన్న దేశం మనది. ఎటు చూసినా జనసమ్మర్దం, ఏ వీధికి వెళ్లినా కోలాహలం.. పండుగలొచ్చినా, పబ్బాలొచ్చినా ఊర్లకు ఊర్లు సందడిగా మారే సంస్కృతి మన సొంతం. మరి ఇంతమంది మనుషుల మధ్య ఉన్నా, ఈరోజుల్లో ఒక సగటు మనిషి తనను తాను ఎందుకు ఒంటరిగా (Lonely) ఫీల్ అవుతున్నాడు? వినడానికి కాస్త ఆశ్చర్యంగా, విడ్డూరంగా అనిపించినా నేటి ఆధునిక భారతదేశంలో ఇదే పచ్చి నిజం. "లోన్లీనెస్ ఎపిడెమిక్" (Loneliness Epidemic) అనే ఒక నిశ్శబ్ద మహమ్మారి మన సమాజంలో చాలా లోతుగా వేర్లు తన్నుకుపోతోంది.
ఇదెక్కడో అమెరికాలోనో, యూరప్లోనో జరిగే విషయం అనుకుంటే పొరపాటే. మీ ఇంట్లో, మీ పక్కింట్లో, ఆఫీసులో మీ పక్క సీట్లో కూర్చునే సహోద్యోగిలో, బహుశా మీలో కూడా ఈ సమస్య ఉండి ఉండొచ్చు. ప్రతి ఒక్కరి చేతిలో స్మార్ట్ఫోన్ ఉంటుంది, ప్రపంచం మొత్తం మన గుప్పిట్లో ఉన్నట్లు భ్రమ పడుతుంటాం. కానీ, నిజానికి మన పక్కన కూర్చున్న వారితోనే మనకు మానసిక దూరం పెరిగిపోతోంది. అసలు ఒక సగటు మనిషిగా ఈ విషయం గురించి మీరు ఎందుకు ఆలోచించాలి? ఎందుకంటే, ఇది కేవలం ఒక భావోద్వేగం కాదు, మన ఆయుష్షును హరించే ఒక ప్రమాదకరమైన ఆరోగ్య సంక్షోభం.
ఉమ్మడి కుటుంబాల నుంచి.. ఒంటరి దీవులుగా..
ఒకప్పుడు మన దేశంలో కుటుంబం అంటే ఒక అతిపెద్ద భరోసా. కష్టమొచ్చినా, సంతోషమొచ్చినా పంచుకోవడానికి ఇంట్లో పది మంది ఉండేవారు. కానీ కాలానుగుణంగా వచ్చిన మార్పులు, ఉపాధి అవకాశాలు, ఉన్నత చదువుల కోసం పల్లెలను వదిలి నగరాలకు వలస వెళ్లడం పెరిగింది. ఉమ్మడి కుటుంబాలు కాస్తా చిన్న చిన్న న్యూక్లియర్ ఫ్యామిలీలుగా విడిపోయాయి. ఇద్దరు భార్యాభర్తలు, ఒక బిడ్డ.. అంతకు మించి ఎవరితోనూ సంబంధం లేని ఒక కృత్రిమ వాతావరణాన్ని మనం సృష్టించుకున్నాం.
హైదరాబాద్, బెంగళూరు, పుణె లాంటి మహానగరాల్లో చిన్న చిన్న ఫ్లాట్లలో జీవిస్తున్న యువత పరిస్థితి మరీ దారుణం. వారాంతాల్లో పబ్లు, పార్టీలు, మాల్స్కు వెళ్తున్నా, లోపల ఏదో తెలియని వెలితిని వారు నిరంతరం అనుభవిస్తున్నారు. అపార్ట్మెంట్లలో పక్క ఫ్లాట్లో ఎవరు ఉంటున్నారో, కనీసం వాళ్ల పేరేంటో కూడా తెలియని ఈ యాంత్రిక జీవనశైలి మనల్ని మరింత ఏకాకులను చేస్తోంది. ఒకప్పుడు సాయంత్రం అయితే వీధి అరుగుల మీద జరిగే ముచ్చట్లు ఇప్పుడు మాయమైపోయాయి.
Also Read : 'మేము' నుంచి 'నేను' వరకు: తెలుగు రాష్ట్రాల్లో ఉమ్మడి కుటుంబాలు ఎందుకు విచ్ఛిన్నమవుతున్నాయి?
సోషల్ మీడియా: అందరూ ఉన్నారనే ఒక డిజిటల్ మాయ
ఇన్స్టాగ్రామ్లో మీకు పది వేల ఫాలోవర్లు ఉండొచ్చు, ఫేస్బుక్లో వందలాది స్నేహితులు ఉండొచ్చు. కానీ నిజంగా మీరు బాధలో ఉండి కన్నీళ్లు పెడితే, ఆ కన్నీరు తుడిచే చేతులు ఎన్ని? అర్ధరాత్రి ఆపదొచ్చి సాయం కావాలంటే ధైర్యంగా ఫోన్ చేయగలిగే నంబర్లు మీ కాంటాక్ట్ లిస్ట్లో ఎన్ని ఉన్నాయి? ఈ ప్రశ్నలను మిమ్మల్ని మీరు అడిగి చూసుకోండి. బహుశా చాలా మంది దగ్గర సమాధానం ఉండదు. ఇదే నేటి డిజిటల్ తరపు అతిపెద్ద విషాదం.
సోషల్ మీడియా అనేది ఇతరుల జీవితాల్లోని కేవలం అత్యుత్తమ, సంతోషకరమైన క్షణాలను (Highlight reels) మాత్రమే చూపిస్తుంది. అది చూసి, "అందరూ ఎంజాయ్ చేస్తున్నారు, అందరూ సంతోషంగా ఉన్నారు, నా జీవితం మాత్రమే ఇలా బోరింగ్గా, ఏకాకిగా మారిపోయిందే" అనే ఒక భయంకరమైన పోలిక (Comparison trap) యువతలో పెరిగిపోతోంది. డిజిటల్ ప్రపంచంలో కనెక్షన్స్ పెరిగే కొద్దీ, రియల్ లైఫ్లో ఎమోషనల్ కనెక్షన్స్ పూర్తిగా చచ్చిపోతున్నాయి. అంతా ఒక వర్చువల్ ప్రపంచంలో బతుకుతున్నారు.
వర్క్ కల్చర్.. పని ఒత్తిడిలో బందీ అవుతున్న బంధాలు
కార్పొరేట్ కల్చర్, ముఖ్యంగా కోవిడ్ తర్వాత వచ్చిన వర్క్ ఫ్రమ్ హోమ్ (Work from home) విధానాలు మనిషిని కేవలం ఒక యంత్రంలా మార్చేశాయి. ఒకప్పుడు ఆఫీసులో తోటి ఉద్యోగులతో కలిసి కాసేపు టీ తాగుతూ మాట్లాడుకునే అవకాశాలు ఉండేవి. ఆ చిన్నపాటి మాటలు ఎంతో మానసిక ఉపశమనాన్ని ఇచ్చేవి. కానీ ఇప్పుడు ల్యాప్టాప్ స్క్రీన్ల ముందు గంటల తరబడి గడుపుతూ, వ్యక్తిగత జీవితాన్ని బలిపెడుతున్నారు. లాగిన్, లాగౌట్ మధ్య జీవితం ఉక్కిరిబిక్కిరి అవుతోంది.
దీనికి తోడు ఈ పోటీ ప్రపంచంలో నెగ్గాలనే విపరీతమైన ఆరాటం (Hustle culture), మనుషుల మధ్య స్వచ్ఛమైన స్నేహాన్ని చంపేస్తోంది. కేవలం అవసరాల కోసమే బంధాలు ఏర్పడుతున్నాయి. ఇలాంటి వాతావరణంలో మనసు విప్పి తమ బాధలను పంచుకునే అవకాశాలు లేక, చాలా మంది తమలో తామే కుమిలిపోతున్నారు. దీనికి తోడు ఆర్థిక ఒత్తిళ్లు కూడా తోడై సగటు మనిషిని మానసికంగా మరింత కుంగదీస్తున్నాయి.
నిపుణుల హెచ్చరిక: గుండెను కోసేస్తున్న నిశ్శబ్ద వ్యాధి
వైద్య నిపుణులు మరియు సైకాలజిస్టుల చెబుతున్న వాస్తవాలు వింటే ఎవరికైనా భయం వేస్తుంది. ఒంటరితనం (Loneliness) అనేది రోజుకు 15 సిగరెట్లు తాగడంతో సమానమైన హానిని మన శరీరానికి కలిగిస్తుంది. ఇది కేవలం ఒక మానసిక సమస్య కాదు. దీనివల్ల గుండె జబ్బులు, అధిక రక్తపోటు, ఊబకాయం, రోగనిరోధక శక్తి తగ్గడం, తీవ్రమైన నిరాశ (డిప్రెషన్) వంటి శారీరక రుగ్మతలు వేగంగా దాడి చేస్తాయి.
ముఖ్యంగా వృద్ధుల్లో ఈ సమస్య తీవ్రత మరీ ఎక్కువ. పిల్లలు కెరీర్ కోసం విదేశాల్లో లేదా ఇతర నగరాల్లో స్థిరపడటంతో, వృద్ధాప్యంలో తోడు లేక మన దేశంలో లక్షలాది మంది తల్లిదండ్రులు అనుభవిస్తున్న మానసిక క్షోభ వర్ణనాతీతం. సరైన సమయంలో మనం స్పందించకపోతే, ఈ ఒంటరితనం అనేది రాబోయే రోజుల్లో భారతదేశంలో ఒక అతిపెద్ద జాతీయ ఆరోగ్య సంక్షోభంగా మారడం ఖాయమని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ నిపుణులు సైతం హెచ్చరిస్తున్నారు.
మనిషికి మనిషే మందు.. మార్పు మనతోనే రావాలి
ఈ వాస్తవాలను చూసి భయపడటం కాదు, ఇప్పుడు మనకు కావాల్సింది సరైన అవగాహన. టెక్నాలజీ మన అవసరాలను తీర్చడానికే తప్ప, మన జీవితాన్ని, మన బంధాలను శాసించడానికి కాదన్న కఠిన వాస్తవాన్ని మనం వెంటనే గ్రహించాలి. భవిష్యత్తులో కేవలం వర్చువల్ నెట్వర్క్లు ఉన్నవాళ్లు కాదు, నిజమైన మనుషుల కమ్యూనిటీలు ఉన్నవాళ్లే మానసికంగా బలంగా నిలబడతారు.
ఒంటరితనం అనే ఈ చీకటిని పారద్రోలాలంటే, మీరు చేయాల్సిన మొదటి పని మీ ఫోన్ పక్కనపెట్టడం. రోజులో కనీసం ఒక గంట పాటు ఎలాంటి స్క్రీన్స్ లేకుండా కుటుంబ సభ్యులతో లేదా మీ పాత స్నేహితులతో మనసు విప్పి మాట్లాడటం అలవాటు చేసుకోండి. మీ పక్కింటి వాళ్లని ఆప్యాయంగా పలకరించండి. ఎవరో వచ్చి మనల్ని ఉద్ధరిస్తారని ఎదురు చూడకండి. మార్పు మీతోనే, మీ ఇంట్లోనే మొదలవ్వాలి. అప్పుడే ఈ డిజిటల్ ఐసోలేషన్ నుంచి మనం బయటపడగలం.
