మనం ఈ రోజుల్లో తిరుపతి, మధురై మీనాక్షి అమ్మవారి ఆలయం లాంటి భారీ గోపురాలున్న గుడులకు వెళ్లినప్పుడు ఆ నిర్మాణాలను చూసి అబ్బురపడతాం. ఇంత పెద్ద రాళ్లను ఒకదానిపై ఒకటి ఎలా పేర్చారో, అంతటి ఎత్తైన గోపురాలను ఎలా నిర్మించారో అని ఆశ్చర్యపోతాం. ఇవి ఒక్క రాత్రిలోనో, ఒక సంవత్సరంలోనో పుట్టుకొచ్చినవి కావు. అసలు ఈ ఉరుకుల పరుగుల ఆధునిక జీవితంలో ఒక సామాన్యుడు కంచి పల్లవుల గురించి, వారి ఆలయ నిర్మాణ శైలి గురించి ఎందుకు తెలుసుకోవాలి? ఎందుకంటే, ఈ రోజు మనం గర్వంగా చెప్పుకునే దక్షిణ భారతదేశపు 'ద్రావిడ వాస్తుశిల్పం' (Dravidian Architecture), మన సాంస్కృతిక అస్తిత్వం పురుడు పోసుకున్నది వీరి చేతుల్లోనే. మన ఆధునిక కాంక్రీట్ నిర్మాణాలు యాభై ఏళ్లకే కూలిపోతుంటే, 1400 ఏళ్ల క్రితం పల్లవులు రాతిపై చెక్కిన అద్భుతాలు 2004లో వచ్చిన సునామీని సైతం తట్టుకుని నేటికీ చెక్కుచెదరకుండా ఎలా నిలబడ్డాయో తెలుసుకోవడం భవిష్యత్ తరాలకు అత్యంత అవసరం.
దక్షిణ భారతదేశంలో ఒక మహా సామ్రాజ్య ఉదయం
క్రీస్తుశకం నాల్గవ శతాబ్దం నుంచి తొమ్మిదవ శతాబ్దం వరకు దక్షిణ భారతదేశ రాజకీయ, సాంస్కృతిక ముఖచిత్రాన్ని శాసించిన రాజవంశం పల్లవులు. తమిళనాడులోని చారిత్రక నగరమైన 'కంచీపురం' (Kanchipuram) వీరి రాజధాని. గుప్త సామ్రాజ్యం ఉత్తర భారతదేశాన్ని పాలిస్తున్న సమయంలో, అటు దక్కన్ పీఠభూమిలో బాదామి చాళుక్యులు, ఇటు దక్షిణాన కంచి పల్లవులు సమాంతరంగా బలమైన సామ్రాజ్యాలను నిర్మించుకున్నారు.
పల్లవులు కేవలం గొప్ప యోధులు మాత్రమే కాదు, వారు అద్భుతమైన కళాపోషకులు. వారి రాకకు ముందు దక్షిణ భారతదేశంలో దేవాలయాలను కలప, ఇటుకలు, సున్నంతో నిర్మించేవారు. సహజంగానే ఈ వస్తువులతో నిర్మించినవి కాలక్రమంలో వాతావరణ మార్పులకు నాశనమైపోయేవి. ఈ లోపాన్ని గుర్తించిన పల్లవ రాజులు, దేవాలయాల నిర్మాణంలో ఒక విప్లవాత్మకమైన మార్పుకు శ్రీకారం చుట్టారు. కలపకు బదులుగా అత్యంత కఠినమైన గ్రానైట్ రాళ్లను ఉపయోగించి చరిత్రను శాశ్వతంగా లిఖించడం మొదలుపెట్టారు.
మొదటి మహేంద్రవర్మ: కత్తి పట్టిన అద్భుత కళాకారుడు
పల్లవ చరిత్రలో, భారతీయ వాస్తుశిల్పంలో ఒక సువర్ణాధ్యాయం మొదటి మహేంద్రవర్మ పాలనతో మొదలైంది. ఆయన సింహాసనం అధిష్టించే నాటికి పల్లవ రాజ్యం ఒక బలమైన శక్తిగా ఎదిగింది. మహేంద్రవర్మ కేవలం ఒక రాజు మాత్రమే కాదు, ఆయనొక బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి. గొప్ప కవి, సంగీత విద్వాంసుడు, చిత్రకారుడు.
ఆయన పాలనా కాలంలోనే కొండలను తొలిచి గుహాలయాలను (Rock-Cut Temples) నిర్మించే సంప్రదాయం దక్షిణ భారతదేశంలో మొదలైంది. మండగపట్టు అనే ప్రాంతంలో ఆయన వేయించిన శిలాశాసనం భారతీయ ఆర్కిటెక్చర్ చరిత్రలో ఒక మైలురాయి. ఇటుకలు, కలప, లోహాలు, సున్నం లాంటివి ఏమీ ఉపయోగించకుండానే తాను బ్రహ్మ, ఈశ్వర, విష్ణువులకు ఒక అద్భుతమైన ఆలయాన్ని నిర్మించానని ఆయన ఆ శాసనంలో గర్వంగా ప్రకటించుకున్నాడు. ఈ ప్రయోగాలే రాబోయే కాలంలో మహత్తరమైన కట్టడాలకు మార్గదర్శకమయ్యాయి.
నరసింహవర్మ మహా మల్ల: పల్లవుల ప్రతీకారం
మహేంద్రవర్మ తర్వాత సింహాసనం అధిష్టించిన ఆయన కుమారుడు మొదటి నరసింహవర్మ, పల్లవ వంశంలో అత్యంత పరాక్రమశాలి. అప్పటికే బాదామి చాళుక్య రాజైన రెండవ పులకేశి పల్లవుల రాజధాని కంచిపై దండెత్తి మహేంద్రవర్మను ఓడించాడు. ఆ ఓటమికి ప్రతీకారం తీర్చుకోవాలన్న కసితో పెరిగిన నరసింహవర్మ, చాళుక్యుల రాజధాని 'వాతాపి' (బాదామి) పై భీకరమైన దాది చేశాడు.
ఆ యుద్ధంలో రెండవ పులకేశిని మట్టుబెట్టి, వాతాపి నగరాన్ని పూర్తిగా ధ్వంసం చేసి 'వాతాపికొండ' అనే బిరుదును పొందాడు. ఆయన పరాక్రమానికి గుర్తుగా ఆయనను 'మహా మల్ల' (గొప్ప యోధుడు) అని కూడా పిలిచేవారు. ఆయన పేరు మీదుగానే నేటి పర్యాటక కేంద్రమైన 'మహాబలిపురం' (మామల్లపురం) వెలిసింది.
మహాబలిపురం: ఏకశిలా రథాల సృష్టి
నరసింహవర్మ కాలంలో ఆర్కిటెక్చర్ మరో మెట్టు ఎక్కింది. కొండలను తొలిచి లోపల గుహలు చేయడమే కాకుండా, ఒకే పెద్ద కొండను పైనుంచి కిందకు చెక్కుతూ అద్భుతమైన ఏకశిలా రథాలను (Monolithic Rathas) సృష్టించారు. మహాబలిపురంలో నేడు మనం చూస్తున్న 'పంచ పాండవ రథాలు' ప్రపంచ వాస్తుశిల్ప చరిత్రలోనే ఒక అద్భుతం.
ఒక్కో రథం ఒక్కో శైలిలో ఉంటుంది. ఎక్కడా రాళ్లను అతికించిన దాఖలాలు ఉండవు. అంతటి భారీ రాతి కొండను, ఎలాంటి లోపాలు లేకుండా పైనుంచి కిందకు చెక్కుకుంటూ రావడం అంటే ఆనాటి ఇంజనీర్ల మేధస్సు ఎంతటిదో మనం అర్థం చేసుకోవచ్చు. దీనికి తోడు 'అర్జునుని తపస్సు' లేదా 'గంగావతరణం' అని పిలిచే ఒక భారీ రాతి కుడ్యంపై జంతువులు, దేవతలు, మనుషుల శిల్పాలను అత్యంత సహజంగా జీవం ఉట్టిపడేలా చెక్కారు. నేటి త్రీడీ టెక్నాలజీ కూడా ఆనాటి రాతి కళాఖండాల ముందు చిన్నబోక తప్పదు.
రాతి గుహల నుంచి సొగసైన కట్టడాల వైపు
పల్లవుల వాస్తుశిల్పం కేవలం గుహలు, ఏకశిలా రథాలతో ఆగిపోలేదు. రెండవ నరసింహవర్మ (రాజసింహుడు) కాలం నాటికి అది మరో రూపాన్ని సంతరించుకుంది. రాళ్లను చెక్కడం కాకుండా, బ్లాకులుగా కట్ చేసిన రాళ్లను ఒకదానిపై ఒకటి పేర్చుతూ సొగసైన దేవాలయాలను (Structural Temples) నిర్మించడం ప్రారంభించారు.
మహాబలిపురంలో సముద్ర తీరాన ఉన్న 'షోర్ టెంపుల్' (Shore Temple) ఇందుకు మొదటి ఉదాహరణ. సముద్రపు ఉప్పుగాలికి, అలల తాకిడికి ఎన్నో శతాబ్దాలుగా అది నిలబడి ఉందంటే వారు వాడిన గ్రానైట్ రాయి నాణ్యత ఎలాంటిదో తెలుస్తుంది. ఆ తర్వాత కంచిలో నిర్మించిన 'కైలాసనాథ దేవాలయం' ద్రావిడ వాస్తుశిల్పానికి పరిపూర్ణమైన రూపం ఇచ్చింది. విమానం (గర్భగుడి పైభాగం), మండపం, ప్రాకారం అనే నిర్మాణాలు ఇక్కడి నుంచే పూర్తి స్థాయిలో ప్రాచుర్యం పొందాయి. ఇదే శైలిని తర్వాత వచ్చిన చోళులు, విజయనగర రాజులు మరింత ఎత్తుకు తీసుకెళ్లారు.
చాళుక్యులతో రక్తసిక్తమైన వైరం: పాలిటిక్స్ అండ్ పవర్
పల్లవుల చరిత్రను అధ్యయనం చేసినప్పుడు వారు సాధించిన విజయాలతో పాటు, వారు చేసిన తప్పులు కూడా నేటి పాలకులకు ఎన్నో పాఠాలు నేర్పుతాయి. బాదామి చాళుక్యులకు, కంచి పల్లవులకు మధ్య దాదాపు రెండు వందల ఏళ్ల పాటు సాగిన ఆధిపత్య పోరు దక్షిణ భారతదేశాన్ని రక్తపాతంలో ముంచెత్తింది. ఒకరి రాజధానిని మరొకరు నాశనం చేసుకోవడం, పగ, ప్రతీకారాలతో రగిలిపోవడం అప్పటి రాజకీయాల్లో సర్వసాధారణం.
చాళుక్య రాజు విక్రమాదిత్య-II తన పూర్వీకుల ఓటమికి ప్రతీకారంగా కంచిని ఆక్రమించాడు. అయితే, ఆయన కంచి కైలాసనాథ ఆలయ సౌందర్యానికి ముగ్ధుడై, దానిని ధ్వంసం చేయకుండా విరాళాలు ఇచ్చి వెనక్కి వెళ్లాడు. ఈ తరతరాల యుద్ధాల వల్ల ఇరు రాజ్యాల ఆర్థిక, సైనిక వనరులు పూర్తిగా అడుగంటాయి. చివరకు చోళుల చేతిలో పల్లవ సామ్రాజ్యం అంతమైపోయింది. పక్కవాడిని నాశనం చేయాలనే నిరంతర యుద్ధాలు సొంత ఇంటినే ఎలా కూల్చేస్తాయో చెప్పడానికి పల్లవ, చాళుక్య వైరం ఒక ప్రత్యక్ష ఉదాహరణ.
విద్యా కేంద్రంగా కంచి: భక్తి ఉద్యమానికి నాంది
పల్లవులు కేవలం యుద్ధాలు, ఆలయాలు మాత్రమే కాదు విద్యా రంగానికి కూడా విశేష కృషి చేశారు. కంచీపురం అప్పట్లో ఒక గొప్ప విద్యా కేంద్రంగా (ఘటిక) విలసిల్లింది. చైనా యాత్రికుడు హుయాన్ త్సాంగ్ కంచిని సందర్శించి, ఇక్కడి విద్యా విధానాన్ని, ప్రజల క్రమశిక్షణను ఎంతగానో ప్రశంసించాడు. సంస్కృతంతో పాటు స్థానిక తమిళ భాషకు పల్లవులు సమాన ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు.
దండి, భారవి లాంటి గొప్ప సంస్కృత కవులు పల్లవుల ఆస్థానంలోనే ఉండేవారు. అదే సమయంలో దక్షిణ భారతదేశంలో హిందూ మత పునరుజ్జీవనానికి కారణమైన 'భక్తి ఉద్యమం' వీరి కాలంలోనే ఊపందుకుంది. ఆళ్వార్లు (వైష్ణవులు), నాయనార్లు (శైవులు) తమ మధురమైన కీర్తనలతో సామాన్య ప్రజల్లోకి దైవభక్తిని తీసుకెళ్లారు. మతాన్ని, సాహిత్యాన్ని పల్లవులు సమతుల్యంగా ప్రోత్సహించారు.
చరిత్రను కేవలం రాజుల పేర్లు, వారు కట్టిన గుడుల జాబితాగా మాత్రమే చూడకూడదు. అదొక సజీవమైన పాఠశాల. పల్లవులు తమ పాలనలో ఎన్నో అద్భుతాలు సృష్టించారు, అలాగే చాళుక్యులతో అనవసరమైన వైరాన్ని పెంచుకుని చివరకు తమ పతనానికి తామే కారణమయ్యారు.
భవిష్యత్తులో మన నిర్మాణాలు, నగరాలు వందల ఏళ్ల పాటు నిలబడాలంటే నేటి ఆర్కిటెక్టులు పశ్చిమ దేశాల గాజు భవనాలను అనుకరించడం మానేయాలి. మహాబలిపురంలోని ఏకశిలా రథాలను, కంచి ఆలయాలను నిశితంగా అధ్యయనం చేయాలి. పర్యావరణానికి హాని చేయకుండా, స్థానిక వాతావరణాన్ని తట్టుకునే క్లైమేట్-రెసిలెంట్ (Climate-Resilient) నిర్మాణాలను పల్లవులు ఆనాడే ప్రాక్టికల్ గా చేసి చూపించారు.
మీరు చెన్నై లేదా మహాబలిపురం ట్రిప్ ప్లాన్ చేసుకుంటే, కేవలం బీచ్ లో ఫోటోలు దిగి వెనక్కి రావద్దు. అక్కడి రాతి రథాల దగ్గర కొద్దిసేపు నిలబడి, ఆ శిల్పాల వెనుక ఉన్న ఒక గొప్ప సామ్రాజ్యపు ఇంజనీరింగ్ నైపుణ్యాన్ని ఫీల్ అవ్వండి. ఒక దేశపు సంస్కృతి, వారసత్వం అంటే బ్యాంక్ బ్యాలెన్స్ లో కాదు, ఇలాంటి శిలల్లో దాగి ఉంటుందని మీకు అప్పుడు కచ్చితంగా అర్థమవుతుంది.
