చిన్న జలుబు చేసినా, గొంతు నొప్పి వచ్చినా.. డాక్టర్‌తో పనిలేకుండా నేరుగా మెడికల్ షాపుకు వెళ్లి ఓ యాంటీబయాటిక్ బిళ్ల వేసుకోవడం మనలో చాలామందికి ఉన్న అలవాటు. "జ్వరం తగ్గిపోయింది కదా" అని సంబరపడే లోపే, ఈ చిన్న అలవాటు భవిష్యత్తులో మానవాళికి కోవిడ్-19 కంటే అతిపెద్ద ముప్పును తీసుకురాబోతోందని వైద్య నిపుణులు తీవ్రంగా హెచ్చరిస్తున్నారు. అదే 'యాంటీబయాటిక్ రెసిస్టెన్స్' (Antibiotic Resistance). వందల ఏళ్ల క్రితం ఒక చిన్న దెబ్బ తగిలినా ప్రాణాలు పోయే పరిస్థితి ఉండేది. పెన్సిలిన్ లాంటి యాంటీబయాటిక్స్ రాకతో వైద్యరంగం రూపురేఖలు మారిపోయాయి. కానీ, ఇప్పుడు మనం చేస్తున్న తప్పుల వల్ల ఆ ప్రాణదాతలైన మందులు పనిచేయడం మానేస్తున్నాయి. అసలు యాంటీబయాటిక్ రెసిస్టెన్స్ అంటే ఏంటి? భవిష్యత్తులో చిన్న జ్వరానికే ప్రాణాలు ఎందుకు పోయే ప్రమాదం ఉంది? ఒక సామాన్యుడిగా ఈ మహా సంక్షోభం గురించి మీరు ఇప్పుడే ఎందుకు తెలుసుకోవాలో ఇక్కడ సమగ్రంగా విశ్లేషిద్దాం.
[FEATURED_IMAGE]యాంటీబయాటిక్ రెసిస్టెన్స్ అంటే ఏమిటి? (What is it?)
సాధారణంగా మనకు ఏదైనా బ్యాక్టీరియల్ ఇన్ఫెక్షన్ వచ్చినప్పుడు, ఆ బ్యాక్టీరియాను చంపడానికి లేదా దాని పెరుగుదలను అడ్డుకోవడానికి డాక్టర్లు యాంటీబయాటిక్స్ ఇస్తారు. కానీ, ఈ మందులను పదేపదే, విచ్చలవిడిగా వాడటం వల్ల, మన కడుపులో లేదా శరీరంలో ఉండే బ్యాక్టీరియా ఆ మందులకు అలవాటు పడిపోతుంది. తమ జన్యు నిర్మాణాన్ని (DNA) మార్చుకుని, మందుల దాడిని తట్టుకునేలా 'స్మార్ట్'గా తయారవుతుంది. దీనినే యాంటీబయాటిక్ రెసిస్టెన్స్ అంటారు.
ఇక్కడ ప్రతి ఒక్కరూ గుర్తుంచుకోవాల్సిన అతిపెద్ద నిజం ఏమిటంటే.. మందులకు అలవాటు పడేది మన శరీరం కాదు, మన శరీరంలో ఉన్న బ్యాక్టీరియా! ఈ మొండి బ్యాక్టీరియాలనే వైద్య పరిభాషలో 'సూపర్‌బగ్స్' (Superbugs) అని పిలుస్తారు. వీటిని అంతం చేసే శక్తి ప్రస్తుతం ఉన్న ఏ మందుకూ లేదు.
తదుపరి ప్రపంచ సంక్షోభం (Global Crisis) ఎందుకు కాబోతోంది?
కోవిడ్ లాంటి వైరస్‌ల కంటే ఈ సూపర్‌బగ్స్ అతిపెద్ద సైలెంట్ కిల్లర్స్. మన దగ్గర ఉన్న అత్యంత శక్తివంతమైన మందులు కూడా ఈ బ్యాక్టీరియాపై పనిచేయకపోతే వైద్యరంగం సుమారు వందేళ్లు వెనక్కి వెళ్లిపోయినట్లే. పరిస్థితి ఎంత భయానకంగా ఉంటుందంటే:
చిన్న గాయాలకే ప్రాణాపాయం: యాంటీబయాటిక్స్ పనిచేయకపోతే, రోడ్డు ప్రమాదంలో తగిలిన చిన్న గాయం కూడా సెప్టిక్ అయి ప్రాణాలు తీయొచ్చు.
సర్జరీలు దాదాపు అసాధ్యం: సిజేరియన్ డెలివరీలు (C-Sections), జాయింట్ రీప్లేస్‌మెంట్స్, ఓపెన్ హార్ట్ సర్జరీలు చేయడం దాదాపు అసాధ్యంగా మారుతుంది. ఎందుకంటే, ఆపరేషన్ తర్వాత వచ్చే ఇన్ఫెక్షన్లను ఆపడానికి మందులు పనిచేయవు కాబట్టి సర్జరీ అంటేనే చావుతో చెలగాటం ఆడినట్లు అవుతుంది.
క్యాన్సర్ ట్రీట్‌మెంట్: కీమోథెరపీ తీసుకునే క్యాన్సర్ పేషెంట్లకు రోగనిరోధక శక్తి చాలా తక్కువగా ఉంటుంది. వారికి ఇన్ఫెక్షన్ సోకితే యాంటీబయాటిక్స్ మాత్రమే రక్షించాలి. అవి పనిచేయకపోతే కీమోథెరపీ మరణశాసనంగా మారుతుంది.
ఈ విపత్తుకు దారితీసిన మన పొరపాట్లు ఇవే! (Causes)
ఈ ప్రపంచ విపత్తుకు మనుషులు చేస్తున్న స్వయంకృతాపరాధాలే ప్రధాన కారణం:
వైరల్ ఇన్ఫెక్షన్లకు వాడటం: జలుబు, ఫ్లూ, దగ్గు లాంటివి వైరస్ వల్ల వస్తాయి. యాంటీబయాటిక్స్ కేవలం బ్యాక్టీరియాపై మాత్రమే పనిచేస్తాయి, వైరస్ పై కాదు. కానీ చాలామంది జలుబుకు కూడా యాంటీబయాటిక్స్ వేసుకుంటున్నారు. దీనివల్ల మన శరీరంలో ఉన్న మంచి బ్యాక్టీరియా చనిపోయి, చెడు బ్యాక్టీరియా మొండిగా మారుతుంది.
కోర్సు పూర్తి చేయకపోవడం (Incomplete Doses): డాక్టర్ 5 రోజులు మందులు వాడమంటే, రెండు రోజులు వేసుకోగానే జ్వరం తగ్గిందని మానేస్తారు. ఇలా సగం చచ్చి బతికిన బ్యాక్టీరియా మరింత బలంగా తయారై, ఆ మందును ఎలా ఎదుర్కోవాలో నేర్చుకుని సూపర్‌బగ్‌గా మారుతుంది.
వ్యవసాయం, పౌల్ట్రీలలో విచ్చలవిడి వాడకం: కోళ్లు త్వరగా పెరగడానికి, వాటికి వ్యాధులు రాకుండా ఉండటానికి పౌల్ట్రీ ఫారమ్స్‌లో టన్నుల కొద్దీ యాంటీబయాటిక్స్ వాడుతున్నారు. ఆ మాంసం తిన్నప్పుడు ఆ నిరోధకత పరోక్షంగా మనుషుల్లోకి చేరుతోంది.
ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) తీవ్ర హెచ్చరికలు (Expert Notes)
ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) యాంటీబయాటిక్ రెసిస్టెన్స్‌ను ప్రపంచంలోని టాప్-10 ప్రజారోగ్య ముప్పులలో ఒకటిగా అధికారికంగా ప్రకటించింది. ప్రముఖ మెడికల్ జర్నల్ 'లాన్సెట్' (The Lancet) నివేదిక ప్రకారం, 2019లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా సుమారు 12 లక్షల మంది కేవలం యాంటీబయాటిక్ నిరోధకత వల్లే మరణించారు. ఇదే పరిస్థితి కొనసాగితే, 2050 నాటికి ప్రతి సంవత్సరం ప్రపంచవ్యాప్తంగా 1 కోటి మంది (10 Million) కేవలం ఈ సూపర్‌బగ్స్ వల్ల ప్రాణాలు కోల్పోతారని శాస్త్రవేత్తలు వార్నింగ్ ఇస్తున్నారు. ఇది కోవిడ్ మరణాల కంటే ఎన్నో రెట్లు ఎక్కువ.
ఈ ముప్పును అడ్డుకోవాలంటే సామాన్యులు ఏం చేయాలి?
ఈ గ్లోబల్ క్రైసిస్‌ను ఆపడం కేవలం ప్రభుత్వాలు, ఫార్మా కంపెనీల చేతుల్లోనే లేదు, ప్రతి సామాన్యుడి చేతుల్లోనూ ఉంది.
స్వీయ వైద్యం వద్దు (No Self-Medication): మెడికల్ షాపుల్లో సొంతంగా యాంటీబయాటిక్స్ కొని వేసుకోవడం తక్షణమే ఆపేయాలి. డాక్టర్ ప్రిస్క్రిప్షన్ లేకుండా అస్సలు వాడకూడదు.
కోర్సు కచ్చితంగా పూర్తి చేయాలి: డాక్టర్ ఎన్ని రోజులు వాడమంటే, అన్ని రోజులు కచ్చితంగా వాడాలి. లక్షణాలు తగ్గినా సరే మధ్యలో వదిలేయకూడదు.
పాత మందులు వాడొద్దు: గతంలో వాడగా మిగిలిపోయిన యాంటీబయాటిక్స్ బిళ్లలను మళ్లీ ఎప్పుడో జబ్బు వస్తే వేసుకోకూడదు. ఎవరి శరీర తత్వానికి, ఏ ఇన్ఫెక్షన్‌కు ఏ మందు ఇవ్వాలో డాక్టర్‌కి మాత్రమే తెలుస్తుంది.
వ్యక్తిగత శుభ్రత: చేతులు తరచుగా సబ్బుతో కడుక్కోవడం, పరిశుభ్రమైన ఆహారం తీసుకోవడం వల్ల అసలు బ్యాక్టీరియల్ ఇన్ఫెక్షన్ల బారిన పడకుండా ఉండొచ్చు, తద్వారా మందుల అవసరం రాదు.
మందులను గౌరవిద్దాం.. ప్రాణాలను నిలుపుకుందాం
అలెగ్జాండర్ ఫ్లెమింగ్ పెన్సిలిన్ కనుగొన్నప్పుడు మానవాళికి ఒక అద్భుతమైన ఆయుధం దొరికింది అనుకున్నారు. కానీ ఆ ఆయుధాన్ని మన ఇష్టమొచ్చినట్లు వాడి, ఇప్పుడు దానిని తుప్పు పట్టేలా చేసుకున్నాం. యాంటీబయాటిక్స్ అనేవి అత్యవసర సమయాల్లో ప్రాణాలు నిలబెట్టే సంజీవని లాంటివి. వాటిని చిన్నపాటి జలుబుకు, దగ్గుకు వాడి వృథా చేయకండి. ఈ క్షణం నుంచి స్వీయ వైద్యం మానుకుందాం. లేదంటే రేపు మీ పిల్లలకు ఏ ఆపరేషన్ చేయాలన్నా మత్తుమందు కంటే ముందు 'మన దగ్గర ఉన్న మందులు పనిచేస్తాయా లేదా' అని భయపడాల్సిన ఒక భయంకరమైన యుగంలోకి అడుగుపెడతాం. భవిష్యత్తు తరాలకు మనం ఇవ్వాల్సిన అతిపెద్ద ఆస్తి.. పనిచేసే యాంటీబయాటిక్స్!
