స్మార్ట్ఫోన్ చేతిలో ఉంటే చాలు, ఇష్టం వచ్చినట్లు ఏదైనా పోస్ట్ చేయొచ్చనే రోజులు ఇక పోయాయి! సోషల్ మీడియాలో ఇకపై ఏది పడితే అది షేర్ చేస్తే.. ఉక్కుపాదం మోపడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం సిద్ధమైంది. యూట్యూబర్లు, ఇన్స్టాగ్రామ్ ఇన్ఫ్లుయెన్సర్లు, కంటెంట్ క్రియేటర్ల గుండెల్లో రైళ్లు పరిగెత్తించేలా.. డిజిటల్ ప్రపంచాన్ని శాసించే సరికొత్త ఐటీ రూల్స్ (IT Rules) ముసాయిదాను కేంద్రం తెరపైకి తెచ్చింది. ఇంటర్నెట్లో మీ అణువణువూ ఇక భూతద్దంలో ఉండబోతోంది!
ఆన్లైన్ ప్రపంచానికి పగ్గాలు: పక్కా స్కెచ్
మార్చి 30, 2026.. ఈ తేదీ భారత డిజిటల్ చరిత్రలో ఒక మైలురాయిగా నిలిచిపోనుంది. కేంద్ర ఎలక్ట్రానిక్స్, ఐటీ మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY).. ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ (ఇంటర్మీడియరీ గైడ్లైన్స్ అండ్ డిజిటల్ మీడియా ఎథిక్స్ కోడ్) రూల్స్, 2021కి సంబంధించి కొన్ని సంచలన సవరణలను (డ్రాఫ్ట్) ప్రతిపాదించింది. దీనిపై ప్రజల నుంచి అభిప్రాయాలను కోరింది.
"బహిరంగ, సురక్షితమైన, విశ్వసనీయమైన, జవాబుదారీ ఇంటర్నెట్" నిర్మించడమే లక్ష్యంగా ఈ కొత్త రూల్స్ తీసుకొస్తున్నట్లు ప్రభుత్వం కుండబద్దలు కొట్టింది. ఈ నిబంధనలు ప్రధానంగా సోషల్ మీడియా ప్లాట్ఫామ్లకే (ఇంటర్మీడియరీలు) అని పైకి చెబుతున్నా.. అసలు టార్గెట్ మాత్రం వార్తలు, విశ్లేషణలు, ఏఐ (AI) కంటెంట్ను పబ్లిక్ చేసే ఇన్ఫ్లుయెన్సర్లు, సాధారణ యూజర్లే!
లక్ష్మణ రేఖ దాటితే యాక్షనే: షేరింగ్పై ఉక్కుపాదం
ఇకపై ఆన్లైన్లో ఏ కంటెంట్ షేర్ చేయాలన్నా వందసార్లు ఆలోచించుకోవాల్సిందే! యూజర్లు, ఇన్ఫ్లుయెన్సర్లు చట్టాన్ని ఉల్లంఘించే ఎలాంటి కంటెంట్నూ అప్లోడ్ చేయకుండా చూసుకునే బాధ్యతను కొత్త సవరణలు నేరుగా సోషల్ మీడియా ప్లాట్ఫామ్ల భుజాలపైనే పెట్టాయి. తప్పుదోవ పట్టించే (misleading), చట్టవిరుద్ధమైన, లేదా హానికరమైన కంటెంట్ను షేర్ చేయడంపై ఉన్న ఆంక్షలను.. ప్లాట్ఫామ్లు తమ రూల్స్, ప్రైవసీ పాలసీల ద్వారా యూజర్లకు పదేపదే స్పష్టంగా చెప్పాల్సిందే.
తప్పుడు సమాచారం, మేధో సంపత్తి హక్కుల ఉల్లంఘన (కాపీరైట్ ఇష్యూస్), పిల్లలకు హాని చేసేవి, ప్రజాశాంతికి భంగం కలిగించేలా కంటెంట్ పోస్ట్ చేస్తే.. యూజర్లపై కఠిన చర్యలు తప్పవు. ఈ నిబంధనలను, అకౌంట్ సస్పెండ్/టెర్మినేట్ అవుతుందన్న తీవ్ర పరిణామాలను సోషల్ మీడియా ప్లాట్ఫామ్లు ఎప్పటికప్పుడు యూజర్లకు గుర్తుచేస్తూనే ఉండాలి. భారతీయ న్యాయ సంహిత (2023), పోక్సో చట్టం (2012) లాంటి కఠిన చట్టాల కింద నేరుగా యూజర్లు చట్టపరమైన బాధ్యత వహించక తప్పదని డ్రాఫ్ట్ గట్టిగా హెచ్చరిస్తోంది.
ఏఐ (AI) మాయాజాలానికి చెక్: నకిలీలకు నూకలు చెల్లినట్లే!
ఈ కొత్త ఐటీ రూల్స్లో అత్యంత సంచలనాత్మకమైన మార్పు 'కృత్రిమ మేధస్సు' (AI) కు కళ్లెం వేయడమే! నిజమైనదిగా భ్రమ కలిగించేలా ఏఐతో సృష్టించిన (సింథటిక్) లేదా మార్ఫింగ్ చేసిన ఆడియో, వీడియో, విజువల్ కంటెంట్పై ప్రభుత్వం సర్జికల్ స్ట్రైక్ చేసింది. ఇన్ఫ్లుయెన్సర్లు ఏఐ టూల్స్ వాడి ఏదైనా కంటెంట్ క్రియేట్ చేస్తే, కచ్చితంగా ఇది ఏఐ ద్వారా సృష్టించబడిందని (సింథటిక్) బహిరంగంగా లేబుల్ వేయాల్సిందే.
నిజమైన వ్యక్తులను లేదా సంఘటనలను తప్పుగా చూపిస్తూ ఏఐతో సృష్టించే ఫేక్ కంటెంట్ను అడ్డుకోవడానికి.. సోషల్ మీడియా ప్లాట్ఫామ్లు కచ్చితంగా టెక్నికల్ టూల్స్ను ఉపయోగించాలి. ఏఐ కంటెంట్ అని తెలిపేలా స్పష్టమైన లేబుల్ (వాటర్మార్క్) లేదా మెటాడేటా కచ్చితంగా ఉండాలి. ఒక్కసారి ఆ లేబుల్ వేశాక, దాన్ని ఎవరూ తీసేయడానికి లేదా మార్చడానికి వీలు లేకుండా ప్లాట్ఫామ్లు చూసుకోవాలని రూల్స్ స్పష్టం చేస్తున్నాయి.
గంటల్లోనే డిలీట్.. ఆగమేఘాల మీద యాక్షన్!
అభ్యంతరకర పోస్టులు పెట్టి రోజుల తరబడి వదిలేసే కాలం చెల్లింది. చట్టవిరుద్ధమైన కంటెంట్ను తీసేయడానికి ఇప్పుడు టైమ్లైన్స్ మరింత కుదించారు. కోర్టు ఆదేశాలు లేదా ప్రభుత్వ నోటిఫికేషన్లు అందిన వెంటనే ప్లాట్ఫామ్లు అప్రమత్తమై యాక్షన్ తీసుకోవాలి. నగ్నత్వం, వేరొకరిలా నటించడం (impersonation), లేదా లైంగిక కంటెంట్ లాంటి తీవ్రమైన ఫిర్యాదులు వస్తే కేవలం 'రెండు గంటల్లోనే' ఆ కంటెంట్ను తొలగించాలి లేదా బ్లాక్ చేయాలి!
ఇక దేశ సార్వభౌమాధికారం, శాంతిభద్రతలకు సంబంధించిన అత్యవసర విషయాల్లో.. ప్రభుత్వ ఏజెన్సీల నుంచి నోటీసు అందిన 'మూడు గంటల్లోనే' ఆ కంటెంట్ను ఎత్తేయాలి. తీసేసిన కంటెంట్ను, దానికి సంబంధించిన యూజర్ డేటాను దర్యాప్తు కోసం కనీసం 180 రోజుల పాటు భద్రపరచాలని రూల్స్ ఆదేశిస్తున్నాయి.
మీకు మీరు జర్నలిస్టులు అనుకుంటున్నారా? జర భద్రం!
దీనిపై మరో అతిపెద్ద బాంబు పేలింది! అధికారిక పబ్లిషర్లు (న్యూస్ పోర్టల్స్) కాకపోయినా సరే.. యూజర్లు పెట్టే వార్తలు, కరెంట్ అఫైర్స్ కంటెంట్కు కూడా ఇకపై 'డిజిటల్ మీడియా ఎథిక్స్ రూల్స్' వర్తిస్తాయని ముసాయిదా స్పష్టం చేసింది. అంటే, పబ్లిక్ ఇష్యూస్పై రెగ్యులర్గా విశ్లేషణలు, అప్డేట్స్, కామెంట్స్ పోస్ట్ చేసే ఇన్ఫ్లుయెన్సర్లు, యూట్యూబర్ల కంటెంట్ వార్తల (న్యూస్) పరిధిలోకి వస్తే.. వాళ్లు కూడా నేరుగా చట్టబద్ధమైన నిఘా నీడలోకి వచ్చేస్తారు. అలాంటి కంటెంట్కు సంబంధించి ప్లాట్ఫామ్లు కచ్చితంగా ఎథిక్స్ కోడ్ను అమలు చేయాలి, ఫిర్యాదుల పరిష్కార వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయాలి.
ప్రభుత్వానిదే ఫైనల్ వర్డ్: ఐటీ చట్టం సెక్షన్ 79 కింద ఉచ్చు
ఈ రూల్స్ అమలుకు సంబంధించి ఐటీ మంత్రిత్వ శాఖ జారీ చేసే క్లారిఫికేషన్లు, సలహాలు, ఆదేశాలు, స్టాండర్డ్ ఆపరేటింగ్ ప్రొసీజర్స్ (SOPs) లాంటి వాటన్నింటినీ సోషల్ మీడియా ప్లాట్ఫామ్లు తలొగ్గి పాటించాల్సిందే. ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ చట్టం-2000 లోని సెక్షన్ 79 (సేఫ్ హార్బర్ రక్షణ) కింద ఇది తప్పనిసరి. అంటే, ప్రభుత్వం రాతపూర్వకంగా ఆదేశిస్తే చాలు.. ఇన్ఫ్లుయెన్సర్ల పోస్టులతో సహా ఎలాంటి యూజర్ కంటెంట్పైన అయినా ప్లాట్ఫామ్లు తక్షణమే యాక్షన్ తీసుకుని తీరాలి.
ఫిర్యాదు చేస్తే 24 గంటల్లో రెస్పాన్స్.. అప్పీల్కూ ఛాన్స్
యూజర్ల ఫిర్యాదుల పరిష్కార వ్యవస్థను మరింత పటిష్టం చేశారు. ప్లాట్ఫామ్లు ఎవరైనా యూజర్ కంప్లైంట్ ఇస్తే 24 గంటల్లో దాన్ని స్వీకరించాలి, 7 రోజుల్లోగా ఆ సమస్యను పరిష్కరించాలి. ప్లాట్ఫామ్ తీసుకున్న నిర్ణయం నచ్చకపోతే, ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన గ్రీవెన్స్ అప్పిలేట్ కమిటీల (Grievance Appellate Committees) ద్వారా అప్పీల్ చేసుకునే అవకాశం యూజర్లకు ఇచ్చారు. తమ కంటెంట్ను అకారణంగా డిలీట్ చేసినా, రెస్ట్రిక్ట్ చేసినా ఇన్ఫ్లుయెన్సర్లు ఈ కమిటీలను ఆశ్రయించవచ్చు.
ఏప్రిల్ 14 దాకా ఛాన్స్: మీ వాయిస్ వినిపించండి
ఈ కొత్త ముసాయిదా సవరణలపై ఏప్రిల్ 14, 2026 లోపు తమ ఫీడ్బ్యాక్, సలహాలు, అభ్యంతరాలను పంపాలని ఐటీ శాఖ ప్రజలను, స్టేక్హోల్డర్లను కోరింది. రూల్ వారీగా (rule-wise) ఫార్మాట్లో Word లేదా PDF రూపంలో ఈమెయిల్ ద్వారా అభిప్రాయాలు పంపవచ్చు. ఈమెయిల్ ద్వారా వచ్చిన అభిప్రాయాలను అత్యంత గోప్యంగా ఉంచుతామని ప్రభుత్వం భరోసా ఇచ్చింది.
ఇక ఆన్లైన్లో ప్రతి అక్షరం ఒక ఆయుధమే
కృత్రిమ మేధస్సు (AI) తో ఇంటర్నెట్ రూపురేఖలు మారిపోతున్న ఈ కాలంలో, క్రియేటర్లకు పగ్గాలు వేస్తూ పారదర్శకతను పెంచడానికే ప్రభుత్వం ఈ బ్రహ్మాస్త్రాన్ని ప్రయోగించింది. ఇకపై 'లైక్స్', 'వ్యూస్' కోసం ఏది పడితే అది పోస్ట్ చేస్తే.. కటకటాల పాలవ్వక తప్పదన్నదే ఈ సరికొత్త డిజిటల్ చట్టం ఇస్తున్న ఫైనల్ వార్నింగ్!
