హార్మూజ్ మూసుకున్నా డోంట్ కేర్: ఇరాన్‌తో ట్రంప్ సరికొత్త వ్యూహం

పశ్చిమాసియా అగ్నిగుండంలో మరో కీలక మలుపు! ప్రపంచ చమురు ప్రవాహానికి గుండెకాయ లాంటి 'హార్మూజ్ జలసంధి' మూసుకుపోయినా సరే.. ఇరాన్‌తో యుద్ధాన్ని ఆపేయాలని అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ సంచలన నిర్ణయం తీసుకున్నారా? ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను శాసించే ఈ మహా సంగ్రామంలో అగ్రరాజ్యం వేస్తున్న సరికొత్త చదరంగం ఇదే!

యుద్ధానికి ప్యాకప్.. నాలుగు వారాల్లోనే ముగింపు? 

వాల్ స్ట్రీట్ జర్నల్ (The Wall Street Journal) నివేదిక ప్రకారం, వ్యూహాత్మకమైన హార్మూజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) పూర్తిగా మూసుకుపోయినా సరే.. ఇరాన్‌పై అమెరికా సాగిస్తున్న సైనిక దాడులను విరమించుకోవడానికి డొనాల్డ్ ట్రంప్ సిద్ధంగా ఉన్నారు. ఆ జలసంధిని పూర్తిగా తెరిపించడానికి ఒక సంక్లిష్టమైన ఆపరేషన్ చేపడితే.. తాను నిర్దేశించుకున్న "నాలుగు నుంచి ఆరు వారాల" యుద్ధ గడువు ఎక్కడ దాటిపోతుందోనని ట్రంప్, ఆయన ముఖ్య సలహాదారులు ఆందోళన చెందుతున్నారు.

ఈ నివేదికలోని అధికారుల సమాచారం ప్రకారం.. అమెరికా తన ప్రధాన సైనిక లక్ష్యాలైన ఇరాన్ నావికాదళాన్ని బలహీనపరచడం, క్షిపణి నిల్వలను ధ్వంసం చేయడం, వారి రక్షణ మరియు అణు సామర్థ్యాలను దెబ్బతీయడంపైనే పూర్తి దృష్టి పెట్టింది. ఆ తర్వాత నెమ్మదిగా సైనిక దాడులను తగ్గించి, దౌత్య మార్గాల వైపు మొగ్గు చూపాలని బైడెన్ యంత్రాంగం భావిస్తోంది.

అయితే, జలసంధి ప్రాముఖ్యతపై ట్రంప్ ప్రజలకు గందరగోళ సంకేతాలు ఇస్తున్నారు. ఒకవైపు, దాన్ని తెరవకపోతే ఇరాన్ ఇంధన వ్యవస్థలను బాంబులతో పేల్చేస్తామని బెదిరిస్తున్నారు. మరోవైపు, సముద్ర మార్గాలను రక్షించుకోవడం అమెరికా కంటే ఇతర దేశాలకే ఎక్కువ అవసరమన్నట్లుగా ఆయన మాట్లాడుతున్నారు. 

సైనిక లక్ష్యాల ప్రస్తుత దశ కొద్ది వారాల్లోనే పూర్తవుతుందని, ఆ తర్వాత జలసంధిని తెరవాలా? లేదా నావిగేషన్ స్వేచ్ఛను ఇతర దేశాల కూటమి చూసుకుంటుందా? అన్నది ఇరాన్ నిర్ణయానికే వదిలేస్తామని అమెరికా విదేశాంగ మంత్రి మార్కో రూబియో స్పష్టం చేశారు.

అల్లకల్లోలంగా గ్లోబల్ ట్రేడ్.. ఆకాశాన్ని తాకుతున్న ఆయిల్ రేట్లు 

ప్రపంచ ముడిచమురు సరఫరాలో ఏకంగా 20 శాతం ఈ ఇరుకైన హార్మూజ్ జలసంధి గుండానే ప్రవహిస్తుంది. అందుకే ఈ వివాదంలో ఇదొక అత్యంత కీలకమైన 'ప్రెషర్ పాయింట్'. ఇది ఎక్కువ కాలం మూసుకుపోతే గ్లోబల్ మార్కెట్లు కుప్పకూలడం ఖాయం. ఒకప్పుడు ఈ జలసంధి గుండా స్వేచ్ఛగా సాగిన సరఫరాలకు ఇప్పుడు బ్రేకులు పడటంతో, అనేక దేశాలు తీవ్ర ఇబ్బందులు పడుతున్నాయి. ఎరువులు, సెమీకండక్టర్ల ఉత్పత్తిలో వాడే హీలియం వంటి ఇంధన ఆధారిత వస్తువుల కొరత తీవ్రంగా వేధిస్తోంది.

ఈ సంక్షోభం ఇంకెన్నాళ్లు ఉంటుందో తెలియని అయోమయ స్థితిలో, ముడిచమురు ధరలు బ్యారెల్‌కు 100 డాలర్లు దాటిపోయాయి. ఈ అంతరాయం ఇలాగే కొనసాగితే ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆర్థిక సంక్షోభం మరింత ముదురుతుందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. జలసంధిలో సురక్షిత ప్రయాణాన్ని ఖాయం చేసుకోకుండానే సైనిక దాడులను ఆపేయడం "నమ్మశక్యం కాని బాధ్యతారాహిత్యం" అని బ్రూకింగ్స్ ఇన్‌స్టిట్యూషన్ వైస్ ప్రెసిడెంట్, ఇరాన్ నిపుణురాలు సుజానే మలోనీ (Suzanne Maloney) మండిపడ్డారు. ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్లలో వచ్చే ఒడిదుడుకుల నుంచి అమెరికా ఎప్పటికీ తప్పించుకోలేదని ఆమె హెచ్చరించారు.

దౌత్యం పేరుతో ఒకవైపు.. దాడులకు మరోవైపు! 

శ్వేతసౌధం (White House) యుద్ధ కాలాన్ని తగ్గించుకోవాలని చూస్తున్నా.. పశ్చిమాసియాలో అమెరికా బలగాల మోహరింపు మాత్రం ఆగడం లేదు. అత్యాధునిక 'యుఎస్ఎస్ ట్రిపోలీ' (USS Tripoli) యుద్ధ నౌక, 31వ మెరైన్ ఎక్స్‌పెడిషనరీ యూనిట్ ఇప్పటికే మిడిల్ ఈస్ట్‌లోకి ప్రవేశించగా, 82వ ఎయిర్‌బోర్న్ డివిజన్ బలగాలను కూడా అక్కడికి వెళ్లాలని ఆదేశించారు. వీటికి తోడు అదనంగా మరో 10,000 మంది గ్రౌండ్ ట్రూప్స్‌ను పంపే యోచనలో అమెరికా ఉంది.

హార్మూజ్ జలసంధిలో సాధారణ కార్యకలాపాల కోసం తమ ప్రభుత్వం "కృషి చేస్తోందని" వైట్ హౌస్ ప్రెస్ సెక్రటరీ కారోలిన్ లీవిట్ తెలిపారు. కానీ, దాన్ని తెరిపించడం తమ ప్రాథమిక సైనిక లక్ష్యాల్లో ఒకటని ఆమె ఎక్కడా చెప్పలేదు! అవసరమైతే అమెరికా లేదా బహుళజాతి దేశాల కూటమి.. చమురు ట్యాంకర్లకు ఎస్కార్ట్ ఇస్తుందని ట్రెజరీ సెక్రటరీ స్కాట్ బెస్సెంట్ (Scott Bessent) సూచించారు. అంటే, సురక్షిత ప్రయాణ బాధ్యతను నెమ్మదిగా మిత్రదేశాలపైకి నెట్టేయాలని అమెరికా చూస్తోంది. ఈ ప్రాంతంలో సముద్ర భద్రతను కాపాడటానికి బ్రిటన్, ఫ్రాన్స్, కెనడా సహా దాదాపు 40 దేశాలు ఇప్పటికే తమ సంసిద్ధతను వ్యక్తం చేశాయి.

ఖర్గ్ దీవిపై గురి.. ఇరాన్ గుండెకాయ బద్దలవుతుందా? 

హార్మూజ్ వివాదంతో పాటు, ఇరాన్ ప్రధాన చమురు ఎగుమతి కేంద్రమైన 'ఖర్గ్ దీవి' (Kharg Island) చుట్టూ ఇప్పుడు తీవ్ర చర్చ జరుగుతోంది. అసోసియేటెడ్ ప్రెస్ (AP) నివేదిక ప్రకారం, ఇరాన్ ముడిచమురు ఎగుమతుల్లో దాదాపు 90 శాతం ఈ దీవి నుంచే జరుగుతాయి. టెహ్రాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఇదొక గుండెకాయ. జలసంధిని తెరిపించే దౌత్య ప్రయత్నాలు విఫలమైతే.. ఈ దీవిని టార్గెట్ చేస్తామని, లేదా ఏకంగా ఆక్రమిస్తామని ట్రంప్ పరోక్షంగా హెచ్చరించారు.

"మేము ఖర్గ్ దీవిని వశం చేసుకోవచ్చు.. లేదా చేసుకోకపోవచ్చు" అని ట్రంప్ చేసిన వ్యాఖ్యలు అనేక ఆప్షన్లు పరిశీలిస్తున్నట్లు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. ఇప్పటికే అమెరికా బలగాలు ఈ దీవిలోని ఎయిర్ డిఫెన్స్ సిస్టమ్స్, రాడార్ మౌలిక సదుపాయాలు, హోవర్‌క్రాఫ్ట్ బేస్‌లపై దాడులు చేశాయని ఏపీ (AP) నివేదించింది. 

అయితే, దీవి ఇరాన్ ప్రధాన భూభాగానికి చాలా దగ్గరగా ఉన్నందున.. అక్కడ గ్రౌండ్ ట్రూప్స్‌ను దించడం అమెరికా సైనికులకు ప్రాణాంతకం కావచ్చని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. వాషింగ్టన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ నిపుణుడు మైఖేల్ ఐసెన్‌స్టాడ్ట్ (Michael Eisenstadt) మాట్లాడుతూ.. ఇరాన్ తన తీర ప్రాంతాల నుంచి సులభంగా డ్రోన్లు, క్షిపణులతో అమెరికా దళాలపై విరుచుకుపడే ప్రమాదం ఉందని ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. 

ఇక ఖర్గ్ దీవిపై ఉద్రిక్తతలు పెరిగితే.. యెమెన్‌లోని హౌతీలతో సహా ఇరాన్ ప్రాంతీయ మిత్రపక్షాలు సైతం ప్రతీకార దాడులకు దిగుతాయని, అప్పుడు పర్షియన్ గల్ఫ్, ఎర్ర సముద్రం అంతటా యుద్ధం విస్తరిస్తుందని ఇజ్రాయెల్ నిపుణుడు డానీ సిట్రినోవిచ్ హెచ్చరించారు.

రిస్క్ లేని స్కెచ్: నేరుగా దాడులు వద్దు.. బ్లాకేడ్ ముద్దు! 

గ్రౌండ్ ఆపరేషన్ చేసి ప్రాణాల మీదకు తెచ్చుకునేకంటే.. సముద్ర మార్గంలో 'నౌకాదిగ్బంధనం' (maritime blockade) చేయడం ద్వారా ఇరాన్‌పై అదే స్థాయి ఆర్థిక ఒత్తిడి తేవచ్చని కొందరు నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. సముద్రంలోనే ఆయిల్ ట్యాంకర్లను అడ్డుకుంటే, అమెరికా దళాలకు ఎలాంటి రిస్క్ లేకుండానే ఇరాన్ చమురు ఆదాయానికి గండికొట్టవచ్చని వ్యూహకర్త క్లేటన్ సీగెల్ (Clayton Seigle) విశ్లేషించారు. అయినా సరే, ఖర్గ్ దీవిని ఆక్రమించినంత మాత్రాన ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థ పూర్తిగా కుప్పకూలదని, వారు పరిమితంగా ఎగుమతులు చేసుకునే ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలు వెతుక్కుంటారని నిపుణులు చెబుతున్నారు.

ముందుంది ముసళ్ల పండుగ! 

ఒకవైపు యుద్ధాన్ని వీలైనంత త్వరగా ముగించాలన్న తొందర.. మరోవైపు గ్లోబల్ ఎనర్జీ మార్కెట్లను కాపాడాలన్న ఒత్తిడి. ఈ రెండింటి మధ్య ట్రంప్ వ్యూహం నలుగుతోంది. అమెరికా తొలి దాడుల తర్వాత ఇరాన్ హార్మూజ్ జలసంధిని మూసేస్తుందని బైడెన్ యంత్రాంగం ముందే ఊహించింది. దానికి తగ్గట్లే టెహ్రాన్ నీటిలో మందుపాతరలు (mines) వేసి, ట్యాంకర్లను బెదిరిస్తూ.. షిప్పింగ్ వాల్యూమ్‌ను దారుణంగా తగ్గించేసింది. ఇప్పుడు మిలిటరీ ఆపరేషన్స్‌తో పాటు దౌత్యపరమైన చర్చలు జరుగుతున్నా.. హార్మూజ్ భవిష్యత్తు, పశ్చిమాసియాలో అధికార బ్యాలెన్స్ అంతా కేవలం చర్చల సక్సెస్ మీదే, లేదా బహుళజాతి దేశాల కూటమి రంగంలోకి దిగడం మీదే ఆధారపడి ఉంది!

Also Read:

దుబాయ్ ఆకాశంలో డ్రోన్ దాడులు: నలుగురికి గాయాలు!
అణుబాంబుల లెక్క ఇదీ: ఇరాన్, ఇజ్రాయెల్ మధ్య చట్టం ఏం చెబుతోంది?
పశ్చిమాసియా యుద్ధం ఎఫెక్ట్: భారత్ ముందస్తు ప్లాన్ ఇదే!
నీ పెత్తనం మాకొద్దు: అమెరికా చర్చలపై పాక్‌కు ఇరాన్ వార్నింగ్
వినకుంటే సర్వనాశనమే: ఇరాన్‌కు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఫైనల్ వార్నింగ్!