పశ్చిమాసియా అగ్నిగుండంలో ఇప్పుడు 'అణు' మంటలు రగులుతున్నాయా? సముద్రాల ఆవల మోగుతున్న యుద్ధ భేరీలు యావత్ ప్రపంచాన్ని మూడో ప్రపంచ యుద్ధం వైపు నెడుతున్నాయా? అవును.. అగ్రరాజ్యం అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ దాడులతో అట్టుడుకుతున్న వేళ ఇరాన్ చేసిన ఒకే ఒక్క ప్రకటన ఇప్పుడు గ్లోబల్ న్యూక్లియర్ గవర్నెన్స్ను (ప్రపంచ అణు పాలనను) కుదిపేస్తోంది.
"మాకు అణ్వాయుధాలు చేయాలన్న ఉద్దేశం లేదు.. భవిష్యత్తులోనూ చేయము. కానీ, ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో మా అణు ఒప్పందాన్ని పునఃసమీక్షిస్తున్నాం!" ఇరాన్ సోమవారం చేసిన ఈ సంచలన ప్రకటన అంతర్జాతీయ సమాజం గుండెల్లో రైళ్లు పరిగెత్తిస్తోంది. ఇరాన్ మౌలిక సదుపాయాలపై ఇజ్రాయెల్, అమెరికాలు బాంబుల వర్షం కురిపిస్తున్న నేపథ్యంలో.. ఇరాన్ దేశీయంగా అణ్వాయుధాల తయారీ వైపు మళ్లుతోందన్న వార్తలు వణుకు పుట్టిస్తున్నాయి.
మరోవైపు ఇరాన్ అణు సామర్థ్యాన్ని ఎలాగైనా నాశనం చేయాలని ఇజ్రాయెల్ కంకణం కట్టుకుంది. దశాబ్దాలుగా ప్రపంచాన్ని కాపాడుతున్న 'రూల్స్-బేస్డ్ ఆర్డర్' (నియమ నిబంధనల వ్యవస్థ) ఇప్పుడు పేకమేడలా కూలిపోయే దశకు చేరుకుంది. అసలు ఈ అణుబాంబుల లెక్కలేంటి? చట్టం ఏం చెబుతోంది?
మారణహోమాన్ని ఆపే అస్త్రం: ఎన్పీటీ (NPT) అసలు కథ!
అంతర్జాతీయ భద్రతకు అత్యంత కీలకమైన పునాది 'నాన్-ప్రొలిఫరేషన్ ట్రీటీ' (అణ్వాయుధ వ్యాప్తి నిరోధక ఒప్పందం - NPT). 1968లో ఏర్పాటైన ఈ ఒప్పందం ప్రధాన లక్ష్యం.. అణ్వాయుధాల వ్యాప్తిని అడ్డుకోవడం, పూర్తిగా నిరాయుధీకరణను ప్రోత్సహించడం మరియు అణుశక్తిని కేవలం శాంతియుత అవసరాలకు మాత్రమే వాడుకునేలా చూడటం. ఇది పూర్తిగా సార్వభౌమ దేశాల ఇష్టపూర్వక అంగీకారంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
ప్రచ్ఛన్న యుద్ధం (Cold War) సమయంలో అణ్వాయుధాలు ఎవరి పడితే వారి చేతుల్లోకి వెళ్లకుండా ఆపేందుకు.. ప్రపంచాన్ని అణు దేశాలు, అణు రహిత దేశాలు అని రెండుగా విభజిస్తూ ఈ అసమాన ఒప్పందాన్ని తీసుకొచ్చారు. దీని ప్రకారం, అణు రహిత దేశాలు ఎప్పటికీ అణ్వాయుధాలను తయారు చేయకూడదు. అదే సమయంలో, అణుశక్తి కలిగిన దేశాలు తమ టెక్నాలజీని ఇతరులకు బదిలీ చేయకూడదని, భవిష్యత్తులో నిరాయుధీకరణ కోసం నిజాయితీగా కృషి చేయాలని ఈ చట్టం చెబుతోంది.
ప్రపంచాన్ని శాసిస్తున్న ఆ తొమ్మిది దేశాలు ఇవే!
తాజా 2026 అంచనాల ప్రకారం, ప్రపంచవ్యాప్తంగా సుమారు 12,241 అణు వార్హెడ్లు (అణుబాంబులు) ఉన్నాయి. ఇవి కేవలం తొమ్మిది దేశాల గుప్పిట్లో మాత్రమే బందీ అయి ఉన్నాయి. చట్టపరంగా వీటిని మూడు రకాలుగా వర్గీకరించారు.
మొదటిది 'బిగ్ ఫైవ్' (Big Five). 1967 జనవరి 1కి ముందే అణు పరీక్షలు చేసినందున ఎన్పీటీ ఈ ఐదు దేశాలను అధికారికంగా గుర్తించింది. ఇందులో రష్యా (5,459 వార్హెడ్లు), అమెరికా (5,177), చైనా (600), ఫ్రాన్స్ (290), మరియు బ్రిటన్ (225) ఉన్నాయి.
రెండో కేటగిరీ.. ఎన్పీటీకి పూర్తిగా బయట ఉన్న దేశాలు! ఇవి ఎన్పీటీపై ఎన్నడూ సంతకం చేయలేదు, స్వయంగా అణు సామర్థ్యాన్ని సాధించాయి. ఇందులో మన భారతదేశం (సుమారు 180 బాంబులు), పాకిస్థాన్ (సుమారు 170) ఉన్నాయి. ఇక ఉత్తర కొరియా (సుమారు 50) రూటే సపరేట్. ఎన్పీటీలో చేరి, ఆ తర్వాత 2003లో దాన్ని రద్దు చేసుకుని మరీ అణ్వాయుధాలను తయారు చేసిన ఏకైక దేశం అది.
మూడో కేటగిరీ.. 'కన్ఫ్యూజన్' క్రియేట్ చేసే దేశం! అదే ఇజ్రాయెల్. తమ దగ్గర అణుబాంబులు ఉన్నాయని ఎన్నడూ అధికారికంగా ఒప్పుకోదు, అలాగని లేవనీ చెప్పదు. కానీ ఆ దేశం దగ్గర దాదాపు 90 వార్హెడ్లు ఉన్నాయని ప్రపంచానికి తెలుసు. ఇవి కాకుండా, 'న్యూక్లియర్ షేరింగ్' ఒప్పందాల కింద బెల్జియం, జర్మనీ, ఇటలీ, నెదర్లాండ్స్, టర్కీ దేశాల్లో అమెరికాకు చెందిన B61 బాంబులు మోహరించి ఉన్నాయి. ఇటీవల బెలారస్లో రష్యా సైతం తన వ్యూహాత్మక అణ్వాయుధాలను ఉంచడం మొదలుపెట్టింది.
అణుబాంబు ఎలా తయారు చేస్తారు? తెరవెనుక భయంకరమైన సైన్స్!
ఒక దేశం అణుశక్తిగా మారడం అంటే ఆషామాషీ కాదు. దానికి అపారమైన సైన్స్, వేల కోట్ల నిధులు, పక్కా వ్యూహం కావాలి. ఇది ప్రధానంగా నాలుగు దశల్లో జరుగుతుంది.
అన్నిటికంటే కష్టమైన మొదటి దశ.. ఇంధనాన్ని (Fissile material) సంపాదించడం! దీనికి 90 శాతం ఎన్రిచ్ చేసిన హైలీ ఎన్రిచ్డ్ యురేనియం (HEU) లేదా ప్లూటోనియం-239 కావాలి. వేలాది హై-స్పీడ్ సెంట్రిఫ్యూజ్లను ఉపయోగించి యురేనియంను శుద్ధి చేయాలి లేదా రియాక్టర్లలో ప్లూటోనియంను సృష్టించాలి. ఇరాన్ భూగర్భంలో ఉన్న అత్యంత స్వచ్ఛమైన యురేనియం నిల్వల పైనే తాను కన్నేశానని అమెరికా మాజీ అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ పదేపదే చెబుతున్నారు. అమెరికా తన భారీ బలగాలను యుద్ధభూమికి తరలించడానికి ఇదే అసలు కారణం కావచ్చు!
రెండో దశ.. వెపనైజేషన్. ఈ ఇంధనాన్ని ఒక బాంబుగా మలచాలి. ఒక యురేనియం ముక్కను మరో యురేనియం ముక్కలోకి కాల్చే 'గన్-టైప్ డిజైన్' లేదా నానోసెకన్ల కచ్చితత్వంతో ప్లూటోనియంను కంప్రెస్ చేసే 'ఇంప్లోజన్ డిజైన్' వాడతారు. మూడో దశ డెలివరీ సిస్టమ్. బాంబును టార్గెట్పై వేయడానికి ఖండాంతర బాలిస్టిక్ క్షిపణులు (ICBM), స్ట్రాటజిక్ బాంబర్లు లేదా జలాంతర్గాముల నుంచి ప్రయోగించే క్షిపణులు ఉండాలి. ఇక చివరి దశ టెస్టింగ్ (పరీక్షలు). ప్రపంచానికి తమ సత్తా చాటడానికి భూగర్భంలో అణు పరీక్షలు చేస్తారు. 1974 మే 18న రాజస్థాన్లోని పోఖ్రాన్లో 'స్మైలింగ్ బుద్ధ' పేరుతో భారతదేశం తన తొలి అణుపరీక్షను విజయవంతంగా నిర్వహించి ప్రపంచంలో ఆరో అణుశక్తిగా అవతరించింది. అది ప్లూటోనియం కోర్తో చేసిన 'ఇంప్లోజన్' రకానికి చెందిన బాంబు.
ఇజ్రాయెల్కు ఒక న్యాయం.. ఇరాన్కు మరో న్యాయమా?
ఇజ్రాయెల్ తన అణ్వాయుధాలపై పాటిస్తున్న 'మౌనం' వెనుక చట్టపరమైన లొసుగులు ఉన్నాయి. అంతర్జాతీయ చట్టాల ప్రకారం, ఒక సార్వభౌమ దేశం తాను సంతకం చేసిన ఒప్పందాలకు మాత్రమే కట్టుబడి ఉంటుంది. ఇరాన్ 1970 నుంచి ఎన్పీటీలో సభ్య దేశంగా ఉంది. కాబట్టి చట్టపరంగా ఇరాన్ అణ్వాయుధాలు తయారు చేయకూడదు, ఐఏఈఏ (IAEA) తనిఖీలకు తలొగ్గాలి.
కానీ ఇజ్రాయెల్ ఎన్పీటీపై సంతకమే చేయలేదు! 'ఒప్పందాల సాపేక్ష ప్రభావం' అనే సూత్రం ప్రకారం, ఇజ్రాయెల్ ఆ చట్టాలకు కట్టుబడాల్సిన పనే లేదు. 1986లో అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానం (ICJ) సైతం ఇదే విషయాన్ని స్పష్టం చేసింది. అందుకే ఇజ్రాయెల్ చట్టబద్ధంగా కాకుండా, వాస్తవరూపంలో (de facto) ఒక అణుశక్తిగా చలామణి అవుతోంది. ఇరాన్పై ఉన్న నిషేధం వారు స్వయంగా అంగీకరించినదే.
అయితే, ఇజ్రాయెల్ దగ్గర అణ్వాయుధాలు ఉండటమే, పశ్చిమాసియాలోని ఇతర దేశాలు కూడా అణుబాంబుల కోసం వెంపర్లాడేలా చేస్తోంది. ఒక దేశం వద్ద అణ్వాయుధం ఉంటే, మిగతా దేశాలూ దాన్ని కోరుకుంటాయని 1996లో కాన్బెర్రా కమిషన్ స్పష్టం చేసింది. కొందరు అణ్వాయుధాలు కలిగి ఉండటానికి పరోక్షంగా అనుమతించి, ఇతరులు వాటిని కోరుకుంటే దాడులు చేయడం వల్ల.. ప్రపంచ నియమ నిబంధనలు తీవ్రంగా దెబ్బతింటున్నాయని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ఈ ద్వంద్వ వైఖరికి విసిగిపోయిన 99 దేశాలు ఏకంగా అణ్వాయుధాలను పూర్తిగా నిషేధించే ఐక్యరాజ్యసమితి ఒప్పందంపై (TPNW) సంతకాలు చేశాయి.
అగ్రరాజ్యాల పంతాలు, అంతర్జాతీయ చట్టాల క్రీడలో ప్రపంచ శాంతి ఇప్పుడు ఒక చిన్న బటన్ మీద ఆధారపడి ఉంది. ఏ క్షణమైనా ఏ దేశమైనా అణు బటన్ నొక్కితే.. ఈ భూగోళం బూడిద కుప్పగా మారడానికి ఎంతో సమయం పట్టదు!
Also Read:
పశ్చిమాసియా యుద్ధం ఎఫెక్ట్: భారత్ ముందస్తు ప్లాన్ ఇదే!నీ పెత్తనం మాకొద్దు: అమెరికా చర్చలపై పాక్కు ఇరాన్ వార్నింగ్
వినకుంటే సర్వనాశనమే: ఇరాన్కు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఫైనల్ వార్నింగ్!
ట్రంప్ 15 పాయింట్ల ప్లాన్లో ఏముంది? ఇరాన్ ఎందుకు నో చెప్పింది?
ట్రంప్ మాస్టర్ స్కెచ్: ప్రపంచ చమురు మార్కెట్పై అమెరికా ఆధిపత్యం!
