బీహార్ రాజకీయాలు పెను తుఫానును ఎదుర్కోబోతున్నాయా? రెండు దశాబ్దాలుగా రాష్ట్రాన్ని తన కనుసన్నల్లో శాసించిన మకుటం లేని మహారాజు నితీష్ కుమార్.. ఇప్పుడు ఆ రాష్ట్ర అసెంబ్లీని వీడుతున్నారు. ఇది కేవలం ఒక నాయకుడి పదవీ మార్పు కాదు.. ఒక మహా శకానికి ముగింపు! ఈ చారిత్రాత్మక పరిణామంతో బీహార్ రాజకీయ ముఖచిత్రం, సామాజిక సమీకరణాలు, అధికార చక్రం ఎవరూ ఊహించని విధంగా ఎలా తలకిందులు కాబోతున్నాయో తెలుసుకుందాం.
రికార్డు స్థాయిలో పదోసారి ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేసిన కేవలం నాలుగు నెలల వ్యవధిలోనే.. నితీష్ కుమార్ తన చిరకాల స్వప్నమైన పార్లమెంటు (రాజ్యసభ) మెట్లు ఎక్కుతున్నారు. ఎన్డీయే మద్దతుతో, సాక్షాత్తూ కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్ షా ఆశీస్సులతో ఆయన జాతీయ రాజకీయాల్లోకి అడుగుపెడుతున్నారు. ఆయన వేసిన ఈ భారీ అడుగు ఇప్పుడు బీహార్ రాష్ట్ర రాజకీయ, పరిపాలనా రంగాల్లో పూడ్చలేని ఒక అతిపెద్ద శూన్యాన్ని సృష్టించబోతోంది. నితీష్ నిష్క్రమణ తర్వాత బీహార్ను కుదిపేయబోతున్న 5 అతిపెద్ద సంచలన మార్పులు ఇవే.
1. నితీష్ చుట్టూ తిరిగిన చక్రం.. ఇక బీజేపీ సొంతం!
ఇన్నేళ్లుగా బీహార్ పాలిటిక్స్ అంటేనే నితీష్ కుమార్. ఆయన పార్టీ జేడీ(యూ) అసెంబ్లీలో అతిపెద్ద పార్టీ కాకపోయినా.. అధికార చక్రం మాత్రం నితీష్ చుట్టూనే తిరిగేది. ఆయనంటే పడని వాళ్లు సైతం ఆయనతోనే అంటకాగాల్సిన ఒక విచిత్రమైన పరిస్థితి. కానీ, ఇప్పుడు ఆ ఈక్వేషన్ పూర్తిగా మారిపోబోతోంది.
బీహార్లో బలమైన ఓటు బ్యాంకు ఉన్నప్పటికీ, ఒంటరిగా అధికారాన్ని చేజిక్కించుకోలేక ఇన్నేళ్లుగా అల్లాడిన బీజేపీ.. ఇప్పుడు అసలైన కింగ్ మేకర్, కింగ్ కాబోతోంది! 89 స్థానాలతో అసెంబ్లీలో అత్యంత బలమైన స్థితిలో ఉన్న కమలనాథులు, ఇకపై ప్రభుత్వాన్ని పూర్తిగా తమ గుప్పిట్లోకి తీసుకోనున్నారు. అవసరమైతే ఏకంగా తమ పార్టీ నుంచే ముఖ్యమంత్రిని కుర్చీలో కూర్చోబెట్టే సాహసానికి కూడా తెరతీయవచ్చు. నితీష్ ఎగ్జిట్తో బీజేపీ హిందీ బెల్ట్లో బీహార్ను ఒక 'ఫ్రంటియర్' (సరిహద్దు) రాష్ట్రం స్థాయి నుంచి, నేరుగా శాసించే స్థాయికి చేరుకోబోతోంది.
2. త్రిముఖ పోరు ఇక గతం.. అసలైన కురుక్షేత్రం మొదలు!
బీహార్ రాజకీయ ముఖచిత్రం ఇప్పుడు మరో కీలక మలుపు తిరగబోతోంది. ఇన్నేళ్లుగా ఆ రాష్ట్రంలో బీజేపీ, జేడీ(యూ), ఆర్జేడీ (RJD) అనే మూడు బలమైన స్తంభాలుండేవి. ఏ రెండు పార్టీలు కలిసినా మూడో పార్టీకి చుక్కలు కనిపించేవి. ఆ త్రిముఖ బ్యాలెన్స్ను నితీష్ కుమార్ ఇన్నాళ్లూ తన భుజాలపై మోశారు.
కానీ ఇప్పుడు నితీష్ రాష్ట్ర రాజకీయాల నుంచి తప్పుకోవడంతో.. ఆ ట్రయాంగిల్ ఫైట్ కుప్పకూలనుంది. రాబోయే రోజుల్లో బీహార్ రాజకీయాలు బీజేపీ వర్సెస్ ఆర్జేడీగా అత్యంత భీకరమైన ద్విముఖ పోరుగా మారబోతున్నాయి. ఆర్జేడీ తమ సాంప్రదాయ ముస్లిం-యాదవ్ (M-Y) ఓటు బ్యాంకును దాటి ఎదగాలని చూస్తున్నా, అది ఎంతవరకు సక్సెస్ అవుతుందో కాలమే తేల్చాలి. మరోవైపు విపక్షాల వైఫల్యాలను ఆసరాగా చేసుకుని బీజేపీ ప్రారంభంలోనే స్పష్టమైన ఆధిక్యం సాధించే అవకాశం కనిపిస్తోంది.
3. జేడీ(యూ) మనుగడ ప్రశ్నార్థకం.. పార్టీలో పెను ప్రకంపనలు?
నితీష్ కుమార్ ఢిల్లీ పర్యటనతో అత్యంత దారుణంగా దెబ్బతినబోయేది ఆయన సొంత పార్టీ జేడీ(యూ) (JD(U)) మాత్రమే! 2003లో ఆవిర్భవించినప్పటి నుంచి ఆ పార్టీకి నితీషే బలం, నితీషే పునాది. ప్రస్తుతం అసెంబ్లీలో 85 మంది ఎమ్మెల్యేలు, లోక్సభలో 12 మంది ఎంపీలు ఉన్నప్పటికీ.. నితీష్ స్థాయి ఇమేజ్ ఉన్న నాయకుడు ఆ పార్టీలో భూతద్దం పెట్టి వెతికినా కనిపించరు.
దీనివల్ల పార్టీ భవిష్యత్తు ఇప్పుడు అంధకారంలో పడింది. అన్ని కులాలను, ప్రాంతాలను ఒక్కతాటిపై నడిపించే ఒక కరిష్మాటిక్ లీడర్ లేకపోవడంతో.. జేడీ(యూ)లో అంతర్గత కుమ్ములాటలు, ఫిరాయింపులు, వర్గపోరు భగ్గుమనడం ఖాయంగా కనిపిస్తోంది. ఇదే అదనుగా బీజేపీ ఆ పార్టీ నేతలకు గాలం వేసి తన బలాన్ని మరింత పెంచుకోవచ్చు. రెండు దశాబ్దాలుగా బీహార్ను శాసించిన జేడీ(యూ).. ఇప్పుడు తన ఉనికిని కాపాడుకునే అతి క్లిష్టమైన దశలోకి అడుగుపెడుతోంది.
4. కులాల కోట బీటలు.. ఆ ఓటు బ్యాంక్ ఎవరి సొంతం?
నాయకుల మార్పు కంటే అతి పెద్ద ప్రకంపనలు రాబోయేది బీహార్ సామాజిక, ఎన్నికల సమీకరణాల్లోనే! నితీష్ కుమార్ బలం ఆయన అల్లిన అత్యంత పటిష్టమైన కులాల కోట. అత్యంత వెనుకబడిన వర్గాలు (EBC), కుర్మి-కోయెరి (లవ్-కుశ్), ఇతర వెనుకబడిన వర్గాల (OBC) లోని కొన్ని వర్గాలు, అలాగే భారీ సంఖ్యలో ఉన్న మహిళా ఓటర్లు నితీష్కు బ్రహ్మరథం పట్టారు. అందుకే ఆయన సీట్లు తక్కువైనా పవర్ సెంటర్గా నిలబడగలిగారు.
దేశవ్యాప్తంగా ప్రధాని మోదీ ప్రభంజనంతో ఈబీసీలు బీజేపీ వైపు మళ్లినా.. ఒక్క బీహార్లో మాత్రం వారు నితీష్ వెంటే నడిచారు. కానీ ఇప్పుడు నితీష్ తప్పుకోవడంతో ఈ అతిపెద్ద ఓటు బ్యాంకు ఎవరి సొంతం అవుతుందన్నది ఉత్కంఠగా మారింది. ఆ ఓట్లను కొల్లగొట్టేందుకు బీజేపీ వల వేస్తుండగా, తమ సాంప్రదాయ ఓటు బ్యాంకును దాటి.. మహిళలు, మహాదళితులు, ఈబీసీలను ఆకట్టుకునేందుకు ఆర్జేడీ పావులు కదుపుతోంది. ఈ వర్గాలు ఎటువైపు మొగ్గు చూపితే, బీహార్ పీఠం వారిదే!
5. లీడర్ల వేట.. భవిష్యత్ రాజు ఎవరు?
బీహార్ రాజకీయ యవనికపై ఇప్పుడు ఒక సరికొత్త నాయకత్వ పోరాటం మొదలుకాబోతోంది. జేడీ(యూ)లో శ్రవణ్ కుమార్, అశోక్ చౌదరి, విజయ్ కుమార్ చౌదరి లాంటి ద్వితీయ శ్రేణి నాయకులున్నా.. రాష్ట్రం మొత్తాన్ని శాసించే సత్తా ఎవరికీ లేదు. ఈ నేపథ్యంలో నితీష్ కుమార్ కుమారుడు 'నిశాంత్ కుమార్' ఎంట్రీపై ఇప్పుడు సర్వత్రా ఆసక్తి నెలకొంది. ఆయన్ని మెల్లగా రాజకీయాల్లోకి దించుతున్నా.. తండ్రి ఇమేజ్ను ఆయన భరించగలరా అన్నది అతిపెద్ద ప్రశ్న.
అటు బీజేపీ ఎంత బలంగా ఉన్నా.. రాష్ట్ర స్థాయిలో తిరుగులేని నాయకుడిని ఇంకా తయారు చేసుకోలేకపోయింది. సుశీల్ మోదీ మరణం తర్వాత పలువురిని ప్రయోగాత్మకంగా ముందుపెట్టినా పూర్తి స్థాయి సక్సెస్ కాలేదు. సామ్రాట్ చౌదరి లాంటి నేతలు ఎదుగుతున్నా.. దీర్ఘకాలం పాటు పార్టీని నడిపించే ఒక బలమైన ముఖం కోసం బీజేపీ అన్వేషణ ఇంకా కొనసాగుతూనే ఉంది.
నితీష్ కుమార్ రాజ్యసభకు వెళ్లడం బీహార్ రాజకీయ చరిత్రలో అతిపెద్ద టర్నింగ్ పాయింట్. ఒకే వ్యక్తి చుట్టూ తిరిగిన రాజకీయం ఇప్పుడు ముక్కలై.. కొత్త పొత్తులు, కొత్త కుల సమీకరణాలు, కొత్త నాయకుల ఆవిర్భావానికి దారి తీయబోతోంది. ఈ పెను మార్పులు కేవలం బీహార్ భవిష్యత్తును మాత్రమే కాదు.. దేశ రాజకీయాల దిశానిర్దేశాన్ని కూడా మార్చేయబోతున్నాయి!
