సరిగ్గా 13 రోజుల క్రితం (ఫిబ్రవరి 28న) పశ్చిమాసియాలో మొదలైన బాంబుల మోత.. ఇప్పుడు సామాన్యుడి జేబుకు చిల్లులు పెడుతోంది. "ఎక్కడో అమెరికా, ఇరాన్ కొట్టుకుంటే మనకేంటి?" అని మీరు లైట్ తీసుకుంటున్నారా? అయితే మీరు కచ్చితంగా ఒక చేదు నిజం తెలుసుకోవాలి. ఈ 13 రోజుల యుద్ధంలో సుమారు 1,200 మంది ప్రాణాలు కోల్పోవడమే కాదు.. మన దేశానికి వచ్చే ముడిచమురు (Crude Oil) రవాణా మార్గమైన 'హోర్ముజ్ జలసంధి' పూర్తిగా మూసుకుపోయింది. యుద్ధం ఆపాలంటే ఇరాన్ కొత్తగా 3 కఠిన షరతులు పెడుతుంటే.. "మేము ఎప్పుడో గెలిచాం, కానీ ఇప్పుడే వెళ్ళం" అని డొనాల్డ్ ట్రంప్ మొండిపట్టు పడుతున్నారు. అగ్రరాజ్యాల ఈ ఇగోల వల్ల మన పెట్రోల్ రేట్లు, నిత్యావసరాల ధరలు ఏ స్థాయికి పెరగబోతున్నాయో.. ఈ సంక్షోభం నుంచి సామాన్యుడు ఎలా గట్టెక్కాలో ఇప్పుడు వివరంగా చూద్దాం.
అసలేం జరుగుతోంది?
ఫిబ్రవరి 28వ తేదీన ఇరాన్పై అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ సంయుక్తంగా దాడులు ప్రారంభించాయి. రోజురోజుకూ ముదురుతున్న ఈ యుద్ధ జ్వాలలు నేటితో 13వ రోజుకు చేరుకున్నాయి. టెహ్రాన్ అధ్యక్ష భవనం సహా కీలక స్థావరాలపై జరిగిన భీకర దాడుల్లో ఇప్పటి వరకు సుమారు 1,200 మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు.
ఈ యుద్ధం కేవలం ఇరాన్ బార్డర్లకే పరిమితం కాలేదు. గల్ఫ్ సముద్రంలో చమురు ట్యాంకర్లపై దాడులు జరుగుతుండటంతో ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ అల్లకల్లోలంగా మారింది. రోజుకు కోట్ల రూపాయల ఆయుధాలు గాలిలో బూడిద అవుతున్నాయి. ఈ రక్తపాతానికి ముగింపు పలకాలని ప్రపంచ దేశాలు కోరుతున్నా.. అమెరికా, ఇరాన్ వెనక్కి తగ్గకపోవడంతో గ్లోబల్ ఎకానమీ మాంద్యం అంచుల్లోకి నెట్టబడుతోంది.
మనపై పడే దారుణమైన ఎఫెక్ట్ ఇదే
ఈ యుద్ధం రెండు దేశాల మధ్య తలెత్తిన సైనిక వివాదంలా కనిపించినా.. దీని అసలు ప్రభావం పడేది అభివృద్ధి చెందుతున్న భారత్ లాంటి దేశాల సామాన్యుడి పైనే!
మూతపడ్డ హోర్ముజ్ జలసంధి: ప్రపంచంలోని 20% ఆయిల్ రవాణా జరిగే ఈ మార్గం మూతపడటంతో ఇంటర్నేషనల్ మార్కెట్లో క్రూడ్ ఆయిల్ ధరలు భగ్గుమంటున్నాయి.
పెట్రోల్, డీజిల్ రేట్ల మంట: గల్ఫ్ నుంచి వచ్చే ఆయిల్ ఆగిపోతే, ఇండియాలో ఇంధన కొరత ఏర్పడి రేట్లు అమాంతం సెంచరీ దాటిపోతాయి.
రవాణా ఛార్జీల పెంపు: డీజిల్ రేట్లు పెరిగితే.. కూరగాయలు, బియ్యం, పప్పుల రవాణా ఖర్చు పెరిగిపోయి కిరాణా షాపుల్లో వస్తువుల రేట్లు మండిపోతాయి.
వంటగ్యాస్ కష్టాలు: కమర్షియల్, గృహ అవసరాలకు వాడే ఎల్పీజీ (LPG) దిగుమతులు సైతం ఆలస్యమై గ్యాస్ సిలిండర్ల కొరత ఏర్పడుతుంది.
స్టాక్ మార్కెట్ క్రాష్: యుద్ధ వాతావరణంతో గ్లోబల్ సప్లై చైన్ దెబ్బతిని, ఇన్వెస్టర్లు భయంతో షేర్లను అమ్మేస్తుండటంతో సామాన్యుల పెట్టుబడులు ఆవిరవుతున్నాయి.
ఇరాన్ 3 కండిషన్లు.. ట్రంప్ రివర్స్ కౌంటర్
రష్యా, పాకిస్థాన్ దేశాధినేతలతో సీక్రెట్ గా చర్చలు జరిపిన ఇరాన్ అధ్యక్షుడు మసూద్ పెజెష్కియాన్.. యుద్ధం ఆపాలంటే అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ ఈ 3 షరతులకు తలొగ్గాల్సిందేనని బాంబు పేల్చారు.
సార్వభౌమాధికారం: అంతర్జాతీయ వేదికలపై ఇరాన్ సార్వభౌమాధికారాన్ని, చట్టబద్ధమైన హక్కులను వెంటనే గుర్తించాలి.
భారీ నష్టపరిహారం: ఈ 13 రోజుల్లో జరిగిన ప్రాణ, ఆస్తి నష్టానికి గానూ అమెరికా, ఇజ్రాయెల్లు ఇరాన్కు భారీగా జరిమానా/నష్టపరిహారం చెల్లించాలి.
భవిష్యత్తు గ్యారెంటీ: భవిష్యత్తులో ఇరాన్పై ఎలాంటి దాడులు జరగవని అంతర్జాతీయ సమాజం నుంచి లిఖితపూర్వక, గట్టి హామీ లభించాలి.
ట్రంప్ మొండి వైఖరి:
ఇరాన్ షరతులపై బుధవారం స్పందించిన డొనాల్డ్ ట్రంప్.. తనదైన శైలిలో కౌంటర్ ఇచ్చారు. "మేము ఇప్పటికే ఇరాన్ యుద్ధంలో విజయం సాధించాం. కానీ మా లక్ష్యం పూర్తిగా నెరవేరే వరకు సైన్యం అక్కడే ఉంటుంది" అని తేల్చిచెప్పారు. దీంతో శాంతి చర్చలు ఇప్పట్లో ఫలించే ఛాన్స్ లేదని స్పష్టమవుతోంది.
జియోపాలిటిక్స్ నిపుణుల విశ్లేషణ
"ఇరాన్ విధించిన నష్టపరిహారం షరతుకు అమెరికా ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ అంగీకరించదు. ట్రంప్ 'విజయం సాధించాం' అని చెప్పడం కేవలం తన దేశ ప్రజలను సంతృప్తి పరచడానికే! ఈ ఇగో క్లాష్ వల్ల యుద్ధం ఒక లాంగ్ టర్మ్ స్టాండ్-ఆఫ్ (స్తబ్దత) లోకి వెళ్తుంది. దీనివల్ల ఇంటర్నేషనల్ సప్లై చైన్ దెబ్బతిని, గ్లోబల్ ఆయిల్ మార్కెట్ స్థిరత్వం కోల్పోయి, ఇండియా లాంటి దేశాల్లో ఆరు నెలల పాటు ఆర్థిక మందగమనం (Economic Slowdown) ఏర్పడే ముప్పుంది."
యుద్ధాలు చేసేది అగ్రరాజ్యాల నాయకులే అయినా.. దాని ఖర్చు భరించేది, నష్టపోయేది మాత్రం పరోక్షంగా మనలాంటి సామాన్యులే! ఇరాన్ అడుగుతున్న నష్టపరిహారం, ట్రంప్ చెబుతున్న 'మేమే గెలిచాం' అన్న మాటలు కేవలం ఇగోలను సంతృప్తి పరుచుకునేందుకే తప్ప, ప్రజల ప్రాణాలను కాపాడటానికి కాదు. ఈ గ్లోబల్ డ్రామా ఇప్పట్లో ముగిసేలా లేదు.
