ఒక రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి తన సొంత జీతాన్ని సగానికి సగం కోసేసుకునే పరిస్థితి వస్తే? మంత్రులు, ఎమ్మెల్యేలు, ఉన్నతాధికారులు సైతం తమ వేతనాలను వదులుకోవాల్సినంత దారుణమైన ఆర్థిక సంక్షోభం దాపురిస్తే? సామాన్యుడిగా ఈ వార్త చూసి "నాకేంటి?" అని మీరు అనుకోవచ్చు. కానీ, లక్ష కోట్ల అప్పుల ఊబిలో కూరుకుపోయిన ఒక రాష్ట్ర ఖజానా ఖాళీ అయితే.. రేపు ఆ భారం పరోక్షంగా పడేది పన్నులు కట్టే సామాన్యుడిపైనే! హిమాచల్ ప్రదేశ్లో పాలకుల జీతాల కోత వెనుక దాగి ఉన్న కళ్లు చెదిరే ఆర్థిక వినాశనమంతా ప్రతి ఒక్కరూ తెలుసుకోవాల్సిన ఒక భయంకరమైన గుణపాఠం.
జీతాల బ్రేక్.. హిమాచల్ ఖజానాలో ఎమర్జెన్సీ సైరన్!
అసాధారణమైన ఆర్థిక సవాళ్లతో హిమాచల్ ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం అక్షరాలా విలవిలలాడుతోంది. రాష్ట్ర ఆర్థిక పరిస్థితి పూర్తిగా గాడితప్పడంతో, ముఖ్యమంత్రి సుఖ్విందర్ సింగ్ సుఖు ఇటీవల అసెంబ్లీలో ప్రవేశపెట్టిన వార్షిక బడ్జెట్లో ఒక సంచలన నిర్ణయం తీసుకున్నారు. ఆర్థిక క్రమశిక్షణే లక్ష్యంగా పొదుపు చర్యలకు శ్రీకారం చుట్టారు. ఇందులో భాగంగా ముఖ్యమంత్రి, క్యాబినెట్ మంత్రులు, ఎమ్మెల్యేల జీతాలను ఆరు నెలల పాటు తాత్కాలికంగా వాయిదా వేస్తూ ప్రభుత్వం తాజాగా అధికారిక నోటిఫికేషన్ జారీ చేసింది.
ఎవరికి ఎంత కోత? మైండ్ బ్లాంక్ అయ్యే లెక్కలివే!
ఈ కఠినమైన నిర్ణయం ఏప్రిల్ 2026 నుంచి సరిగ్గా ఆరు నెలల పాటు అమల్లో ఉంటుంది. అధికారిక నోటిఫికేషన్ ప్రకారం.. ఏకంగా ముఖ్యమంత్రి జీతంలో 50 శాతం కోత విధించారు. ఇక డిప్యూటీ సీఎం, క్యాబినెట్ మంత్రులు, స్పీకర్, డిప్యూటీ స్పీకర్ల వేతనాల్లో 30 శాతం.. మిగిలిన ఎమ్మెల్యేలందరికీ 20 శాతం మేర జీతాలను నిలిపివేశారు.
ఈ ఆర్థిక కోత కేవలం రాజకీయ నాయకులకే పరిమితం కాలేదు. ప్రభుత్వ ఉన్నతాధికారుల వేతనాల్లో 30 శాతం, అలాగే మధ్యస్థాయి అధికారుల జీతాల్లో 20 శాతం కోత పడుతోంది. ఆర్థిక క్రమశిక్షణను గాడిలో పెట్టడానికే ఈ కఠిన నిర్ణయాలు తీసుకున్నట్లు ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది.
అసలు దెబ్బ ఎక్కడ పడింది? కేంద్రం ఇచ్చిన షాక్!
ఒకప్పుడు ప్రశాంతమైన హిమాచల్ కొండలు ఇప్పుడు అప్పుల కుంపటిలా ఎందుకు మారాయి? దీనికి ప్రధాన కారణం 16వ ఆర్థిక సంఘం తీసుకున్న ఒక కఠినమైన నిర్ణయం. హిమాచల్ ప్రదేశ్ లాంటి కొండ ప్రాంతాలకు ఆదాయ మార్గాలు తక్కువగా ఉంటాయి. పర్యావరణ పరిరక్షణ నిబంధనల వల్ల భారీ పరిశ్రమలు పెట్టలేరు. కానీ, ప్రజా సేవల నిర్వహణకు మాత్రం ఖర్చు తడిసి మోపెడవుతుంది. ఈ అంతరాన్ని పూడ్చడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం ఏటా 'రెవెన్యూ లోటు గ్రాంట్' (Revenue Deficit Grant) కింద భారీగా నిధులు ఇచ్చేది.
కానీ, రాష్ట్రాలు కేంద్రంపై ఆధారపడటం తగ్గించుకోవాలని, జీతాలు, పెన్షన్ల పేరుతో చేసే విపరీతమైన వృథా ఖర్చులను అరికట్టాలని 16వ ఆర్థిక సంఘం స్పష్టం చేసింది. ఈ సిఫార్సుల మేరకు ఆ రెవెన్యూ లోటు గ్రాంట్ను కేంద్రం నిర్దాక్షిణ్యంగా నిలిపివేసింది. దీంతో హిమాచల్కు ఏటా ఢిల్లీ నుంచి వచ్చే సుమారు రూ. 8,000 కోట్ల నిధులు అమాంతం ఆగిపోయాయి. ఇప్పటికే అక్షరాలా రూ. లక్ష కోట్లకు పైగా అప్పుల భారం మోస్తున్న ఆ రాష్ట్రానికి ఇది చావుదెబ్బ లాంటిది!
ఇదొక తాత్కాలిక బ్రేక్ మాత్రమే.. ఈఎమ్ఐలకు ఊరట!
జీతాలు కట్ చేస్తున్నామని భయపడొద్దని, రాష్ట్ర ఆర్థిక పరిస్థితి కాస్త గాడిలో పడిన తర్వాత ఆ వాయిదా వేసిన మొత్తాన్ని కచ్చితంగా తిరిగి చెల్లిస్తామని ప్రభుత్వం భరోసా ఇస్తోంది. ఇవి కేవలం తాత్కాలిక చర్యలు మాత్రమేనని స్పష్టం చేసింది. అయితే, ఇక్కడొక చిక్కు ఉంది. ఆదాయపు పన్ను సహా ఇతర చట్టబద్ధమైన కోతలను మాత్రం వారి పూర్తి వేతనం ఆధారంగానే లెక్కిస్తారు.
మరోవైపు, ఇల్లు లేదా కారు కొనుగోలు కోసం ఇప్పటికే బ్యాంకుల్లో అడ్వాన్సులు తీసుకుని ఈఎమ్ఐ (EMI) లు కడుతున్న అధికారులకు మాత్రం ప్రభుత్వం ఒక చిన్న ఊరట కల్పించింది. ముందుగా వారు ఒక అంగీకార పత్రం సమర్పిస్తే, వారి నెలవారీ వాయిదాల డబ్బును మినహాయించిన తర్వాత, మిగిలిన జీతంపైనే ఈ కోతను విధిస్తారు.
అప్పులు చేసి పప్పులు కూడు తినే ఏ రాష్ట్రానికైనా హిమాచల్ ప్రదేశ్ పరిస్థితి ఒక కనువిప్పు! మితిమీరిన అప్పులు, సరైన ఆదాయ మార్గాలు సృష్టించుకోకపోవడం ఒక రాష్ట్రాన్ని ఎంతటి ఆర్థిక అంధకారంలోకి నెట్టేస్తాయో చెప్పడానికి ఇదొక సజీవ సాక్ష్యం. కేంద్రం నిధులు ఆపితే పాలకులు తమ సొంత జీతాలు కోసుకోవాల్సిన దుస్థితి వస్తుందని ఇది నిరూపించింది. అప్పుల మీద బతికే ఏ ప్రభుత్వానికైనా భవిష్యత్తులో దివాలా తీయడం ఖాయం. సామాన్యులు కేవలం ఓటర్లుగా ఉండిపోకుండా, తమ రాష్ట్ర ఆర్థిక క్రమశిక్షణను నిలదీయకపోతే రేపు మన రాష్ట్రాల గతి కూడా ఇంతే!
