ఉరుకులు పరుగుల జీవితం.. క్షణం తీరిక లేని పనులు.. ఉదయం నిద్రలేచినప్పటి నుంచి రాత్రి పడుకునే వరకు ఏదో ఒక టెన్షన్. స్మార్ట్ ఫోన్ నోటిఫికేషన్లు, ఆఫీసు టార్గెట్లు, ట్రాఫిక్ కష్టాలు మనల్ని నిరంతరం ఉక్కిరిబిక్కిరి చేస్తున్నాయి. ఇవన్నీ చాలదన్నట్లు భవిష్యత్తు గురించిన ఆందోళన మన మెదడును తొలిచేస్తుంటుంది.
శారీరక ఆరోగ్యం కంటే మానసిక ఆరోగ్యం ఇప్పుడు అతిపెద్ద సవాలుగా మారింది. బయటకు కనిపించని ఒత్తిడి అనేది సైలెంట్ కిల్లర్ లా మారి, చిన్న వయసులోనే గుండె జబ్బులు, బ్లడ్ ప్రెషర్ వంటి దీర్ఘకాలిక సమస్యలకు దారి తీస్తోంది.
ఈ గందరగోళ పరిస్థితిలో మన బ్రెయిన్ నిరంతరం 'ఫైట్ ఆర్ ఫ్లైట్' మోడ్లో ఉండిపోతుంది. దీన్ని సరైన సమయంలో అదుపు చేయకపోతే మెంటల్ బర్నౌట్ ఖాయం. ఇలాంటి క్లిష్ట పరిస్థితుల్లో మీ మైండ్ ను కేవలం ఐదు నిమిషాల్లో ప్రశాంతంగా మార్చే ఒక అద్భుతమైన, అత్యంత సులభమైన మార్గం ఉంది. అదే శ్వాస మీద ధ్యాస.
రోజుకు ఒక్క ఐదు నిమిషాలు మీ శ్వాస కోసం కేటాయిస్తే మెదడులో అద్భుతాలు సృష్టించవచ్చు. దీనికోసం మీరు ప్రత్యేకంగా జిమ్లకు వెళ్లాల్సిన పనిలేదు, ఖరీదైన పరికరాలు కొనాల్సిన అవసరం అంతకంటే లేదు. మీరు ఆఫీసు కుర్చీలో కూర్చున్నప్పుడు, బస్సులో ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు లేదా రాత్రి నిద్రపోయే ముందు.. ఇలా ఎక్కడైనా సరే ఈ సులభమైన బ్రీతింగ్ టెక్నిక్స్ ప్రాక్టీస్ చేయవచ్చు.
అత్యంత శక్తివంతమైన బాక్స్ బ్రీతింగ్ టెక్నిక్
ముందుగా ప్రపంచవ్యాప్తంగా బాగా పాపులర్ అయిన 'బాక్స్ బ్రీతింగ్' గురించి తెలుసుకుందాం. అమెరికన్ నేవీ సీల్స్ సైతం అత్యంత కఠినమైన ఆపరేషన్లలో పాల్గొనే ముందు తమను తాము మానసికంగా దృఢంగా, ప్రశాంతంగా ఉంచుకోవడానికి ఈ టెక్నిక్ నే ఉపయోగిస్తారు. ఇది ఎంత వేగంగా పనిచేస్తుందంటే, ప్రారంభించిన క్షణాల్లోనే మీ ఆలోచనల వేగం నెమ్మదిస్తుంది.
దీన్ని సాధన చేయడం చాలా తేలిక. నాలుగు సెకన్ల పాటు నెమ్మదిగా ముక్కు ద్వారా గాలి పీల్చుకుని, మరో నాలుగు సెకన్లు ఆ గాలిని లోపలే ఆపి ఉంచాలి. ఆ తర్వాత నెమ్మదిగా నాలుగు సెకన్ల పాటు నోటి ద్వారా గాలిని పూర్తిగా బయటకు వదిలేయాలి. గాలి పూర్తిగా వదిలేసిన తర్వాత మరో నాలుగు సెకన్లు గాలి పీల్చకుండా ఆపాలి. ఇలా ఒక సైకిల్ పూర్తవుతుంది.
ఈ బాక్స్ బ్రీతింగ్ టెక్నిక్ ను ఐదు నిమిషాల పాటు చేయడం వల్ల మెదడుకు ఆక్సిజన్ సరఫరా విశేషంగా పెరుగుతుంది. దీనివల్ల తక్షణం మీలోని నెగటివ్ ఆలోచనలు, టెన్షన్ మాయమైపోయి విపరీతమైన ఏకాగ్రత వస్తుంది. ముఖ్యమైన మీటింగ్ కు వెళ్లే ముందు లేదా ఏదైనా ఇంటర్వ్యూకి హాజరయ్యే ముందు ఈ టెక్నిక్ ఫాలో అయితే అద్భుతమైన ఫలితం ఉంటుంది.
నాడీ వ్యవస్థను కూల్ చేసే 4-7-8 పద్ధతి
రాత్రి పూట ఆలోచనల పరంపరతో నిద్ర పట్టక ఇబ్బంది పడేవారికి '4-7-8 బ్రీతింగ్' టెక్నిక్ ఒక సంజీవని లాంటిది. డాక్టర్ ఆండ్రూ వీల్ అనే ప్రముఖ వైద్య నిపుణుడు ఈ పద్ధతిని ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చారు. రాత్రిపూట మన మెదడును స్విచ్ ఆఫ్ చేయడానికి ఇది ఒక అద్భుతమైన సాధనం.
ముందుగా నాలుగు సెకన్ల పాటు ముక్కు ద్వారా గాలి పీల్చుకోవాలి. ఆ గాలిని ఏడు సెకన్ల పాటు ఊపిరితిత్తుల్లో బంధించి ఉంచాలి. ఆ తర్వాత ఎనిమిది సెకన్ల పాటు 'హూష్' అనే శబ్దం చేస్తూ నెమ్మదిగా నోటి ద్వారా గాలిని బయటకు వదలాలి. గాలిని వదిలే ప్రక్రియ ఎక్కువ సమయం తీసుకోవడం ఇక్కడ అత్యంత కీలకం.
ఇది మన నాడీ వ్యవస్థకు ఒక న్యాచురల్ ట్రాంక్విలైజర్ (మత్తు మందు) లా పనిచేస్తుంది. ఈ ప్రక్రియ వల్ల శరీరంలోని కార్టిసాల్ అనే స్ట్రెస్ హార్మోన్ స్థాయిలు అమాంతం పడిపోతాయి. నిద్రలేమి సమస్యలతో బాధపడేవారు రోజూ పడుకునే ముందు ఈ టెక్నిక్ ను ఆచరిస్తే, ఎలాంటి మందుల అవసరం లేకుండానే గాఢమైన నిద్రలోకి జారుకుంటారు.
మెదడును బ్యాలెన్స్ చేసే ప్రాచీన పద్ధతి
ఇక మన ప్రాచీన యోగా శాస్త్రం అందించిన మరో అద్భుతం నాడీ శోధన. దీన్నే అనులోమ విలోమ ప్రాణాయామం అని కూడా అంటారు. ఇది కేవలం మన దేశంలోనే కాకుండా పాశ్చాత్య దేశాల్లో కూడా ఎంతో ప్రాచుర్యం పొందింది. కుడి చేతి బొటనవేలితో కుడి ముక్కు రంధ్రాన్ని మూసి, ఎడమ వైపు నుంచి నెమ్మదిగా గాలి పీల్చుకోవాలి.
ఆ తర్వాత ఉంగరపు వేలితో ఎడమ వైపు మూసి, కుడి ముక్కు రంధ్రం ద్వారా గాలిని వదలాలి. మళ్లీ కుడి వైపు నుంచి పీల్చి ఎడమ వైపు నుంచి వదలాలి. ఈ సులభమైన పద్ధతి మన మెదడులోని ఎడమ, కుడి భాగాల (హెమిస్ఫియర్స్) మధ్య అద్భుతమైన సమతుల్యతను తీసుకువస్తుంది.
ఆలోచనల్లో స్పష్టత కొరవడినప్పుడు, ఏదైనా ముఖ్యమైన నిర్ణయం తీసుకోవాల్సి వచ్చినప్పుడు ఈ నాడీ శోధన అద్భుతంగా పనిచేస్తుంది. ఇది మనలోని కోపాన్ని, చిరాకును తగ్గించి మనసును ప్రశాంత సరోవరంలా మార్చేస్తుంది. రోజులో ఏ సమయంలోనైనా దీన్ని సాధన చేయవచ్చు.
దీని వెనుక ఉన్న అసలు సైన్స్ ఏమిటి?
వైద్య నిపుణులు చెబుతున్న దాని ప్రకారం, మనం సాధారణంగా తీసుకునే శ్వాస చాలా నిస్సారంగా (షాలో బ్రీతింగ్) ఉంటుంది. దీనివల్ల ఊపిరితిత్తుల పూర్తి సామర్థ్యం వినియోగించబడదు. కానీ మనం దీర్ఘంగా శ్వాస తీసుకున్నప్పుడు మన శరీరంలోని 'వేగస్ నెర్వ్' (Vagus Nerve) తీవ్రంగా ఉత్తేజితం అవుతుంది.
పారాసింపథెటిక్ నెర్వస్ సిస్టమ్ను యాక్టివేట్ చేయడంలో ఈ వేగస్ నరానిదే కీలక పాత్ర. ఇది మన మెదడుకు 'అంతా బాగానే ఉంది, ప్రమాదం ఏమీ లేదు, రిలాక్స్ అవ్వు' అనే పాజిటివ్ సంకేతాలను పంపుతుంది. కేవలం ఐదు నిమిషాల డీప్ బ్రీతింగ్ వల్ల గుండె స్పందన రేటు, బ్లడ్ ప్రెషర్ సాధారణ స్థితికి చేరుకుంటాయని ఎన్నో శాస్త్రీయ పరిశోధనలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.
రేపటి తరం కోసం ఒక పవర్ ఫుల్ రియాలిటీ చెక్
గత దశాబ్ద కాలంలో మనం భౌతిక ప్రపంచం నుంచి డిజిటల్ ప్రపంచంలోకి పూర్తిగా మారిపోయాం. భవిష్యత్తులో మన శారీరక శుభ్రత ఎంత అవసరమో, మానసిక శుభ్రత (మెంటల్ హైజీన్) కూడా అంతే తప్పనిసరి కాబోతోంది. వేగంగా విస్తరిస్తున్న ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్, హైపర్ కనెక్టెడ్ టెక్నాలజీ యుగంలో ఎవరైతే తమ మైండ్ ను ప్రశాంతంగా, ఏకాగ్రతతో ఉంచుకోగలరో భవిష్యత్తులో వారే అసలైన విజేతలుగా నిలుస్తారు.
రోజుకు వేలాది ఆలోచనలతో ఉక్కిరిబిక్కిరి అయ్యే మన మెదడుకు మనం ఇచ్చే ఏకైక విశ్రాంతి ఈ చిన్నపాటి శ్వాస వ్యాయామమే. అందుకే రేపటి నుంచి లేదా సోమవారం నుంచి చేద్దాం అనే వాయిదా పద్ధతిని పక్కనపెట్టండి. ఈ క్షణం నుంచే ఈ ఐదు నిమిషాల బ్రీతింగ్ ఎక్సర్సైజ్ను మీ రోజువారీ జీవితంలో ఒక ముఖ్యమైన భాగం చేసుకోండి. ఉదయం టీ తాగే ముందు లేదా రాత్రి పడుకునే ముందు ఈ చిన్నపాటి సమయాన్ని మీ మానసిక ఆరోగ్యం కోసం పెట్టుబడిగా పెట్టండి, మీ జీవితం మారడం మీరే గమనిస్తారు.
