వర్కింగ్ మదర్స్ ఎదుర్కొంటున్న మానసిక ఒత్తిడి.. ఈ ఎమోషనల్ బర్నవుట్ కు కారణాలేంటి?

ఉదయం ఆరు గంటలు.. ఇంకా సూర్యుడు పూర్తిగా ఉదయించలేదు, కానీ ఆమె మెదడులో అప్పటికే వంద పనులు పరుగుల పందెం మొదలుపెట్టాయి. ఆఫీసు మీటింగ్, పిల్లల లంచ్ బాక్స్, ఇంట్లో సరుకులు, పాలు వచ్చాయా లేదా లాంటి ఎన్నో ఆలోచనలు ఆమెను నిద్రలేవక ముందే ఉక్కిరిబిక్కిరి చేస్తుంటాయి. ఇది ప్రతిరోజూ మన ఇళ్లలో కనిపించే సాధారణ దృశ్యమే కదా అని కొట్టిపారేయకండి, ఎందుకంటే ఈ 'కనిపించని భారం' (Mental Load) నేటి తరం మహిళలను నిశ్శబ్దంగా దహించేస్తోంది. పైకి నవ్వుతూ అన్ని పనులూ చక్కబెట్టే ఎంతోమంది వర్కింగ్ ఉమెన్స్ లోపల 'ఎమోషనల్ బర్నవుట్' అనే అగ్నిపర్వతం రగులుతోంది. అసలు ఎందుకింత మానసిక ఒత్తిడి పెరుగుతోంది? సగం జనాభా సమస్య అయిన ఈ వర్క్-లైఫ్ బ్యాలెన్స్ గురించి ప్రతి ఇంట్లో, ప్రతి మనిషి కచ్చితంగా ఎందుకు మాట్లాడుకోవాలో ఇప్పుడు చూద్దాం.

కనిపించని బాధ్యతలు.. లెక్కకు మించిన ఆలోచనలు

శారీరక శ్రమను ఎవరైనా ఇట్టే గుర్తించగలరు. ఒక బరువైన వస్తువు మోస్తే అలసిపోతారని అందరికీ తెలుసు, కానీ మెదడుపై పడే ఈ నిరంతర మానసిక భారాన్ని ఎవరూ చూడలేరు. ఒక పనిని చేయడం కంటే, ఆ పనిని ప్లాన్ చేయడం, గుర్తుపెట్టుకోవడం, అది సక్రమంగా జరిగేలా చూడటంలోనే మెదడుకు ఎక్కువ శక్తి ఖర్చవుతుంది.

ఉదాహరణకు, రాత్రి డిన్నర్ కు ఏం వండాలి అని ఆలోచించడం దగ్గరి నుండి, పిల్లల స్కూల్ ప్రాజెక్ట్ కు కావాల్సిన వస్తువులు తేవడం వరకు ప్రతిదీ ఆమె బాధ్యతే. ఇంట్లో వాళ్లు ఎంత సాయం చేసినా, ఆ పనిని అప్పగించే 'మేనేజర్' పాత్ర మాత్రం ఆమెదే అవుతోంది. ఏ వస్తువు ఎక్కడ ఉందో గుర్తుపెట్టుకోవడం, ఎవరికి ఏ మందులు వేయాలో సమయానికి చూసుకోవడం లాంటివన్నీ అదృశ్య బాధ్యతలుగా ఆమె భుజాలపై పడుతున్నాయి.

ఈ నిరంతర నిర్వహణ భారం మహిళల మెదడుకు ఎప్పుడూ విశ్రాంతినివ్వదు. ఆఫీసులో లాప్‌టాప్ ముందు కూర్చుని ముఖ్యమైన ప్రాజెక్ట్ చేస్తున్నా, ఇంట్లో పనిమనిషి వచ్చిందో లేదో, సాయంత్రం పిల్లవాడికి స్నాక్స్ ఏం పెట్టాలో అన్న ఆలోచన ఆమెను వెంటాడుతూనే ఉంటుంది. ఈ ఎప్పటికీ ముగియని డ్యూయల్ రోల్ (ద్వంద్వ పాత్ర) ఆమెను శారీరకంగానే కాదు, మానసికంగానూ పిప్పి చేస్తోంది.

 'సూపర్ ఉమెన్' అనే విషపూరితమైన ప్రశంస

సమాజం ఎప్పుడూ మహిళలను కీర్తించే ముసుగులో వారిపై అదనపు భారాన్ని మోపుతూ వస్తోంది. పది చేతులతో అన్నీ చక్కబెట్టే 'సూపర్ ఉమెన్', 'అష్టభుజ దేవి' లాంటి బిరుదులు వాస్తవానికి వారి పాలిట ఒక విషపూరితమైన ప్రశంసలు. అన్నీ పర్ఫెక్ట్‌గా చేయాలనే తపన, ఎదుటివారి అంచనాలను అందుకోవాలనే ఆరాటం ఆమెను తీవ్రమైన ఒత్తిడికి గురిచేస్తున్నాయి.

ఉద్యోగం చేసే మహిళ అయితే సమాజం ముందు పదింతలు ఎక్కువ నిరూపించుకోవాల్సిన దుస్థితి నేటికీ ఉంది. ఆఫీసులో బెస్ట్ ఎంప్లాయ్ గా టార్గెట్స్ రీచ్ అవ్వాలి, అదే సమయంలో ఇంట్లో బెస్ట్ మదర్ గా, పర్ఫెక్ట్ కోడలిగా అందరినీ మెప్పించాలి. ఈ ప్రయాణంలో ఏ ఒక్క చోట చిన్న తప్పు జరిగినా, సమాజం మొదటి వేలు ఆమె వైపే చూపిస్తుంది. "ఉద్యోగం చేస్తోంది కదా, అందుకే ఇల్లు పట్టించుకోవడం లేదు" అనే మాట వినాల్సి వస్తుందేమో అన్న భయం వారిని నిరంతరం వెంటాడుతుంది.

ఈ 'గదిలో దేవుడు, ఆఫీసులో అధికారి' అనే ద్వంద్వ ప్రమాణాలు వర్కింగ్ మదర్స్‌ను ఒక అదృశ్యమైన జైలులో బంధిస్తున్నాయి. తనకంటూ ఒక పర్సనల్ లైఫ్, కొంత ఖాళీ సమయం ఉండాలనే కనీస కోరికను కూడా వారు నేరంగా భావించే పరిస్థితికి నెట్టబడ్డారు. దీనివల్ల వారు తమ అస్తిత్వాన్ని కోల్పోయి, కేవలం ఇతరుల అవసరాలు తీర్చే యంత్రాలుగా మిగిలిపోతున్నారు.

 సహాయం చేయడం కాదు.. బాధ్యతను పంచుకోవాలి

నేటి కాలంలో చాలామంది భర్తలు "నేను కూడా ఇంట్లో పనుల్లో నా భార్యకు సహాయం చేస్తున్నాను కదా" అని గర్వంగా చెబుతుంటారు. వినడానికి ఇది చాలా సంతోషకరమైన, ప్రగతిశీలమైన విషయమే. కానీ ఇక్కడే మనం గుర్తించాల్సిన ఒక అతిపెద్ద సూక్ష్మమైన లోపం దాగి ఉంది.

'సహాయం చేయడం' (Helping out) అనే పదంలోనే అసలు బాధ్యత ఆమెదే, నేను కేవలం నా వంతు సాయం చేస్తున్నాను అనే భావన దాగి ఉంది. నిజమైన సమానత్వం అంటే పనుల్లో సాయం చేయడం కాదు, ఆ పనుల తాలూకు ఆలోచనా భారాన్ని కూడా పంచుకోవడం. కరెంటు బిల్లు ఎప్పుడు కట్టాలి, పిల్లల వ్యాక్సిన్ డేట్ ఎప్పుడు, ఫ్రిజ్ లో కూరగాయలు అయిపోయాయా లాంటి విషయాలు ఎవరూ అడగకుండానే ఇద్దరూ పంచుకున్నప్పుడే అసలైన మార్పు వస్తుంది.

మెంటల్ లోడ్ షేరింగ్ అంటే.. భార్య లిస్ట్ రాసిస్తే వెళ్లి సరుకులు తీసుకురావడం కాదు. ఇంట్లో సరుకులు అయిపోతున్నాయని గుర్తించి స్వయంగా తీసుకురావడం. ఈ చిన్న ఆలోచనా విధానంలోని మార్పు, వర్కింగ్ ఉమెన్స్ జీవితాల్లో ఎంతగానో ఆశించే మానసిక ప్రశాంతతను తీసుకొస్తుంది.

 గిల్ట్ ట్రాప్.. ప్రతి తల్లీ ఎదుర్కొనే మానసిక ఘర్షణ

ఆఫీసు పనిలో పడి పిల్లలకు సరైన సమయం కేటాయించలేకపోతున్నాననే అపరాధ భావం (Mom Guilt) ప్రతి వర్కింగ్ మదర్‌ను వేధిస్తూనే ఉంటుంది. పిల్లవాడు సరిగ్గా చదవకపోయినా, జలుబు చేసినా, ఆఖరికి స్కూల్ లో ఏదైనా చిన్న తప్పు చేసినా, తాను ఉద్యోగానికి వెళ్లడం వల్లే ఇలా జరిగిందేమో అని వారు లోలోపల మదనపడిపోతుంటారు.

సమాజం, తోటి బంధువులు కూడా ఈ గిల్ట్‌ను మరింత పెంచేలాగే ప్రవర్తిస్తుంటారు. తండ్రి ఆఫీసు పనుల్లో బిజీగా ఉండి పిల్లల ఫంక్షన్స్ కు రాలేకపోతే, "కుటుంబం కోసం ఎంత కష్టపడుతున్నాడో" అని సానుభూతి చూపిస్తారు. అదే తల్లి ఒక మీటింగ్ వల్ల పది నిమిషాలు ఆలస్యంగా వెళితే మాత్రం "పిల్లల కంటే ఉద్యోగమే ఎక్కువా" అని సూటిపోటి మాటలు అంటారు.

ఈ పక్షపాత వైఖరి మహిళల్లో తీవ్రమైన 'ఎమోషనల్ బర్నవుట్' కు దారి తీస్తోంది. శారీరక అలసట అయితే నిద్రపోతే తీరుతుంది, కానీ ఈ మానసిక అలసట మాత్రం క్రమంగా డిప్రెషన్ గా మారుతుంది. దీనివల్లే ఈ రోజుల్లో చాలామంది మహిళల్లో నిద్రలేమి, తరచుగా వచ్చే మైగ్రేన్ తలనొప్పులు, కారణం లేని కోపం, థైరాయిడ్ లాంటి ఆటో ఇమ్యూన్ సమస్యలు ఎక్కువగా కనిపిస్తున్నాయి.

 బర్నవుట్ నుంచి బయటపడే ఆచరణాత్మక మార్గాలు

ఈ విష వలయం నుంచి బయటపడాలంటే ముందుగా మహిళలు తమ మానసిక ఆరోగ్యానికి అత్యంత ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి. ప్రతిదీ అద్భుతంగా ఉండాలనే 'పర్ఫెక్షనిజం' (Perfectionism) అనే భ్రమ నుంచి బయటకు రావాలి. ఇల్లు కొంచెం అస్తవ్యస్తంగా ఉన్నా, ఒక రోజు వంట చేయకుండా బయట నుంచి తెచ్చుకున్నా ప్రపంచం మునిగిపోదు అనే కఠినమైన నిజాన్ని అంగీకరించాలి.

కుటుంబ సభ్యులతో స్పష్టమైన హద్దులు (Boundaries) ఏర్పరచుకోవడం చాలా ముఖ్యం. ఏది తాను చేయగలదో, ఏది చేయలేదో మొహమాటం లేకుండా, అపరాధ భావం లేకుండా చెప్పగలగాలి. 'వద్దు' లేదా 'కుదరదు' అని చెప్పడం ఎంతమాత్రం స్వార్థం కాదు, అది మిమ్మల్ని మీరు కాపాడుకునే 'సెల్ఫ్ కేర్' లో ఒక ముఖ్యమైన భాగం.

బాధ్యతలను కేవలం అప్పగించడం (Delegation) మాత్రమే కాదు, దాని పూర్తి యాజమాన్యాన్ని ఇతరులకు బదిలీ చేయడం నేర్చుకోవాలి. పిల్లలకు వారి వయసును బట్టి సొంత పనులు చేసుకునేలా చిన్నప్పటి నుంచే బాధ్యతలు అలవాటు చేయాలి. భర్తతో "నాకు ఈ పనిలో సాయం చెయ్" అని అడగడం కన్నా, "పిల్లల చదువుల బాధ్యత పూర్తిగా నీదే" అని ఆ విభాగాన్ని అప్పగించడం ద్వారా మెదడుపై భారాన్ని తగ్గించుకోవచ్చు.

 త్యాగాలను కీర్తించడం ఆపేద్దాం

చివరగా ఒక్క మాట.. ఒక స్త్రీ తనని తాను పూర్తిగా వదిలేసుకుని, తన ఆనందాలను చంపుకుని కుటుంబాన్ని గెలిపించడం గొప్పేమీ కాదు. ఆ తరహా త్యాగాలను కీర్తించడం మన సమాజం ఇకనైనా ఆపేయాలి. ఖాళీ అవుతున్న గ్లాసుతో ఇతరుల దాహాన్ని ఎవరూ ఎక్కువ కాలం తీర్చలేరు. ముందు మీ మానసిక ప్రశాంతత, ఆరోగ్యం అనే గ్లాసును నింపుకోండి. మీకు మీరు ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం, మీకంటూ సమయం కేటాయించుకోవడం అహంకారం కాదు, అది మీ కుటుంబానికి మీరు ఇచ్చే అతిపెద్ద బహుమతి. రేపటి నుంచి మీ పనుల జాబితాలో అట్టడుగున ఉన్న 'మీ పేరును' మొదటి స్థానానికి మార్చుకోండి.. ఆ ఆనందమే మీ కుటుంబానికి అసలైన బలం.

Also Read:

భార్యాభర్తల బంధం: బిజీ లైఫ్‌లో మీ పార్టనర్‌తో దూరం పెరుగుతోందా? ఈ టిప్స్ మీకోసమే!
ప్యాకేజ్డ్ ఫుడ్స్ తింటున్నారా? మీ పేగులు ప్రమాదంలో ఉన్నట్లే!
Kitchen Cleaning Tips: వంటగదిని నిమిషాల్లో మెరిపించే సీక్రెట్స్.. ఈ చిన్న అలవాట్లతో మీ కిచెన్ ఎప్పటికీ కొత్తదే!
ఈ 5 నిమిషాల బ్రీతింగ్ ఎక్సర్‌సైజ్‌లతో మీ మైండ్ తక్షణం రిలాక్స్ అవుతుంది: ట్రై చేసి చూడండి