ఉదయం లేవగానే వాట్సాప్ మెసేజ్లు, ఆఫీస్ డెడ్లైన్లు, నెల తిరిగేసరికి కట్టాల్సిన ఈఎంఐలు. ఈ ఉరుకుల పరుగుల జీవితంలో ఒక సాధారణ మనిషి, 'అసలు నా జీవిత లక్ష్యం ఏంటి?' అని ఆలోచించడానికి సమయం ఎక్కడుంది? ఇల్లు కొన్నాం, కారు కొన్నాం, సమాజంలో గుర్తింపు తెచ్చుకున్నాం.. అయినా సరే రాత్రి పడుకునే ముందు ఎక్కడో ఒక తెలియని అసంతృప్తి ఎందుకు వెంటాడుతోంది? ఈ ఐడెంటిటీ క్రైసిస్కు మన ప్రాచీన హిందూ ధర్మ శాస్త్రాలు వేల ఏళ్ల క్రితమే అత్యంత సైంటిఫిక్ సమాధానం ఇచ్చాయి. జీవిత పరమార్థం గురించి అవి చెప్పిన లాజిక్ తెలిస్తే, ఆధునిక కాలంలో మీ ఆలోచనా విధానం పూర్తిగా మారిపోతుంది. అసలు మనం ఎందుకు పుట్టాం, మనం సాధించాల్సిన అంతిమ లక్ష్యం ఏమిటో ఇప్పుడు లోతుగా విశ్లేషిద్దాం.
పురుషార్థాలు.. మనిషిని నడిపించే సైకలాజికల్ బ్లూప్రింట్
హిందూ తత్వశాస్త్రం ప్రకారం మనిషి జీవితానికి నాలుగు ప్రధాన లక్ష్యాలు ఉంటాయి. వీటినే 'పురుషార్థాలు' అంటారు. అవి ధర్మం, అర్థం, కామం, మోక్షం. ఇది ఏదో సన్యాసులు చదువుకునే వేదాంతం కాదు. ఒక మనిషి పుట్టినప్పటి నుంచి చనిపోయే వరకు ఎలాంటి ఒత్తిడి లేకుండా ఎలా బతకాలో చెప్పే ఒక అద్భుతమైన లైఫ్ మేనేజ్మెంట్ కోర్సు.
ఇందులో మొదటిది 'ధర్మం'. ధర్మం అంటే కేవలం గుడికి వెళ్లడం కాదు. ఒక తండ్రిగా, కొడుకుగా, ఉద్యోగిగా మన బాధ్యతను వంద శాతం నిజాయితీగా నిర్వర్తించడం. పక్కవాడిని చూసి కాపీ కొట్టకుండా, ప్రకృతి మనకిచ్చిన నైపుణ్యంతో ఎవరికీ హాని చేయకుండా బతకడమే అసలైన ధర్మం. ఇది మీలో అపరాధ భావాన్ని (Guilt) పూర్తిగా నాశనం చేసి, గొప్ప ఆత్మవిశ్వాసాన్ని ఇస్తుంది.
సంపద మరియు కోరికలు.. ఇవి ఏమాత్రం పాపం కావు!
మనలో చాలామందికి ఒక అపోహ ఉంటుంది. ఆధ్యాత్మికత అంటే డబ్బును వదిలేయాలి, కోరికలు చంపుకోవాలి అని. కానీ మన శాస్త్రాలు అలా చెప్పలేదు. 'అర్థం' (సంపద) మరియు 'కామం' (కోరికలు) ఈ రెండూ జీవితానికి అత్యంత అవసరమని స్పష్టం చేశాయి. మీరు కష్టపడి డబ్బు సంపాదించడం, మంచి కారు కొనుక్కోవడం, విలాసవంతమైన జీవితాన్ని ఆస్వాదించడం ఏమాత్రం తప్పు కాదు.
కానీ, ఆ సంపాదన మరియు కోరికలు అనేవి 'ధర్మం' అనే పునాది మీద ఆధారపడి ఉండాలి. పక్కవాడిని మోసం చేసి లేదా మన ఆరోగ్యాన్ని నాశనం చేసుకుని సంపాదించే డబ్బు చివరకు మనకే శత్రువుగా మారుతుందని, అదే నేటి యువత ఫేస్ చేస్తున్న అతిపెద్ద డిప్రెషన్ అని మోడ్రన్ సైకాలజీ కూడా అంగీకరిస్తోంది. ధర్మబద్ధమైన సంపాదన మాత్రమే మనసుకు ప్రశాంతతను ఇస్తుంది.
మోక్షం.. చనిపోయాక వచ్చేది కాదు, ఇక్కడే సాధించేది!
జీవిత పరమార్థంలో చివరిది, అత్యంత ముఖ్యమైనది 'మోక్షం'. మోక్షం అనగానే మనం చనిపోయాక ఎక్కడో ఆకాశంలో దొరికే స్వర్గం అని చాలామంది భ్రమపడతారు. కానీ నిజానికి మోక్షం అంటే ఈ భౌతిక ప్రపంచంలో ఉంటూనే, కష్టసుఖాలకు అతీతంగా బతకడం. దీనినే మన వేదాంతంలో 'జీవన్ముక్తి' అంటారు.
ఆఫీసులో ప్రమోషన్ వచ్చినా ఎగిరి గంతేయకుండా, వ్యాపారంలో నష్టం వచ్చినా కృంగిపోకుండా స్థితప్రజ్ఞతతో ఉండే ఆ అద్భుతమైన ఎమోషనల్ బ్యాలెన్స్ను సాధించడమే మోక్షం. ఈ స్వేచ్ఛ దొరికినప్పుడు మనిషికి చావు గురించి కూడా ఎలాంటి భయం ఉండదు. బయటి ప్రపంచంలో జరిగే పరిణామాలు మీ లోపలి ప్రశాంతతను ఏమాత్రం చెడగొట్టలేవు.
సైకాలజీ ఏం చెబుతోంది? ఆధునిక జీవితానికి దీని కనెక్షన్ ఏంటి?
ప్రముఖ పాశ్చాత్య సైకాలజిస్ట్ అబ్రహం మాస్లో చెప్పిన 'హైరార్కీ ఆఫ్ నీడ్స్' (Hierarchy of Needs) థియరీకి, మన ప్రాచీన పురుషార్థాలకు అద్భుతమైన పోలిక ఉంది. మనిషి మొదట భౌతిక అవసరాలు తీర్చుకుని, చివరకు 'సెల్ఫ్ యాక్చువలైజేషన్' (తనను తాను తెలుసుకోవడం) స్థాయికి చేరుకోవాలని మోడ్రన్ సైన్స్ బల్లగుద్ది చెబుతోంది.
వేల ఏళ్ల క్రితమే మన రుషులు ఇదే విషయాన్ని ఎంతో ప్రాక్టికల్ గా చెప్పారు. కేవలం డబ్బు వెనుక పరిగెడితే ఒక దశలో జీవితం పట్ల విరక్తి రావడం ఖాయం. అందుకే ధర్మబద్ధంగా సంపాదిస్తూ, కోరికలు తీర్చుకుంటూనే.. అంతిమంగా మన ఉనికి ఏంటో తెలుసుకోవడమే దేవుడు మనకిచ్చిన అసలైన టాస్క్.
రేపటి నుంచి మీ రోజువారీ జీవితాన్ని ఒకసారి మీరే స్వయంగా రివ్యూ చేసుకోండి. మీరు చేసే పనిలో 'ధర్మం' ఉందా? మీ సంపాదన (అర్థం) మీకు రాత్రిళ్లు ప్రశాంతమైన నిద్రను ఇస్తోందా? మీ కోరికలు (కామం) మిమ్మల్ని బానిసను చేస్తున్నాయా? అని ధైర్యంగా ప్రశ్నించుకోండి. ఈ మూడింటిని పర్ఫెక్ట్ గా బ్యాలెన్స్ చేయడం నేర్చుకుంటే, మీ కళ్ల ముందే ఆ 'మోక్షం' (అత్యున్నత మానసిక ప్రశాంతత) సాక్షాత్కరిస్తుంది. ఏ ఒత్తిడీ లేని అద్భుతమైన జీవితాన్ని ఆస్వాదించడానికి ఇంతకు మించిన సైన్స్ మరొకటి లేదు!
