ప్రతి పూజకు ముందు పంతులు గారు నీళ్లు చేతిలో పోసి, గోత్ర నామాలు అడిగి ఏదో చదివిస్తుంటారు. అది కేవలం ఒక సాధారణ ప్రక్రియ మాత్రమేనా, లేక దాని వెనుక మన జీవితాలను మార్చేంత శక్తివంతమైన సైన్స్ దాగి ఉందా? నేటి ఉరుకుల పరుగుల జీవితంలో, ఏ పని మొదలుపెట్టినా మధ్యలోనే వదిలేసే మనందరికీ 'సంకల్పం' గురించి తెలుసుకోవడం ఎందుకు అంత ముఖ్యం? ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానం తెలిస్తే, మీ ఆలోచనా విధానమే మారిపోతుంది.
సంకల్పం అంటే ఏమిటి? దీని వెనుక ఉన్న ఉద్దేశ్యం
హిందూ సంప్రదాయంలో ఏ చిన్న పూజ చేసినా, వ్రతం చేసినా లేదా శుభకార్యం తలపెట్టినా ముందుగా చేయించేది సంకల్పం. అసలు సంకల్పం అంటే ఒక దృఢమైన నిర్ణయం తీసుకోవడం, లేదా ఒక పనిని ఎందుకు చేస్తున్నామో మనస్ఫూర్తిగా విశ్వసించడం.
బయట ప్రపంచంతో సంబంధం లేకుండా మనస్సును ఒకే చోట కేంద్రీకరించడానికి ఇది ఒక అద్భుతమైన ప్రాచీన మార్గం. మనం ఏ కోరికతో అయితే దేవుడి ముందు కూర్చున్నామో, దానికి ఒక స్పష్టమైన రూపాన్ని ఇవ్వడమే ఈ ప్రక్రియ ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.
'జంబూ ద్వీపే, భరత వర్షే'.. ఈ మంత్రం వెనుక దాగి ఉన్న సైన్స్
సంకల్ప మంత్రం వినే ఉంటారు కదా, అందులో 'జంబూ ద్వీపే, భరత వర్షే, భరత ఖండే' అంటూ మనం ఎక్కడ ఉన్నామో, ఏ సంవత్సరంలో, ఏ నెలలో, ఏ తిథి రోజున ఉన్నామో స్పష్టంగా చెబుతారు. ఇది కేవలం దేవుడికి మన అడ్రస్ చెప్పడం కోసం ఏర్పాటు చేసిన పద్ధతి కాదు.
మన మనస్సును ప్రస్తుత క్షణంలోకి (Present Moment) తీసుకురావడానికి డిజైన్ చేసిన అద్భుతమైన సైకలాజికల్ ట్రిక్ ఇది. గతం గురించిన బాధలు, భవిష్యత్తు గురించిన భయాలు పక్కనపెట్టి, ఇప్పుడు మనం ఏం చేస్తున్నామనే స్పృహలోకి రావడం దీని ప్రధాన లక్ష్యం.
మన పూర్వీకుల మైండ్ఫుల్నెస్ టెక్నిక్
ఈ రోజుల్లో పాశ్చాత్య దేశాలు 'మైండ్ఫుల్నెస్' (Mindfulness) మరియు 'గోల్ సెట్టింగ్' (Goal Setting) గురించి గొప్పగా, ఎంతో ఆశ్చర్యంగా మాట్లాడుతున్నాయి. కానీ వేల సంవత్సరాల క్రితమే మన రుషులు ఈ పద్ధతిని మన జీవనశైలిలో, పూజా కార్యక్రమాల్లో అంతర్భాగం చేశారు.
ఒక పనిని ఎందుకు చేస్తున్నాము, ఎవరి కోసం చేస్తున్నాము, ఏ ప్రయోజనం ఆశిస్తున్నాము అనేది స్పష్టంగా తెలుసుకోవడం ద్వారా ఆ పని పట్ల పూర్తి నిబద్ధత ఏర్పడుతుంది.
ఆధునిక మానవుడికి ఇది ఎందుకు అవసరం?
ఉదయం లేచినప్పటి నుండి రాత్రి పడుకునే వరకు మన బుద్ధి అనేక ఆలోచనలు, డిజిటల్ డిస్ట్రాక్షన్స్ తో సతమతమవుతూ ఉంటుంది. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో ఒక లక్ష్యంపై నిలకడగా దృష్టి పెట్టడం చాలా కష్టమైన పనిగా మారిపోయింది.
సంకల్పం చేయడం వల్ల మన లోపల చెల్లాచెదురుగా ఉన్న మానసిక శక్తి అంతా ఒకే బిందువు వద్దకు చేరుకుంటుంది. మానసిక శాస్త్ర నిపుణుల ప్రకారం, ఏదైనా పనిని ఒక స్పష్టమైన ఉద్దేశ్యంతో మొదలుపెడితే, దాని విజయావకాశాలు చాలా రెట్లు పెరుగుతాయి.
సైకలాజికల్ ఇంపాక్ట్ మరియు ఆత్మవిశ్వాసం
పూజలో గోత్ర నామాలు చెప్పడం ద్వారా, మన వ్యక్తిగత గుర్తింపును విశ్వానికి చాటిచెబుతున్నాం అన్న భావన కలుగుతుంది. ఇది వ్యక్తిలో ఆత్మవిశ్వాసాన్ని, బాధ్యతను ఒకేసారి పెంచే ఒక అద్భుతమైన విధానం.
సరిగ్గా గమనిస్తే నేటి కార్పొరేట్ ప్రపంచం చెబుతున్న "విజన్ అండ్ మిషన్" (Vision and Mission) కు అసలైన మూలం మన సంకల్పమే అని అర్థమవుతుంది. ఏకాగ్రత లేమి (Attention Deficit) తో బాధపడుతున్న ప్రస్తుత తరానికి ఇది నిజంగా ఒక సంజీవని లాంటిది.
సంకల్పం లేకుండా పూజ చేస్తే ఏమవుతుంది?
గుడికి వెళ్లి దేవుడికి దండం పెట్టుకున్న ప్రతిసారీ పంతులు గారితో సంకల్పం చెప్పించుకోవాల్సిన అవసరం లేదు. కానీ ఒక ప్రత్యేకమైన కోరికతో లేదా ఉద్దేశ్యంతో ఇంట్లో కానీ, గుడిలో కానీ చేసే ఏ కార్యమైనా సంకల్పం లేకుండా పూర్తిగా ఫలించదు అని శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి.
గమ్యం తెలియని ప్రయాణం ఎలాగో, సరైన సంకల్పం లేని పూజ కూడా అంతే అని ప్రముఖ పండితులు, వేద పండితులు వివరిస్తుంటారు. కాబట్టి ఉద్దేశ్యశుద్ధి అనేది ఇక్కడ చాలా ప్రధానం.
మీరు ఆధునిక టెక్నాలజీ యుగంలో ఉన్నా సరే, చేసే పనుల్లో ఏకాగ్రత లోపిస్తుంటే ఒకసారి ఈ పద్ధతిని మీ నిజ జీవితంలో పాటించి చూడండి. రేపటి నుండి మీరు ఏ ముఖ్యమైన పని మొదలుపెట్టినా, కేవలం ఒక నిమిషం కళ్ళు మూసుకుని గట్టి సంకల్పం చేసుకోండి, ఆ తర్వాత మీలో వచ్చే అద్భుతమైన మార్పును మీరే గమనిస్తారు.
