ఆధునిక ఇంజనీరింగ్ అద్భుతాలు సైతం ఆశ్చర్యపోయేలా.. సూర్య కిరణాలు గర్భగుడిలోని మూలవిరాట్ పాదాలను తాకే ఒక అరుదైన దృశ్యం తెలంగాణలోని ఓ ప్రాచీన దేవాలయంలో కనిపిస్తుంది. ఆదిలాబాద్ జిల్లా జైనథ్ గ్రామంలో ఉన్న శ్రీ లక్ష్మీనారాయణ స్వామి ఆలయం కేవలం భక్తికి మాత్రమే కాదు.. వేల ఏళ్ల నాటి పక్కా ఖగోళ శాస్త్రం, శిల్పకళా నైపుణ్యానికి సజీవ సాక్ష్యం. మనుషులు కాదు, సాక్షాత్తూ రాక్షసులే తమ దంతాలతో చెక్కి నిర్మించారని స్థానికులు బలంగా నమ్మే ఈ 12వ శతాబ్దపు గుడి వెనుక ఉన్న అసలు చరిత్ర ఏమిటి? పల్లవ, చాళుక్య శైలుల కలయికగా నిలిచిన ఈ ప్రాచీన వైష్ణవ క్షేత్రం నేటి తరానికి ఎందుకు అంత ప్రత్యేకమైనదో ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.
[FEATURED_IMAGE]గర్భగుడిలో సూర్యకిరణాల మాయాజాలం
ప్రకృతికి, దైవానికి మధ్య ఉన్న అద్భుతమైన బంధాన్ని కళ్లకు కట్టినట్లు చూపించే అరుదైన ఆలయాలు దేశంలో చాలా తక్కువే ఉన్నాయి. అలాంటి విశిష్ట క్షేత్రాల్లో జైనథ్ లక్ష్మీనారాయణ గుడి ముందు వరసలో ఉంటుంది. ఈ ఆలయంలోని ప్రధాన ఆకర్షణ సూర్యకిరణ స్పర్శ. బయట వాతావరణం, రుతువులు ఎలా మారినా.. కచ్చితమైన సమయంలో సూర్యుని లేత కిరణాలు నేరుగా గర్భగుడిలోకి ప్రవేశించి స్వామివారి పాదాలను తాకుతాయి. ఈ అద్భుత ఘట్టాన్ని కనులారా చూసేందుకు రెండు తెలుగు రాష్ట్రాల నుంచే కాకుండా పొరుగున ఉన్న మహారాష్ట్ర నుంచి కూడా భక్తులు భారీ సంఖ్యలో ఇక్కడికి తరలివస్తుంటారు.
ఆధునిక టెక్నాలజీ, శాటిలైట్ మ్యాపింగ్ ఏమీ లేని ఆ ప్రాచీన కాలంలో.. కేవలం సూర్యుని గమనాన్ని బట్టి గుడిని నిర్మించిన తీరు నేటి ఆర్కిటెక్ట్ లకు సైతం ఓ సవాలు లాంటిది. ముఖ్యంగా ఆశ్వయుజ పౌర్ణమి, కార్తీక మాసం మొదటి వారాలు, రథసప్తమి రోజుల్లో ఈ సూర్యకిరణాల అద్భుతం ఆవిష్కృతమవుతుంది. సూర్య కిరణాలు ముందుగా కిరీటాన్ని తాకి, నెమ్మదిగా స్వామివారి పాదాల వరకు ప్రసరించడం ఓ దివ్యమైన అనుభూతిని ఇస్తుంది. ఈ అద్భుతమైన నిర్మాణ కౌశలం వల్లే దీన్ని సూర్యనారాయణ స్వామి ఆలయంగా కూడా స్థానికులు పిలుస్తుంటారు. ఒక మారుమూల గ్రామంలో ఉన్న ఈ ఆలయం, ప్రాచీన కాలపు భారతీయ ఖగోళ శాస్త్రం ఎంత అడ్వాన్స్డ్గా ఉండేదో చెప్పడానికి నిలువెత్తు నిదర్శనంగా నిలుస్తోంది.
రాక్షసుల దంతాలతో చెక్కిన ఆలయం?
ఈ గుడి నిర్మాణానికి సంబంధించి స్థానికంగా ఒక ఆసక్తికరమైన కథ ఎన్నో తరాలుగా ప్రచారంలో ఉంది. ఈ ఆలయ నిర్మాణాన్ని ఏ మానవులో చేయలేదని, రాత్రికి రాత్రే రాక్షసులు దీనిని నిర్మించారని ఒక బలమైన నమ్మకం అక్కడ ఉంది. ఆ రాక్షసులు తమ దంతాలను ఉపయోగించి ఈ కఠినమైన నల్లరాతి ఆలయాన్ని, అందులోని శిల్పాలను అత్యంత సున్నితంగా చెక్కారని స్థానిక జానపద కథనాలు చెబుతున్నాయి.
వింటుంటే ఇది ఒక పుక్కిటి పురాణంలా అనిపించినా.. ఆ కథ వెనుక ఒక లాజిక్ దాగి ఉంది. అత్యంత కఠినంగా ఉండే బసాల్ట్ తరహా నల్లరాతి (Black stone) మీద అంత సూక్ష్మమైన, సున్నితమైన శిల్పాలను మనుషులు తమ చేతులతో చెక్కడం అసాధ్యం అనే సామాన్యుల భావన నుంచే ఈ కథ పుట్టి ఉండొచ్చు. నిజానికి ఈ గుడి గోడలపై ఉన్న లతలు, దేవతా మూర్తులు, జ్యామితీయ ఆకృతులు చూస్తే ఆధునిక యంత్రాలతో చెక్కారేమో అన్న సందేహం ఎవరికైనా వస్తుంది. అణువణువునా ఒకే రాతిలో ప్రాణం పోసిన ఎన్నో అద్భుత కళాఖండాలు ఈ ప్రాంగణంలో మనకు కనిపిస్తాయి.
చరిత్ర పుటల్లో జైనథ్ నేపథ్యం
పురావస్తు శాఖ ఆధారాల ప్రకారం రాక్షసులు నిర్మించారనేది కేవలం ఒక స్థానిక కథ మాత్రమే. వాస్తవానికి ఈ ఆలయానికి వెయ్యి సంవత్సరాలకు పైగా లిఖితపూర్వక చరిత్ర ఉంది. చరిత్రకారుల పరిశోధనల ప్రకారం, ఈ గుడి సుమారు 7 నుంచి 9వ శతాబ్దం మధ్యకాలంలో పల్లవ రాజుల నిర్మాణ శైలిలో ప్రారంభమై.. ఆ తర్వాత 11 నుంచి 13వ శతాబ్దం మధ్య కల్యాణి చాళుక్యుల సామంతుడైన జగద్దేవుడు అనే రాజు హయాంలో పూర్తి స్థాయిలో రూపుదిద్దుకుందని భావిస్తారు.
గుడిలో లభించిన ఒక ప్రాచీన శిలా శాసనం ప్రకారం, ఉదయాదిత్యుని కుమారుడైన జగద్దేవుడు ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించినట్లు స్పష్టంగా తెలుస్తోంది. 'నమః సూర్యాయ' అనే సంస్కృత శ్లోకంతో దేవనాగరి లిపిలో మొదలయ్యే ఈ శాసనం గుడి చరిత్రను, నాటి రాజుల విజయాలను వివరిస్తుంది. వాస్తవానికి ఈ ప్రాంతం శాతవాహనుల కాలం నుంచే ప్రముఖ జైన మత కేంద్రంగా వెలుగొందింది. జైన బసదులు, విహారాలు ఇక్కడ విరివిగా ఉండటం వల్లే ఈ గ్రామానికి 'జైనథ్' లేదా 'జైనాద్' అనే పేరు స్థిరపడిపోయింది. కాలక్రమంలో జైనమత ప్రభావం తగ్గాక, నాటి రాజుల మద్దతుతో ఇది ఒక అద్భుతమైన వైష్ణవ ఆలయంగా రూపాంతరం చెందిందని చరిత్రకారులు అంచనా వేస్తున్నారు.
అడుగడుగునా ఉట్టిపడే శిల్పకళా వైభవం
జైనథ్ దేవాలయం వాస్తుశైలి చుట్టుపక్కల ఉండే ఇతర ఆలయాలకు పూర్తిగా భిన్నంగా ఉంటుంది. ఇది దక్షిణ భారత ద్రావిడ శైలి, ఉత్తరాది నగర శైలుల అద్భుతమైన కలయిక. అలాగే మహారాష్ట్ర సరిహద్దుల్లో ఉండటం వల్ల స్థానిక హేమాడ్ పంతి (Hemadpanthi) శైలి ప్రభావం కూడా స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ఆలయాన్ని చుట్టుముట్టి భక్తులు ప్రదక్షిణ చేయడానికి వీలుగా ఎత్తైన జగతి (ప్లాట్ఫాం) పై దీనిని అత్యంత పటిష్టంగా నిర్మించారు.
గర్భగుడిలోకి అడుగుపెట్టగానే ఆరడుగుల ఎత్తైన నల్లరాతితో చెక్కిన శ్రీ లక్ష్మీనారాయణ స్వామి మూర్తి దర్శనమిస్తుంది. కుడి చేతిలో శంఖం, ఎడమ చేతిలో చక్రం ధరించిన ఆ నారాయణుడి ప్రశాంత రూపం చూడగానే మనసుకు అనిర్వచనీయమైన ప్రశాంతత కలుగుతుంది. ఈ గుడిలో మరో ముఖ్యమైన ఆకర్షణ అష్టకోణ మండపం. నాలుగు అద్భుతమైన స్తంభాలపై నిలిచిన ఈ మండపంపై చెక్కిన శిల్పాలు నాటి కళాకారుల పనితనానికి అద్దం పడతాయి. పక్కనే ఉన్న మరో దిక్కున అనంత పద్మనాభ స్వామి, గదాధర మూర్తి విగ్రహాలు, అలాగే పది అవతారాలను తెలిపే దశావతార ప్యానెల్ మనకు కనిపిస్తాయి. ఒకవైపు శివలింగం కూడా ఉండటం ఈ ఆలయంలోని శైవ, వైష్ణవ మత సామరస్యానికి ప్రతీకగా చెప్పుకోవచ్చు. బయట ఎండ ఎంత తీవ్రంగా ఉన్నా సరే.. లోపల చల్లగా ఉండేలా స్థానిక గ్రానైట్ రాళ్లతో థర్మల్ మాస్ టెక్నిక్ను ఉపయోగించి నిర్మించడం ఈ గుడి ప్రత్యేకత.
సంతాన భాగ్యం కలిగించే 'గరుడ ముద్ద'
కేవలం అద్భుతమైన శిల్పకళ, సుదీర్ఘమైన చరిత్ర మాత్రమే కాదు.. జైనథ్ దేవాలయం లక్షలాది భక్తుల అపారమైన విశ్వాసాలకు కూడా పెద్ద వేదిక. సంతానం లేని దంపతులు ఈ ఆలయాన్ని దర్శించుకుంటే తప్పక పిల్లలు పుడతారని ఒక బలమైన నమ్మకం ఇక్కడి ప్రజల్లో ఉంది. ముఖ్యంగా ప్రతి ఏటా పవిత్ర కార్తీక మాసంలో లక్ష్మీనారాయణ స్వామికి అంగరంగ వైభవంగా కళ్యాణోత్సవం జరుగుతుంది. కార్తీక శుద్ధ ద్వాదశి రోజు జరిగే ఈ వేడుకలో దేవుడికి నైవేద్యంగా పెట్టిన 'గరుడ ముద్ద'ను స్వీకరించిన దంపతులకు ఏడాది తిరిగేలోపు సంతాన భాగ్యం కలుగుతుందని భక్తులు దృఢంగా విశ్వసిస్తారు.
ఈ కళ్యాణోత్సవం అనంతరం ఏకంగా పదిహేను రోజుల పాటు బ్రహ్మోత్సవాలు ఎంతో ఘనంగా జరుగుతాయి. ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఏమిటంటే, ఈ పదిహేను రోజులూ జైనథ్ గ్రామస్తులు ఎవరూ పొరపాటున కూడా మాంసాహారం ముట్టరు. ఇది ఆ దేవుడిపై, ఆ గుడిపై వారికి ఉన్న అపారమైన భక్తికి, నిబద్ధతకు నిదర్శనం. రథోత్సవం సమయంలో స్వామివారి ఊరేగింపు కన్నుల పండువగా సాగుతుంది. ఇక కార్తీక పౌర్ణమి రోజున అయితే సుమారు ఎనిమిది వందలకు పైగా సత్యనారాయణ స్వామి వ్రతాలు ఒకేసారి ఈ గుడి ప్రాంగణంలో జరగడం ఒక అద్భుతమైన ఆధ్యాత్మిక వాతావరణాన్ని సృష్టిస్తుంది.
ఎలా చేరుకోవాలి? ఎప్పుడు వెళ్లడం ఉత్తమం?
అనంతమైన చరిత్ర, అద్భుతమైన వాస్తుశైలి, భక్తిభావం కలగలిసిన జైనథ్ దేవాలయాన్ని జీవితంలో ఒక్కసారైనా సందర్శించడం ఒక గొప్ప అనుభూతినిస్తుంది. అక్టోబర్ నుంచి మార్చి మధ్య కాలం ఈ గుడిని సందర్శించడానికి అత్యంత అనుకూలమైన సమయం. ముఖ్యంగా దసరా (ఆశ్వయుజం), కార్తీక మాసాల్లో వెళితే సూర్య కిరణాల స్పర్శతో పాటు గ్రామీణ పండుగ వాతావరణాన్ని కూడా సంపూర్ణంగా ఆస్వాదించవచ్చు.
తెలంగాణ రాజధాని హైదరాబాద్ నుంచి ఆదిలాబాద్ సుమారు 320 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంటుంది. రైలు లేదా బస్సు మార్గం ద్వారా సులభంగా ఆదిలాబాద్ చేరుకోవచ్చు. అక్కడి నుంచి జైనథ్ గ్రామం కేవలం 21 కిలోమీటర్ల దూరంలో మాత్రమే ఉంది. ఆదిలాబాద్ బస్టాండ్ నుంచి ప్రైవేట్ వాహనాలు, ఆటోలు లేదా ఆర్టీసీ బస్సుల ద్వారా అరగంటలో ఈ గుడికి చేరుకోవచ్చు. వసతి కోసం జైనథ్ గ్రామంలో పెద్దగా సదుపాయాలు లేకపోయినా, ఆదిలాబాద్ పట్టణంలో అన్ని వర్గాలకు అందుబాటులో ఉండే మంచి హోటల్స్ ఉన్నాయి. మహారాష్ట్ర వైపు నుంచి వచ్చే పర్యాటకులకు కూడా ఆదిలాబాద్ ప్రధాన కనెక్టివిటీగా ఉంటుంది.
చరిత్రను, ఆధ్యాత్మికతను, అద్భుతమైన ప్రాచీన నిర్మాణ కౌశలాన్ని ఒకే చోట చూడాలనుకునే ప్రతి ఒక్కరికీ జైనథ్ లక్ష్మీనారాయణ ఆలయం ఒక పరిపూర్ణమైన గమ్యస్థానం. వేల ఏళ్లుగా చెక్కుచెదరకుండా నిలబడి ఉన్న ఇలాంటి ప్రాచీన సంపద కేవలం ఒక మతానికి చెందినది కాదు.. అది మన నేల మీద విరబూసిన ఒక అద్భుతమైన కళాత్మక వారసత్వం. దాన్ని కాపాడుకోవడం, భావి తరాలకు సగర్వంగా అందించడం మనందరి బాధ్యత.
Also Read:
Edupayala Vana Durga Bhavani Temple : ఏడుపాయల గుడి రహస్యాలు: నది స్వయంగా అమ్మవారికి అభిషేకం చేసే వింత!Hyderabad Birla Mandir | నౌబత్ పహాడ్ పై వెలిసిన శ్వేతసౌధం: హైదరాబాద్ బిర్లా మందిర్ విశేషాలు
ధర్మపురి లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి ఆలయ పూర్తి చరిత్ర, విశేషాలు
Thousand Pillar Temple: 800 ఏళ్లుగా చెక్కుచెదరని కాకతీయుల అద్భుతం గురించి తెలుసా?
సంఘీ టెంపుల్: హైదరాబాద్లో మీ మనసుకు ప్రశాంతతను ఇచ్చే అద్భుత ఆధ్యాత్మిక క్షేత్రం - పూర్తి వివరాలు
