ఒక దేశ భవిష్యత్తును నిర్ణయించే చట్టాలను రాసేటప్పుడు, కనీసం ఆ దేశ పౌరులకు అందులో చోటు ఇవ్వకపోతే ఏమవుతుంది? 1927లో బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం చేసిన ఈ అహంకారపూరిత తప్పిదమే భారతీయులలో అగ్నిపర్వతాన్ని బద్దలుకొట్టింది. Simon Commission: History, Why India Boycotted It and Its Impact (సైమన్ కమిషన్: చరిత్ర, బహిష్కరణకు కారణాలు మరియు ప్రభావం) గురించి నేటి తరం తెలుసుకోవడం ఎంతో అవసరం. మన జీవితాలను శాసించే నిర్ణయాల్లో మనకు భాగస్వామ్యం లేనప్పుడు ఎదురుతిరిగి పోరాడటం ఎంత ముఖ్యమో, దానికి నాటి "సైమన్ గో బ్యాక్" ఉద్యమం ఎలా పాఠం నేర్పిందో ఈ చారిత్రక కథనంలో విశ్లేషిద్దాం.
ముఖ్యాంశాలు (Key Highlights)
కమిషన్ ఏర్పాటు: 1927లో బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం రాజ్యాంగ సంస్కరణల సమీక్ష కోసం ఏర్పాటు చేసిన చట్టబద్ధమైన కమిషన్.
శ్వేతజాతీయ కమిషన్: ఏడుగురు సభ్యులలో ఒక్కరు కూడా భారతీయుడు లేకపోవడం ("All-White Commission").
చారిత్రక నినాదం: యూసుఫ్ మెహెరల్లీ సృష్టించిన "సైమన్ గో బ్యాక్" (Simon Go Back) నినాదంతో మార్మోగిన దేశం.
లాలా లజపతిరాయ్ త్యాగం: లాహోర్ శాంతియుత నిరసనలో పోలీసుల లాఠీఛార్జి కారణంగా పంజాబ్ కేసరి మరణం.
నెహ్రూ రిపోర్ట్: భారతీయులకు రాజ్యాంగం రాసే సత్తా లేదన్న బ్రిటీష్ సవాలును స్వీకరించి మోతీలాల్ నెహ్రూ రూపొందించిన నివేదిక.
స్వాతంత్య్ర కాంక్ష: ఈ బహిష్కరణ ఉద్యమమే తదనంతర కాలంలో 'సంపూర్ణ స్వరాజ్యం' డిమాండ్కు పునాది వేసింది.
చరిత్రలో కొన్ని నిర్ణయాలు పాలకుల పతనానికి నాంది పలుకుతాయి. సైమన్ కమిషన్ ఏర్పాటు బ్రిటీష్ సామ్రాజ్యవాదులు చేసిన అలాంటి ఒక చారిత్రక తప్పిదం. భారతదేశంలో పరిపాలనా సంస్కరణలు తీసుకురావాలని చెబుతూనే, ఆ సంస్కరణల కమిటీలో ఒక్క భారతీయుడికి కూడా ప్రాతినిధ్యం కల్పించకపోవడం జాతిని తీవ్రంగా అవమానించడమే. తమ తలరాతను తామే రాసుకునే హక్కు భారతీయులకు ఉందని చాటిచెబుతూ యావత్ దేశం ఉవ్వెత్తున ఎగిసిపడిన ఘట్టమిది. ఒక విఫలమైన కమిషన్, దేశంలోని భిన్న రాజకీయ పక్షాలను ఎలా ఏకం చేసిందో ఇక్కడ తెలుసుకుందాం.
సైమన్ కమిషన్ అంటే ఏమిటి? (What Was the Simon Commission?)
సైమన్ కమిషన్ అనేది 1927 నవంబర్లో బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం నియమించిన ఏడుగురు సభ్యుల చట్టబద్ధమైన కమిటీ (Statutory Commission). సర్ జాన్ సైమన్ (Sir John Simon) దీనికి ఛైర్మన్గా వ్యవహరించారు కాబట్టి దీనికి సైమన్ కమిషన్ అనే పేరొచ్చింది. దీని అధికారిక పేరు 'ఇండియన్ స్టాట్యుటరీ కమిషన్' (Indian Statutory Commission).
భారతదేశంలో 1919లో ప్రవేశపెట్టిన రాజ్యాంగ సంస్కరణలు (మాంటేగ్-చెమ్స్ఫోర్డ్ సంస్కరణలు) ఎంతవరకు విజయవంతమయ్యాయి? భారతీయులు మరింత బాధ్యతాయుతమైన ప్రభుత్వాన్ని నడపడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారా లేదా? అని అధ్యయనం చేసి నివేదిక ఇవ్వడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశం.
చారిత్రక నేపథ్యం (Historical Background)
1919 నాటి భారత ప్రభుత్వ చట్టం (Government of India Act 1919) ప్రకారం, ఆ చట్టం అమల్లోకి వచ్చిన పదేళ్ల తర్వాత (అంటే 1929లో) దాని పనితీరును సమీక్షించడానికి ఒక రాజ్యాంగ కమిషన్ను నియమించాలి. ఈ పదేళ్ల కాలంలో భారతదేశంలో రాజకీయ చైతన్యం అనూహ్యంగా పెరిగింది. స్వరాజ్యం కోసం కాంగ్రెస్, ముస్లిం లీగ్ వంటి పార్టీలు తీవ్రంగా పోరాడుతున్నాయి.
ఇలాంటి సమయంలో భారతీయ నాయకులు రాజ్యాంగంలో మార్పులు తీసుకురావాలని బ్రిటీష్ ప్రభుత్వంపై తీవ్ర ఒత్తిడి తీసుకురావడం ప్రారంభించారు.
సైమన్ కమిషన్ను ఎందుకు నియమించారు? (Why Was the Simon Commission Appointed?)
నిజానికి ఈ కమిషన్ను 1929లో నియమించాలి. కానీ రెండేళ్ల ముందే, అనగా 1927లోనే ఎందుకు నియమించారు? ఇక్కడే బ్రిటీష్ రాజకీయ కుట్ర దాగి ఉంది.
ఆ సమయంలో బ్రిటన్లో కన్జర్వేటివ్ పార్టీ (Conservative Party) అధికారంలో ఉంది. త్వరలో జరగబోయే సాధారణ ఎన్నికలలో తాము ఓడిపోయి, లేబర్ పార్టీ (Labour Party) అధికారంలోకి వస్తుందని వారు భయపడ్డారు. భారతీయుల పట్ల కొంత సానుభూతి ఉన్న లేబర్ పార్టీ చేతికి భారతదేశ రాజ్యాంగ భవిష్యత్తును అప్పగించడం ఇష్టం లేక, కన్జర్వేటివ్ ప్రభుత్వం హడావుడిగా ముందే ఈ కమిషన్ను ఏర్పాటు చేసింది.
సైమన్ కమిషన్ సభ్యులు (Members of the Simon Commission)
ఈ కమిషన్లో మొత్తం ఏడుగురు సభ్యులు ఉన్నారు. వీరంతా బ్రిటీష్ పార్లమెంటుకు చెందిన ఎంపీలు.
చారిత్రక విచిత్రం (Lesser-Known Fact): ఈ ఏడుగురు సభ్యులలో ఒకరైన 'క్లెమెంట్ అట్లీ' (Clement Attlee) తదనంతర కాలంలో బ్రిటన్ ప్రధానమంత్రి అయ్యారు. విచిత్రం ఏమిటంటే, 1947లో భారతదేశానికి స్వాతంత్య్రం ఇచ్చే చట్టంపై సంతకం చేసింది ఇదే క్లెమెంట్ అట్లీ! నాడు భారతీయుల వ్యతిరేకతను కళ్లారా చూసిన ఆయన అనుభవమే స్వాతంత్య్ర ప్రక్రియను వేగవంతం చేసిందని చరిత్రకారుల అభిప్రాయం.
భారతీయులు సైమన్ కమిషన్ను ఎందుకు బహిష్కరించారు? (Why Did Indians Boycott the Simon Commission?)
భారతీయుల ఆగ్రహానికి ఒకే ఒక్క బలమైన కారణం ఉంది,ప్రాతినిధ్యం లేకపోవడం. భారతదేశ భవిష్యత్తును, ఇక్కడి ప్రజల తలరాతను నిర్ణయించే కమిషన్లో ఒక్కటంటే ఒక్క భారతీయ సభ్యుడిని కూడా తీసుకోలేదు. దీనిని "ఆల్-వైట్ కమిషన్" (శ్వేతజాతీయ కమిషన్) గా పిలిచారు.
భారతీయులకు తమ దేశాన్ని పాలించుకునే మేధోశక్తి, సామర్థ్యం లేవని బ్రిటీషర్లు భావించడమే దీనికి కారణం. ఇది భారతీయ నాయకుల ఆత్మాభిమానాన్ని తీవ్రంగా దెబ్బతీసింది. 1927 డిసెంబర్లో మద్రాసులో జరిగిన భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ సమావేశంలో (ఎం.ఏ. అన్సారీ అధ్యక్షతన) సైమన్ కమిషన్ను అడుగడుగునా బహిష్కరించాలని ఏకగ్రీవంగా తీర్మానించారు. ముస్లిం లీగ్, హిందూ మహాసభలు కూడా ఈ బహిష్కరణకు మద్దతు పలికాయి.
దేశవ్యాప్త నిరసనలు మరియు "సైమన్ గో బ్యాక్" ఉద్యమం (Nationwide Protests and the "Simon Go Back" Movement)
కమిషన్ సభ్యులు 1928 ఫిబ్రవరి 3న బొంబాయి ఓడరేవులో అడుగుపెట్టారు. ఆ రోజు దేశవ్యాప్తంగా అపూర్వమైన హర్తాళ్ (సమ్మె) జరిగింది. దుకాణాలు మూతపడ్డాయి, పాఠశాలలు మూతపడ్డాయి. నల్ల జెండాలతో లక్షలాది మంది వీధుల్లోకి వచ్చి "సైమన్ గో బ్యాక్" (Simon Go Back) అని నినదించారు.
ప్రాముఖ్యత గల వాస్తవం: ఈ ప్రసిద్ధ నినాదాన్ని సృష్టించింది మహాత్మా గాంధీ లేదా నెహ్రూ కాదు. బొంబాయికి చెందిన యువ నాయకుడు యూసుఫ్ మెహెరల్లీ (Yusuf Meherally) ఈ నినాదాన్ని సృష్టించారు (ఆ తర్వాత 1942లో 'క్విట్ ఇండియా' నినాదాన్ని ఇచ్చింది కూడా ఆయనే).
కమిషన్ ఢిల్లీ, లక్నో, విజయవాడ, పూణే.. ఇలా ఎక్కడికి వెళ్లినా ప్రజలు నల్ల జెండాలతో వారికి స్వాగతం పలికారు.
లాలా లజపతిరాయ్ మరియు లాహోర్ నిరసన (Lala Lajpat Rai and the Lahore Protest)
సైమన్ కమిషన్ వ్యతిరేక పోరాటంలో అత్యంత విషాదకరమైన ఘట్టం లాహోర్లో జరిగింది. 1928 అక్టోబర్ 30న కమిషన్ లాహోర్ చేరుకున్నప్పుడు, 'పంజాబ్ కేసరి' లాలా లజపతిరాయ్ (Lala Lajpat Rai) నాయకత్వంలో భారీ శాంతియుత ర్యాలీ జరిగింది.
స్థానిక పోలీసు సూపరింటెండెంట్ జేమ్స్ ఏ. స్కాట్ (James A. Scott) నిరసనకారులపై క్రూరమైన లాఠీఛార్జికి ఆదేశించాడు. ఈ దాడిలో వృద్ధుడైన లాలా లజపతిరాయ్ తలపై తీవ్ర గాయాలయ్యాయి. "నా శరీరంపై పడిన ప్రతి లాఠీ దెబ్బ, బ్రిటీష్ సామ్రాజ్య శవపేటికకు కొట్టే మేకు అవుతుంది" అని ఆయన గర్జించారు. ఆ గాయాల తీవ్రతతోనే ఆయన నవంబర్ 17న మరణించారు.
దీనికి ప్రతీకారంగానే భగత్ సింగ్, రాజ్గురులు స్కాట్ను చంపబోయి పొరపాటున సాండర్స్ (J.P. Saunders) అనే మరో అధికారిని కాల్చి చంపారు.
నెహ్రూ నివేదికతో సంబంధం (Connection with the Nehru Report)
సైమన్ కమిషన్ను వ్యతిరేకిస్తున్న భారతీయుల ముందే, అప్పటి భారత వ్యవహారాల మంత్రి లార్డ్ బిర్కెన్హెడ్ (Lord Birkenhead) ఒక సవాలు విసిరాడు. "భారతీయులందరికీ ఆమోదయోగ్యమైన ఒక రాజ్యాంగాన్ని రాసి చూపించే సత్తా మీకు ఉందా?" అని ఎగతాళి చేశాడు.
ఈ సవాలును స్వీకరించిన భారతీయ నాయకులు మోతీలాల్ నెహ్రూ (Motilal Nehru) అధ్యక్షతన ఒక కమిటీని వేశారు. ఈ కమిటీ భారత భవిష్యత్ రాజ్యాంగం ఎలా ఉండాలో వివరిస్తూ 1928లో ఒక అద్భుతమైన ముసాయిదాను తయారు చేసింది. దీనినే నెహ్రూ నివేదిక (Nehru Report) అంటారు. ప్రాథమిక హక్కులు, లౌకికవాదం, వయోజన ఓటు హక్కు వంటి ఆధునిక ప్రజాస్వామ్య విలువలన్నీ ఇందులో పొందుపరిచారు.
భారత స్వాతంత్య్ర పోరాటంపై ప్రభావం (Impact on India's Freedom Struggle)
సైమన్ కమిషన్ ఒక విధంగా భారతీయులకు మేలే చేసింది. చీలిపోయి ఉన్న భారత రాజకీయ పార్టీలన్నింటినీ ఒకే లక్ష్యం దిశగా ఏకం చేసింది.
నెహ్రూ నివేదికను బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం తిరస్కరించడంతో యువ నాయకులైన జవహర్లాల్ నెహ్రూ, సుభాష్ చంద్రబోస్ తీవ్ర ఆగ్రహానికి గురయ్యారు. కేవలం డొమినియన్ హోదా (స్వయంప్రతిపత్తి) సరిపోదని, 1929 లాహోర్ కాంగ్రెస్ సమావేశంలో 'సంపూర్ణ స్వరాజ్యం' (Purna Swaraj) తమ అంతిమ లక్ష్యంగా ప్రకటించారు. ఇది నేరుగా 1930 నాటి శాసనోల్లంఘన ఉద్యమానికి (దండి యాత్ర) దారితీసింది.
విద్యార్థులు మరియు పోటీ పరీక్షల కోసం ముఖ్యమైన వాస్తవాలు (Important Facts for Students and Competitive Exams)
కమిషన్ అధికారిక పేరు: ఇండియన్ స్టాట్యుటరీ కమిషన్ (Indian Statutory Commission).
నియమించిన సంవత్సరం: 1927 నవంబర్. భారత్కు చేరుకున్నది: 1928 ఫిబ్రవరి 3.
కమిషన్ సభ్యుల సంఖ్య: 7 (అందరూ బ్రిటీషర్లే).
లాహోర్ లాఠీఛార్జి అధికారి: జేమ్స్ ఏ. స్కాట్ (దీనిలో గాయపడి మరణించింది లాలా లజపతిరాయ్).
"సైమన్ గో బ్యాక్" నినాద సృష్టికర్త: యూసుఫ్ మెహెరల్లీ.
సైమన్ కమిషన్కు మద్దతు ఇచ్చిన పార్టీలు: మద్రాస్లో జస్టిస్ పార్టీ (Justice Party), మరియు పంజాబ్లో యూనియనిస్ట్ పార్టీ. (కొన్ని వర్గాలు మినహాయిస్తే దేశవ్యాప్తంగా బహిష్కరణ జరిగింది).
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)
1. సైమన్ కమిషన్ ఎప్పుడు ఏర్పాటు చేయబడింది?
బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం 1927 నవంబర్లో సర్ జాన్ సైమన్ నేతృత్వంలో ఈ రాజ్యాంగ సంస్కరణల సమీక్షా కమిషన్ను ఏర్పాటు చేసింది. వీరు 1928 ఫిబ్రవరి 3న బొంబాయి చేరుకున్నారు.
2. భారతీయులు సైమన్ కమిషన్ను ఎందుకు వ్యతిరేకించారు?
భారతదేశ భవిష్యత్తును నిర్ణయించే ఈ ఏడుగురు సభ్యుల కమిటీలో కనీసం ఒక్క భారతీయుడికి కూడా ప్రాతినిధ్యం కల్పించలేదు. ఇది తమ ఆత్మాభిమానాన్ని దెబ్బతీయడమేనని భారతీయులు దీనిని బహిష్కరించారు.
3. "సైమన్ గో బ్యాక్" (Simon Go Back) నినాదాన్ని ఎవరు సృష్టించారు?
దేశవ్యాప్తంగా మార్మోగిన ఈ చారిత్రక నినాదాన్ని బొంబాయికి చెందిన యువ స్వాతంత్య్ర సమరయోధుడు యూసుఫ్ మెహెరల్లీ సృష్టించారు.
4. లాలా లజపతిరాయ్ ఎలా మరణించారు?
1928 అక్టోబర్ 30న లాహోర్లో సైమన్ కమిషన్కు వ్యతిరేకంగా జరిగిన శాంతియుత నిరసనలో పోలీసులు జరిపిన లాఠీఛార్జిలో తలపై తీవ్ర గాయాలై ఆయన మరణించారు.
5. నెహ్రూ రిపోర్ట్ (Nehru Report - 1928) అంటే ఏమిటి?
సైమన్ కమిషన్ బహిష్కరణ తర్వాత, భారతీయులు తమకు తాముగా రాజ్యాంగాన్ని రాసుకోలేరన్న బ్రిటీష్ సవాలును స్వీకరించి, మోతీలాల్ నెహ్రూ నేతృత్వంలో రూపొందించిన తొలి రాజ్యాంగ ముసాయిదా నివేదిక.
6. స్వాతంత్య్ర ఉద్యమంపై సైమన్ కమిషన్ ప్రభావం ఏమిటి?
ఈ కమిషన్ బహిష్కరణ దేశంలోని భిన్న వర్గాలను ఏకం చేసింది. ఆ తర్వాత జరిగిన పరిణామాలే 1929 లాహోర్ కాంగ్రెస్లో "సంపూర్ణ స్వరాజ్యం" డిమాండ్కు ప్రాతిపదికగా నిలిచాయి.
ముగింపు (Conclusion)
ఏ వ్యవస్థ అయినా సామాన్యుల గొంతుకను, వారి ప్రాతినిధ్యాన్ని (Representation) విస్మరిస్తే విప్లవం రావడం ఖాయం. చరిత్రలో సైమన్ కమిషన్ వైఫల్యం మనకు నేర్పే అత్యంత ముఖ్యమైన పాఠం ఇదే. నేటి ప్రజాస్వామ్య భారతంలో, మన గురించి నిర్ణయాలు తీసుకునే చట్టసభల్లో సరైన నాయకులను ఎన్నుకోకపోతే, మన భవిష్యత్తు కూడా నాడు శ్వేతజాతీయుల చేతుల్లో బందీ అయినట్లే అవుతుంది.
"మా ప్రమేయం లేకుండా, మా గురించి నిర్ణయాలు తీసుకోవద్దు" (Nothing about us, without us) అని నాడు "సైమన్ గో బ్యాక్" నినాదంతో యావత్ దేశం గొంతెత్తింది. నేటి ఆధునిక పౌరులు కూడా చట్టాలు, ప్రభుత్వ విధానాలపై పూర్తి అవగాహన పెంచుకుని, తమ హక్కుల కోసం నిర్భయంగా ప్రశ్నించినప్పుడే నాటి స్వాతంత్య్ర సమరయోధుల పోరాటానికి నిజమైన అర్థం లభిస్తుంది.
