హిందూ సంప్రదాయంలో పండుగలకు నాంది పలికే అత్యంత పవిత్ర దినం ‘తొలి ఏకాదశి’. ఆషాఢ శుక్ల ఏకాదశిగా పిలిచే ఈ పర్వదినం నుంచే శ్రీమహావిష్ణువు నాలుగు నెలల పాటు క్షీరసాగరంలో యోగనిద్రలోకి వెళ్తారని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. 2026 సంవత్సరంలో జూలై 25వ తేదీన వస్తున్న ఈ తొలి ఏకాదశికి ఎంతో ఆధ్యాత్మిక, శాస్త్రీయ ప్రాముఖ్యత ఉంది. చాతుర్మాస్య దీక్షకు శ్రీకారం చుట్టే ఈ పవిత్ర సమయంలో ఉపవాసం ఉండి, ఆ హరిని స్మరిస్తే శారీరక, మానసిక, ఆధ్యాత్మిక శుద్ధి లభిస్తుందని ప్రగాఢ విశ్వాసం. ఉరుకులు పరుగుల ఆధునిక జీవితంలో ఏకాదశి ఉపవాసం అనేది కేవలం ఒక ఆచారం మాత్రమే కాదు, శారీరక రుగ్మతలను తొలగించుకునే ఒక శాస్త్రీయ ప్రక్రియ. ఈ నేపథ్యంలో తొలి ఏకాదశి ప్రాముఖ్యత, 2026లో పూజా ముహూర్తం, ఉపవాస నియమాలు, వ్రత కథ తదితర పూర్తి వివరాలను లోతుగా పరిశీలిద్దాం.
[FEATURED_IMAGE]పూర్వకాలం నుంచి భారతీయుల జీవనశైలి ప్రకృతితో, రుతువులతో మమేకమై ఉంది. కాలగమనంలో వచ్చే మార్పులకు అనుగుణంగా మన శరీరాన్ని, మనస్సును సిద్ధం చేసుకునేందుకు పెద్దలు పండుగలను, వ్రతాలను ఏర్పాటు చేశారు. అందులో అత్యంత ప్రధానమైనది తొలి ఏకాదశి. ఒకవైపు ఆధ్యాత్మిక చింతనను పెంచుతూనే, మరోవైపు మారుతున్న వాతావరణ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా రోగనిరోధక శక్తిని పెంచుకునేందుకు ఈ ఏకాదశి ఉపవాసం అద్భుతంగా పనిచేస్తుంది. ఈ పవిత్ర దినం గురించి ప్రతి ఒక్కరూ తెలుసుకోవాల్సిన ఎన్నో ఆసక్తికరమైన, లోతైన విషయాలు ఉన్నాయి.
తొలి ఏకాదశి అంటే ఏమిటి?
హిందూ క్యాలెండర్ ప్రకారం, ప్రతి నెలా రెండు ఏకాదశులు వస్తాయి (శుక్ల పక్షంలో ఒకటి, కృష్ణ పక్షంలో మరొకటి). ఏడాదిలో వచ్చే 24 ఏకాదశులలో ఆషాఢ మాస శుక్ల పక్షంలో వచ్చే ఏకాదశిని 'తొలి ఏకాదశి' అంటారు. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో ఈ పండుగకు అత్యంత ప్రాధాన్యత ఉంది. దీన్నే ఉత్తరాదిన 'దేవశయని ఏకాదశి', 'హరి శయని ఏకాదశి', 'పద్మ ఏకాదశి' మరియు 'ఆషాఢి ఏకాదశి' అని కూడా పిలుస్తారు.
'తొలి' అంటే మొదలు అని అర్థం. హిందువులకు పండుగల సీజన్ ఈ రోజు నుంచే లాంఛనంగా ప్రారంభమవుతుంది. తొలి ఏకాదశి తర్వాతే శ్రావణ మాసం వ్రతాలు, వినాయక చవితి, దసరా, దీపావళి వంటి పెద్ద పండుగలన్నీ వరుసగా వస్తాయి. వ్యవసాయ ఆధారిత దేశమైన భారతదేశంలో ఈ సమయానికి తొలకరి జల్లులు పడి, రైతులు వ్యవసాయ పనుల్లో నిమగ్నమై ఉంటారు. కొత్త పంటలకు ప్రాణం పోసే ఈ కాలాన్ని పవిత్రంగా భావించి, ప్రకృతికి, భగవంతుడికి కృతజ్ఞతలు తెలుపుకునే అద్భుతమైన రోజు ఇది.
తొలి ఏకాదశి 2026 తేదీ, శుభ ముహూర్తం
2026వ సంవత్సరంలో తొలి ఏకాదశి పండుగను జూలై 25వ తేదీన, శనివారం నాడు అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో జరుపుకోనున్నారు. ఏకాదశి తిథి ముందు రోజే ప్రారంభమైనప్పటికీ, సూర్యోదయానికి ఏకాదశి తిథి ఉన్న రోజునే పండుగగా పరిగణించడం హిందూ పంచాంగ సంప్రదాయం. దృక్ పంచాంగం ప్రకారం ముహూర్త వివరాలు ఇలా ఉన్నాయి:
ఏకాదశి తిథి ప్రారంభం: 24 జూలై 2026, ఉదయం 09:12 గంటలకు
ఏకాదశి తిథి ముగింపు: 25 జూలై 2026, ఉదయం 11:34 గంటలకు
పండుగ జరుపుకోవాల్సిన తేదీ: 25 జూలై 2026 (శనివారం)
బ్రహ్మ ముహూర్తం: ఉదయం 05:06 నుండి 05:40 వరకు
అభిజిత్ ముహూర్తం: మధ్యాహ్నం 01:26 నుండి 02:28 వరకు
అమృత కాలం: సాయంత్రం 06:11 నుండి రాత్రి 07:59 వరకు
పారణ (ఉపవాస విరమణ) సమయం
ఏకాదశి రోజున ఉపవాసం ఉన్న భక్తులు మరుసటి రోజు అంటే ద్వాదశి నాడు ఉపవాసాన్ని విరమించాలి. దీనినే 'పారణ' అంటారు. సరైన సమయంలో పారణ చేస్తేనే వ్రతానికి పూర్తి ఫలితం దక్కుతుందని శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి.
పారణ తేదీ: 26 జూలై 2026 (ఆదివారం)
పారణ ముహూర్తం: ఉదయం 05:39 గంటల నుండి ఉదయం 08:22 గంటల వరకు
ద్వాదశి తిథి ముగింపు: 26 జూలై మధ్యాహ్నం 01:57 గంటలకు
(గమనిక: సూర్యోదయాన్ని బట్టి ప్రాంతాల వారీగా ఈ సమయాల్లో కొద్దిపాటి మార్పులు ఉండవచ్చు. పారణను ఎల్లప్పుడూ హరి వాసర సమయం (ద్వాదశి మొదటి పావు భాగం) ముగిసిన తర్వాతే చేయాలి.)
తొలి ఏకాదశి ఎందుకు జరుపుకుంటారు?
ఈ పండుగ జరుపుకోవడం వెనుక లోతైన ఆధ్యాత్మిక, సామాజిక కారణాలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా ఇది శ్రీమహావిష్ణువు ఆరాధనకు అత్యంత ప్రీతిపాత్రమైన దినం.
1. శ్రీమహావిష్ణువు యోగనిద్ర (దేవశయని)
హిందూ పురాణాల ప్రకారం, ఈ ఏకాదశి రోజున లోకపాలకుడైన శ్రీమహావిష్ణువు పాలకడలి (క్షీరసాగరం)లో ఆదిశేషునిపై శయనించి యోగనిద్రలోకి వెళ్తాడు. ఇలా నాలుగు నెలల పాటు నిద్రలో ఉండి, కార్తీక మాసంలో వచ్చే 'ప్రబోధిని ఏకాదశి' (ఉత్థాన ఏకాదశి) నాడు మేల్కొంటాడు. జగన్నాథుడు విశ్రాంతి తీసుకునే ఈ కాలాన్ని అత్యంత పవిత్రమైనదిగా భావించి భక్తులు ప్రత్యేక పూజలు చేస్తారు.
2. చాతుర్మాస్య వ్రత ప్రారంభం
సన్యాసులు, పీఠాధిపతులు, యోగులు తొలి ఏకాదశి నుంచే 'చాతుర్మాస్య వ్రతం' ప్రారంభిస్తారు. ఈ నాలుగు నెలల పాటు వారు ఒకే చోట బస చేసి, కేవలం భగవద్ధ్యానంలోనే గడుపుతారు. సాధారణ గృహస్తులు కూడా ఈ సమయంలో కొన్ని ఆహార నియమాలను పాటిస్తారు. వర్షాకాలంలో వ్యాపించే సూక్ష్మక్రిములు, జీర్ణశక్తి తగ్గడం వంటి ఆరోగ్యపరమైన ఇబ్బందుల నుంచి రక్షణ పొందేందుకే ఈ నాలుగు నెలలు నియమనిష్ఠలతో ఉండాలని శాస్త్రాలు సూచించాయి.
3. శుభకార్యాలకు విరామం
విష్ణువు యోగనిద్రలో ఉండే ఈ నాలుగు నెలల కాలంలో వివాహాలు, గృహప్రవేశాలు, ఉపనయనాలు లాంటి శుభకార్యాలు జరిపించరు. భగవంతుని ఆశీస్సులు పరిపూర్ణంగా లభించవన్న ఉద్దేశ్యంతో, ఈ కాలాన్ని పూర్తిగా జప, తప, దాన ధర్మాలకు మాత్రమే కేటాయిస్తారు. తిరిగి కార్తీక మాసంలో ఉత్థాన ఏకాదశి తర్వాతే శుభకార్యాలు పునఃప్రారంభం అవుతాయి.
తొలి ఏకాదశి చరిత్ర, నేపథ్యం
చరిత్ర పుటలను తిరగేస్తే, తొలి ఏకాదశికి వేల సంవత్సరాల నాటి నేపథ్యం కనిపిస్తుంది. మహారాష్ట్రలో పండరీపురానికి కాలినడకన వెళ్లే 'వారీ' (Wari) యాత్ర ఈ ఏకాదశినాడే అత్యున్నత శిఖరానికి చేరుకుంటుంది. లక్షలాది మంది వార్కరీలు (భక్తులు) విఠలుని నామస్మరణ చేస్తూ పండరీపురం చేరుకుంటారు. సంత్ తుకారాం, సంత్ జ్ఞానేశ్వర్ లాంటి భక్తాగ్రేసరులు ఈ ఏకాదశి ప్రాముఖ్యతను తమ అభంగాల ద్వారా విశ్వవ్యాప్తం చేశారు.
అంతేకాకుండా, జగన్నాథ రథయాత్ర ముగింపు దశ కూడా ఈ ఏకాదశికి సమీపంలోనే జరుగుతుంది. దేశవ్యాప్తంగా వివిధ పేర్లతో, ఆచారాలతో జరుపుకున్నప్పటికీ.. పరమార్థం మాత్రం భగవంతుడి పట్ల అచంచలమైన భక్తిని ప్రదర్శించడమే.
తొలి ఏకాదశి వ్రత కథ (పవిత్ర పురాణ గాథ)
ఈ ఏకాదశికి సంబంధించి పురాణాల్లో ప్రధానంగా రెండు కథలు ప్రాచుర్యంలో ఉన్నాయి. అందులో మొదటిది బలి చక్రవర్తికి సంబంధించినది కాగా, మరొకటి శంఖాసురుడి వధకు సంబంధించినది.
వామనావతారం - బలి చక్రవర్తి కథ
ఒకానొక కాలంలో ప్రహ్లాదుని మనవడైన బలి చక్రవర్తి ముల్లోకాలను తన వశం చేసుకొని పాలిస్తుంటాడు. దానగుణంలో బలికి మించినవారు లేకపోయినా, రాక్షస స్వభావం కారణంగా దేవతలకు కష్టాలు మొదలవుతాయి. దేవతల మొరను ఆలకించిన శ్రీహరి, కశ్యప ప్రజాపతికి వామనుడిగా జన్మిస్తాడు. బలి చక్రవర్తి నర్మదా నదీ తీరంలో యాగం చేస్తుండగా, వామనుడు బ్రాహ్మణ వటువు రూపంలో అక్కడికి వెళ్లి మూడు అడుగుల నేలను దానంగా అడుగుతాడు.
బలి చక్రవర్తి అంగీకరించగానే, శ్రీహరి త్రివిక్రమ రూపం దాల్చి మొదటి అడుగుతో భూలోకాన్ని, రెండవ అడుగుతో ఆకాశాన్ని ఆక్రమిస్తాడు. మూడో అడుగు ఎక్కడ పెట్టాలని అడగ్గా, తన మాట నిలబెట్టుకోవడం కోసం బలి చక్రవర్తి శిరస్సు వంచి తన తలపై పెట్టమంటాడు. అతని భక్తికి, సత్యనిష్ఠకు మెచ్చిన విష్ణువు, బలిని పాతాళ లోకానికి చక్రవర్తిగా చేసి, ఏ వరం కావాలో కోరుకోమంటాడు. అప్పుడు బలి "స్వామీ! మీరు ఎల్లప్పుడూ నా పాతాళ లోకంలోనే ఉండి నాకు దర్శనభాగ్యం కల్పించాలి" అని కోరుతాడు.
అతని భక్తికి కట్టుబడిన విష్ణువు, ఆషాఢ శుక్ల ఏకాదశి (తొలి ఏకాదశి) నుంచి కార్తీక శుక్ల ఏకాదశి (ఉత్థాన ఏకాదశి) వరకు నాలుగు నెలల పాటు పాతాళ లోకంలో బలి చక్రవర్తి మందిరంలో కాపలాగా ఉంటానని మాటిస్తాడు. అందువల్లే ఈ నాలుగు నెలలు శ్రీహరి యోగనిద్రలో ఉంటాడని పురాణాలు చెబుతున్నాయి.
శంఖాసుర వధ
భవిష్య పురాణం ప్రకారం, పూర్వం శంఖాసురుడు అనే రాక్షసుడు దేవతలను తీవ్రంగా హింసించేవాడు. అతన్ని వధించేందుకు శ్రీమహావిష్ణువు ఏళ్ల తరబడి భీకర యుద్ధం చేసి, చివరకు ఆషాఢ శుక్ల ఏకాదశి నాడు రాక్షసుడిని అంతమొందిస్తాడు. నిరంతర యుద్ధం వల్ల అలసిపోయిన శ్రీహరి, విశ్రాంతి కోసం క్షీరసాగరంలో నాలుగు నెలల పాటు నిద్రలోకి జారుకుంటాడు.
ఈ కథలను ఏకాదశి నాడు ఉపవాసం ఉండి భక్తిగా విన్నా, చదివినా సకల పాపాలు తొలగిపోయి విష్ణుసాయుజ్యం లభిస్తుందని ప్రతీతి.
తొలి ఏకాదశి ఆధ్యాత్మిక విశిష్టత
ఏకాదశి అనగా పదకొండు. మన దేహంలో ఉన్న ఐదు కర్మేంద్రియాలు (కళ్లు, చెవులు, ముక్కు, నాలుక, చర్మం), ఐదు జ్ఞానేంద్రియాలు (వాక్కు, పాణి, పాదం, పాయువు, ఉపస్థ), వీటన్నింటినీ నడిపించే మనస్సు... ఈ పదకొండింటినీ భగవంతుని వైపు మళ్లించడమే ఏకాదశి అసలైన అంతరార్థం.
మానవ జీవితం ఎన్నో కోరికల మయం. ఇంద్రియాల ద్వారా మనం నిరంతరం ప్రాపంచిక సుఖాలను వెతుకుతుంటాం. కానీ కనీసం నెలకు రెండుసార్లైనా (ఏకాదశి రోజుల్లో) ఆ ఇంద్రియ నిగ్రహాన్ని పాటిస్తూ, మనస్సును అంతర్ముఖం చేసుకుంటే అద్భుతమైన ఆధ్యాత్మిక ప్రశాంతత సిద్ధిస్తుంది. శారీరక ఆకలిని జయించడం ద్వారా ఆత్మశక్తి పెరుగుతుంది. ఈ నిగ్రహమే మనిషిని మాధవుడికి చేరువ చేస్తుందని భగవద్గీత కూడా చెబుతోంది.
తొలి ఏకాదశి పూజా విధానం (Step-by-Step)
తొలి ఏకాదశి రోజున చేసే పూజకు ఎంతో విశిష్టత ఉంది. సరైన నియమాలతో స్వామిని ఆరాధిస్తే అనంతమైన పుణ్యఫలం లభిస్తుంది.
పూజా సామగ్రి తయారీ
శ్రీమహావిష్ణువు లేదా కృష్ణుడి ఫోటో లేదా పంచలోహ విగ్రహం.
పసుపు రంగు వస్త్రం, పసుపు పూలు (బంతి, చామంతి).
తులసి దళాలు (విష్ణు పూజలో ఇవి అత్యంత కీలకం).
మంచి గంధం, కుంకుమ, అక్షతలు.
ఆవు నెయ్యి, దీపపు కుందులు, అగరుబత్తీలు.
నైవేద్యం కోసం పండ్లు, పాలు లేదా తీపి పదార్థాలు.
దశల వారీగా పూజా విధానం
బ్రాహ్మ ముహూర్తంలో మేల్కొలుపు: ఏకాదశి నాడు సూర్యోదయానికి ముందే (ఉదయం 4:30 - 5:30 మధ్య) నిద్రలేచి తలస్నానం చేయాలి. శుభ్రమైన, వీలైతే పసుపు రంగు దుస్తులు ధరించాలి.
పూజా మందిర అలంకరణ: ఇంటిని, పూజా మందిరాన్ని శుభ్రం చేసి గంగాజలం లేదా పసుపు నీళ్లు చల్లాలి. ఒక చెక్క పీటపై పసుపు వస్త్రం పరిచి స్వామివారి పటాన్ని లేదా విగ్రహాన్ని ప్రతిష్టించాలి.
సంకల్పం మరియు దీపారాధన: ఆవు నెయ్యితో రెండు దీపాలు వెలిగించి, చేతిలో నీరు, అక్షతలు పట్టుకుని రోజంతా ఉపవాసం ఉంటానని లేదా నియమబద్ధంగా పూజ చేస్తానని సంకల్పం చెప్పుకోవాలి.
షోడశోపచార పూజ: స్వామివారికి గంధం, కుంకుమ బొట్లు పెట్టి, పసుపు పూలతో అలంకరించాలి. ప్రధానంగా తులసి ఆకులతో అష్టోత్తర శతనామావళి పఠిస్తూ అర్చన చేయాలి.
మంత్ర పఠనం: "ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ" అనే అష్టాక్షరీ మంత్రాన్ని కనీసం 108 సార్లు జపించాలి. 'విష్ణు సహస్రనామ స్తోత్రం' పారాయణ చేయడం అత్యంత శుభప్రదం.
కథా శ్రవణం మరియు నైవేద్యం: తొలి ఏకాదశి వ్రత కథను చదివి, చివరగా స్వామివారికి పండ్లు, పాలు లేదా మీ శక్తికొద్దీ సాత్విక ఆహారాన్ని నైవేద్యంగా సమర్పించాలి. కర్పూర హారతి ఇచ్చి పూజను ముగించాలి.
రాత్రి జాగరణ: ఏకాదశి పూజలో జాగరణకు ఎంతో ప్రాముఖ్యత ఉంది. రాత్రి నిద్రపోకుండా భజనలు లేదా ఇతిహాస గ్రంథాలు పఠిస్తూ గడపాలి.
ఉపవాస నియమాలు
ఏకాదశి అనగానే ముందుగా గుర్తుకొచ్చేది ఉపవాసం. అయితే అందరూ ఒకేలా ఉపవాసం చేయలేరు కాబట్టి శాస్త్రాలు కొన్ని వెసులుబాట్లు కల్పించాయి.
ఉపవాస రకాలు
నిర్జల ఉపవాసం: మంచి నీళ్లు కూడా తాగకుండా 24 గంటల పాటు చేసే కఠోర ఉపవాసం. ఆరోగ్యవంతులు, యువకులు మాత్రమే దీనిని ఆచరించాలి.
సజల ఉపవాసం: కేవలం నీరు, కొబ్బరి నీళ్లు, మజ్జిగ లాంటి ద్రవ పదార్థాలు మాత్రమే తీసుకుంటూ చేసే ఉపవాసం.
ఫలాహార ఉపవాసం: పండ్లు, పాలు, డ్రై ఫ్రూట్స్ తీసుకుంటూ చేసే మృదువైన ఉపవాసం. అనారోగ్యంతో ఉన్నవారు, వృద్ధులు, గర్భిణీలు ఈ పద్ధతిని పాటించవచ్చు.
తీసుకోకూడని ఆహార పదార్థాలు
ఏకాదశి నాడు ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ అన్నం (బియ్యం), గోధుమలు, పప్పు ధాన్యాలు (చిక్కుళ్లు, బీన్స్), ఉల్లి, వెల్లుల్లి, మాంసాహారం, మద్యం తీసుకోకూడదు. వరిలో పాపపురుషుడు దాగి ఉంటాడని పురాణాలు చెబుతుండగా, శాస్త్రీయంగా చూస్తే ఏకాదశి నాడు జీర్ణవ్యవస్థకు పూర్తి విశ్రాంతి ఇవ్వాలనేది దీని వెనుక ఉన్న అసలు ఉద్దేశ్యం.
తొలి ఏకాదశి రోజున ఏం చేయాలి? ఏం చేయకూడదు? (Do's and Don'ts)
ఏం చేయాలి (Do's):
బ్రహ్మ ముహూర్తంలో నిద్రలేచి స్నానం ఆచరించాలి.
కోపం, అసూయ, ద్వేషాలకు దూరంగా ఉండి మనస్సును ప్రశాంతంగా ఉంచుకోవాలి.
విష్ణు ఆలయాలను సందర్శించి, పేదలకు అన్నదానం లేదా వస్త్రదానం చేయాలి.
బ్రహ్మచర్యం పాటించాలి.
మరుసటి రోజు (ద్వాదశి) పారణ సమయంలో మాత్రమే ఆహారం తీసుకుని ఉపవాసం విరమించాలి.
ఏం చేయకూడదు (Don'ts):
చెడు మాటలు మాట్లాడటం, ఇతరులను దూషించడం చేయరాదు.
పగటి పూట నిద్రపోకూడదు.
జూదం, పొగత్రాగడం లాంటి వ్యసనాలకు దూరంగా ఉండాలి.
పూజలో వాడిపోయిన లేదా అపవిత్రమైన పూలను వాడకూడదు.
హరి వాసర సమయంలో (ద్వాదశి ప్రారంభమైన మొదటి కొన్ని గంటలు) పొరపాటున కూడా ఉపవాసం విరమించకూడదు.
తొలి ఏకాదశి ఉపవాస దీక్షతో కలిగే అద్భుత ప్రయోజనాలు
ఉపవాసం అనేది కేవలం భక్తికి సంబంధించినది మాత్రమే కాదు, ఇది అద్భుతమైన ఆరోగ్య రహస్యం.
శారీరక ప్రయోజనాలు: ప్రతి పదిహేను రోజులకోసారి మన శరీరంలోని జీర్ణాశయానికి విశ్రాంతి ఇవ్వడం వల్ల 'ఆటోఫాజీ' (Autophagy) ప్రక్రియ చురుకుగా సాగుతుంది. అంటే దేహంలోని చెడిపోయిన కణాలను శరీరం తనంతట తానే క్లీన్ చేసుకుంటుంది. దీనివల్ల జీవక్రియలు మెరుగుపడి రోగనిరోధక శక్తి పెరుగుతుంది. శరీరం నిర్విషీకరణ (Detoxification) చెందుతుంది.
మానసిక ప్రయోజనాలు: నిరాహారంగా ఉంటూ నామస్మరణ చేయడం వల్ల మనస్సు మీద నియంత్రణ పెరుగుతుంది. ఏకాగ్రత కుదురుతుంది. ఒత్తిడి, ఆందోళన తగ్గి మానసిక ప్రశాంతత చేకూరుతుంది.
ఆధ్యాత్మిక ప్రయోజనాలు: గత జన్మలు, ఈ జన్మలో చేసిన పాపాలు నశించిపోయి మోక్ష ప్రాప్తి కలుగుతుందని గరుడ పురాణం చెబుతోంది. ముఖ్యంగా తొలి ఏకాదశి వ్రతం ఆచరిస్తే వెయ్యి అశ్వమేధ యాగాలు చేసినంత పుణ్యం వస్తుందని ప్రతీతి.
విశేష ఆలయాలు, వేడుకలు
తొలి ఏకాదశి సందర్భంగా తెలుగు రాష్ట్రాలతో పాటు దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న ప్రధాన వైష్ణవ ఆలయాల్లో ప్రత్యేక ఉత్సవాలు జరుగుతాయి. ఈ రోజు కింది ఆలయాలను దర్శించుకోవడం మహా భాగ్యంగా భావిస్తారు.
తిరుమల (Tirumala): తొలి ఏకాదశి రోజున కలియుగ వైకుంఠమైన తిరుమలలో శ్రీవారికి 'ఆణివార ఆస్థానం' లేదా ప్రత్యేక ఆస్థాన ఉత్సవాలు వైభవంగా నిర్వహిస్తారు. చాతుర్మాస్య దీక్షను మఠాధిపతులు ఇక్కడే ప్రారంభిస్తారు.
భద్రాచలం (Bhadrachalam): దక్షిణ అయోధ్యగా పేరొందిన భద్రాచలంలో శ్రీ సీతారామచంద్ర స్వామి వారికి ప్రత్యేక పూజలు, పల్లకి సేవ జరుగుతాయి.
సింహాచలం మరియు యాదాద్రి: శ్రీ వరాహ లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి (సింహాచలం), లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి (యాదాద్రి) ఆలయాల్లో భక్తుల రద్దీ ఎక్కువగా ఉంటుంది. గోదావరి జిల్లాల్లోని అన్నవరం సత్యనారాయణ స్వామి ఆలయంలోనూ భక్తులు పెద్ద సంఖ్యలో పాల్గొని వ్రతాలు ఆచరిస్తారు.
భక్తులు చేసే సాధారణ తప్పులు - నివారణ
చాలామంది భక్తులు తెలియక కొన్ని పొరపాట్లు చేస్తుంటారు. వాటిని సరిదిద్దుకోవడం ముఖ్యం:
పారణ సమయంలో నిర్లక్ష్యం: ఉపవాసం ఎంత ముఖ్యమో దాన్ని విరమించే పారణ సమయం కూడా అంతే ముఖ్యం. ద్వాదశి ఘడియలు ముగిసేలోపే పారణ చేయాలి, మరుసటి రోజు దాకా లాగకూడదు.
ఉపవాసం పేరుతో ఎక్కువ తినడం: కొందరు అన్నం తినకూడదు కదా అని పండ్లు, పాలు, స్వీట్లు విపరీతంగా తింటారు. దీనివల్ల ఉపవాసంలో ఉండే 'శారీరక విశ్రాంతి' అనే అసలు ప్రయోజనమే దెబ్బతింటుంది. మితంగా తీసుకోవడమే శ్రేయస్కరం.
ఔషధాలు ఆపడం: దీర్ఘకాలిక వ్యాధులు (బీపీ, షుగర్) ఉన్నవారు ఉపవాసం పేరుతో మందులు మానేయకూడదు. భగవంతుడు ఆరోగ్యాన్ని పాడుచేసుకోమని ఎక్కడా చెప్పలేదు. డాక్టర్ సలహాతో మందులు వేసుకుంటూనే మానసిక ఉపవాసం చేయవచ్చు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)
1. 2026లో తొలి ఏకాదశి ఎప్పుడు వచ్చింది?
2026లో ఆషాఢ మాస శుక్ల పక్ష ఏకాదశి (తొలి ఏకాదశి) జూలై 25, శనివారం నాడు వచ్చింది.
2. చాతుర్మాస్యం అంటే ఏమిటి? దాని ప్రాముఖ్యత ఏమిటి?
తొలి ఏకాదశి నుంచి కార్తీక ఉత్థాన ఏకాదశి వరకు ఉండే నాలుగు నెలల కాలాన్ని చాతుర్మాస్యం అంటారు. ఈ సమయంలో శ్రీ మహావిష్ణువు యోగనిద్రలో ఉంటాడని విశ్వాసం. కాబట్టి ఈ నాలుగు నెలలు వివాహాది శుభకార్యాలు చేయరు, కేవలం దైవ చింతనలో గడుపుతారు.
3. ఏకాదశి ఉపవాసంలో అన్నం ఎందుకు తినకూడదు?
పురాణాల ప్రకారం ఏకాదశి నాడు పాపపురుషుడు అన్నంలో దాగి ఉంటాడు. శాస్త్రీయంగా చూస్తే, బియ్యం లేదా ధాన్యాలను అరిగించుకోవడానికి శరీరానికి ఎక్కువ శక్తి అవసరం. ఉపవాసం ముఖ్య ఉద్దేశ్యం జీర్ణవ్యవస్థకు విశ్రాంతినివ్వడమే కాబట్టి అన్నం మానేయాలని చెబుతారు.
4. ఉపవాసం విరమించే (పారణ) సరైన సమయం ఏది?
ఏకాదశి మరుసటి రోజైన ద్వాదశి నాడు సూర్యోదయం తర్వాత, ద్వాదశి తిథి ముగిసేలోపు పారణ చేయాలి. 2026 జూలై 26న ఉదయం 05:39 గంటల నుండి ఉదయం 08:22 గంటల మధ్య ఉపవాసం విరమించడం అత్యంత శ్రేయస్కరం.
5. తొలి ఏకాదశికి వాడే ప్రత్యేకమైన పూల, వస్త్రాల రంగు ఏది?
శ్రీమహావిష్ణువుకు పసుపు రంగు అంటే అత్యంత ప్రీతి. ఆయనను 'పీతాంబరధారి' అని పిలుస్తారు. కాబట్టి ఈ రోజు పసుపు రంగు బట్టలు ధరించి, పసుపు రంగు పూలతో (బంతి, చామంతి) పూజించడం విశేష ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.
ముగింపు:
తొలి ఏకాదశి అనేది కేవలం ఆకలిని చంపుకుని పస్తులుండే రోజు కాదు; అంతర్గతంగా మనలో ఉన్న రాగద్వేషాలను, అహంకారాన్ని పారదోలి, మనస్సును భగవంతుని పాదాల చెంత నిలిపే పవిత్రమైన రోజు. ఇటు ఆధ్యాత్మికంగా పుణ్యాన్ని, అటు శాస్త్రీయంగా సంపూర్ణ ఆరోగ్యాన్ని ప్రసాదించే ఈ తొలి ఏకాదశి వ్రతాన్ని ఆచరించి, ఆ శ్రీహరి కృపకు పాత్రులవుదాం.
Also Read:
అజ ఏకాదశి 2025: ఆగష్టు 19 న సర్వపాపహర ఏకాదశి ప్రాముఖ్యత, వ్రత కథ | Aja Ekadashi Vratam 2025ఏకాదశి రోజున ఉపవాసం ఎందుకు చేయాలి? | Ekadashi Fasting Benefits in Telugu
వరూధిని ఏకాదశి: తులసి పరిహారాలతో మీ కోరికలు నెరవేర్చుకోండి!
Ashada Kamika Ekadashi | ఆషాఢ కామిక ఏకాదశి: జూలై 21న ఏర్పడే 3 అరుదైన యోగాలు – ప్రయోజనాలు, పూజా విధానం!
