ఉదయం ఆరు గంటలకు మొదలయ్యే పరుగు రాత్రి పన్నెండు గంటల వరకు విశ్రాంతి లేకుండా కొనసాగుతూనే ఉంటుంది. ఒకవైపు ఇంటి బాధ్యతలు, పిల్లల సంరక్షణ.. మరోవైపు ఆఫీసులో టార్గెట్లు, డెడ్లైన్లు. ఆధునిక మహిళల జీవితం ఈ రెండు చక్రాల మధ్య తీవ్రంగా నలిగిపోతోంది. పైకి నవ్వుతూ కనిపించినా, లోపల తీవ్రమైన మానసిక ఒత్తిడి, శారీరక అలసటను వారు నిశ్శబ్దంగా భరిస్తున్నారు. అసలు ఈ నిరంతర పోరాటం వారి ఆరోగ్యంపై, వ్యక్తిగత జీవితంపై ఎలాంటి ప్రమాదకర ప్రభావాన్ని చూపుతోంది? కెరీర్, కుటుంబం అనే రెండు పడవల ప్రయాణంలో బర్న్అవుట్ కాకుండా ఎలా జాగ్రత్తపడాలో తెలుసుకోవడం ఇప్పుడు ప్రతి ఒక్కరికీ అత్యవసరం.
[FEATURED_IMAGE]రెండు పడవల ప్రయాణం.. అంతులేని మానసిక భారం
గత కొన్ని దశాబ్దాలుగా మహిళల జీవనశైలిలో అనూహ్యమైన మార్పులు వచ్చాయి. ఆర్థిక స్వావలంబన సాధించాలనే లక్ష్యంతో వారు ఉద్యోగ రంగంలోకి అడుగుపెట్టారు. అయితే, వారు ఆఫీసులో అడుగుపెట్టినంత మాత్రాన ఇంటి బాధ్యతలు వాటంతట అవే తగ్గిపోలేదు.
ఉదయం లేచినప్పటి నుంచి అల్పాహారం సిద్ధం చేయడం, పిల్లలను స్కూల్కు పంపడం, ఇంటిని చక్కదిద్దడం వంటి పనులన్నీ పూర్తి చేసుకుని ఆఫీస్కు పరుగు తీయాల్సిందే. అక్కడ ఎనిమిది లేదా తొమ్మిది గంటల పాటు తీవ్రమైన పని ఒత్తిడిని ఎదుర్కొన్న తర్వాత, ఇంటికి తిరిగి వచ్చి మళ్లీ 'సెకండ్ షిఫ్ట్' ప్రారంభించాలి.
ఈ ప్రక్రియలో మహిళలు కేవలం శారీరకంగానే కాకుండా, మానసికంగానూ విపరీతమైన అలసటకు గురవుతున్నారు. రేపటి వంట ఏమిటి? ఇంట్లో ఏ సరుకులు అయిపోయాయి? పిల్లల హోమ్వర్క్ పూర్తయిందా? ఇలా నిరంతరం మెదడులో ఏదో ఒక ఆలోచన నడుస్తూనే ఉంటుంది. దీనినే మానసిక నిపుణులు 'మెంటల్ లోడ్' (Mental Load) అని పిలుస్తారు. ఈ భారం కనిపించదు, కానీ అది కలిగించే అలసట మాత్రం చాలా తీవ్రంగా ఉంటుంది.
'సూపర్ఉమెన్' అనే మాయాజాలం
సమాజం, సినిమాలు, సోషల్ మీడియా మహిళలను ఒక 'సూపర్ఉమెన్'గా చిత్రీకరిస్తున్నాయి. ఒక ఆదర్శ మహిళ అంటే.. ఆఫీసులో ఉత్తమ ఉద్యోగిగా ఉండాలి, ఇంట్లో అద్భుతమైన వంటలు చేయాలి, పిల్లలను అత్యుత్తమంగా పెంచాలి, ఎప్పుడూ నవ్వుతూ అందంగా కనిపించాలి. ఈ అవాస్తవిక అంచనాలే నేటి మహిళల పాలిట శాపంగా మారుతున్నాయి.
ఈ 'పర్ఫెక్షనిజం' (Perfectionism) వలయంలో చిక్కుకున్న మహిళలు, అన్నింట్లోనూ వంద శాతం పర్ఫెక్ట్గా ఉండాలనే తాపత్రయంతో తమను తాము తీవ్రంగా హింసించుకుంటున్నారు. ఏదైనా చిన్న తప్పు జరిగినా, లేదా ఏదైనా పని పూర్తి చేయలేకపోయినా తీవ్రమైన అపరాధ భావానికి (Guilt) గురవుతున్నారు.
ఆరోగ్యంపై నిశ్శబ్ద దాడి
ఇది కేవలం అలసటకు సంబంధించిన సమస్య మాత్రమే కాదు, ప్రత్యక్షంగా మహిళల ఆయుర్దాయం, జీవన నాణ్యతపై ప్రభావం చూపే అంశం. నిరంతర ఒత్తిడిలో ఉన్నప్పుడు శరీరంలో 'కార్టిసాల్' (Cortisol), 'అడ్రినలిన్' (Adrenaline) వంటి స్ట్రెస్ హార్మోన్లు అధిక స్థాయిలో ఉత్పత్తి అవుతాయి.
ఈ హార్మోన్ల అసమతుల్యత కారణంగా రాత్రి పూట సరైన నిద్ర పట్టదు. దీనివల్ల జీవక్రియలు నెమ్మదిస్తాయి, క్రమంగా బరువు పెరగడం, థైరాయిడ్ సమస్యలు, పీసీఓడీ (PCOD) వంటి హార్మోన్ల రుగ్మతలు తలెత్తుతాయి. దీర్ఘకాలంలో ఈ నిశ్శబ్ద ఒత్తిడి అధిక రక్తపోటు, మధుమేహం, గుండె జబ్బులకు దారి తీస్తుందని వైద్య పరిశోధనలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.
బర్న్అవుట్ లక్షణాలను గుర్తించడం ఎలా?
శారీరక, మానసిక శక్తులన్నీ పూర్తిగా క్షీణించిపోయిన స్థితిని బర్న్అవుట్ (Burnout) అంటారు. ఉదయం నిద్రలేవగానే విపరీతమైన నీరసంగా అనిపించడం, చిన్న విషయాలకే తీవ్రమైన కోపం రావడం, ఏ పనిపైనా ఆసక్తి లేకపోవడం దీని ప్రధాన లక్షణాలు.
అలాగే, తరచుగా తలనొప్పి రావడం, కండరాల నొప్పులు, జుట్టు రాలిపోవడం, చర్మ సమస్యలు కూడా అంతర్గత ఒత్తిడికి సంకేతాలే. ఈ లక్షణాలను నిర్లక్ష్యం చేస్తే, అది తీవ్రమైన డిప్రెషన్కు దారి తీసే ప్రమాదం ఉంది.
పని, వ్యక్తిగత జీవితం మధ్య సరైన సమతుల్యత సాధ్యమేనా?
వర్క్-లైఫ్ బ్యాలెన్స్ (Work-Life Balance) అనేది ఒక రోజులో సాధించేది కాదు, అది నిరంతరం ప్రాక్టీస్ చేయాల్సిన ఒక జీవనశైలి. ముందుగా మహిళలు తమ ప్రాధాన్యతలను పునఃసమీక్షించుకోవాలి. అన్ని పనులూ ఒకేసారి చేయాలనే ఆలోచనను పక్కనపెట్టాలి.
ఆఫీసు పనిని ఆఫీసులోనే ఉంచేయడం అలవాటు చేసుకోవాలి. పని వేళలు ముగిసిన తర్వాత ల్యాప్టాప్ మూసేయడం, అనవసరమైన ఈమెయిల్స్, ఫోన్ కాల్స్కు దూరంగా ఉండటం నేర్చుకోవాలి. దీనివల్ల కుటుంబంతో గడిపేందుకు, విశ్రాంతి తీసుకునేందుకు నాణ్యమైన సమయం దొరుకుతుంది.
మార్పు ఎక్కడ మొదలు కావాలి?
మార్పు అనేది ముందుగా ఆలోచనా విధానంలో రావాలి. ఇంటి పనులు కేవలం మహిళల బాధ్యత మాత్రమే కాదు, అది ఇంట్లోని ప్రతి ఒక్కరి బాధ్యత అనే విషయాన్ని స్పష్టం చేయాలి.
పనులను పంచుకోవడం (Delegation) చాలా అవసరం. భర్త, పిల్లలకు వారి వయసు, సామర్థ్యాన్ని బట్టి చిన్న చిన్న పనులను అప్పగించాలి. వారు ఆ పనులను మీ అంత పర్ఫెక్ట్గా చేయకపోయినా, స్వీకరించడం అలవాటు చేసుకోవాలి. తద్వారా మీపై ఉన్న భారం సగానికి పైగా తగ్గుతుంది.
ఒత్తిడిని జయించేందుకు 5 ప్రాక్టికల్ వ్యూహాలు
పని ఒత్తిడి నుంచి బయటపడి, శారీరక, మానసిక ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవడానికి ఆధునిక మహిళలు కొన్ని కచ్చితమైన నియమాలను పాటించాలి.
'నో' చెప్పడం నేర్చుకోండి: మీ సామర్థ్యానికి మించిన బాధ్యతలను స్వీకరించకండి. ఆఫీసులో అయినా, ఇంట్లో అయినా అదనపు పనులు అప్పగించినప్పుడు సున్నితంగా, కానీ స్పష్టంగా 'నో' చెప్పడం అత్యంత ప్రాథమిక నైపుణ్యం.
మీ కోసం కొంత సమయం (Me Time): రోజులో కనీసం అరగంట సమయం మీకోసం కేటాయించుకోండి. ఆ సమయంలో మీకు నచ్చిన పుస్తకం చదవడం, సంగీతం వినడం, లేదా ప్రశాంతంగా కాఫీ తాగడం వంటివి చేయండి. ఇది మీ మెదడును రీఛార్జ్ చేస్తుంది.
డిజిటల్ డిటాక్స్ అవసరం: సోషల్ మీడియాలో ఇతరుల 'పర్ఫెక్ట్' జీవితాలను చూసి మిమ్మల్ని మీరు తక్కువ అంచనా వేసుకోకండి. నిద్రపోవడానికి కనీసం ఒక గంట ముందు మొబైల్ ఫోన్ వాడకాన్ని పూర్తిగా నిలిపివేయండి.
ఆరోగ్యమే మహాభాగ్యం: సమయానికి తినడం, పోషకాహారం తీసుకోవడం నిర్లక్ష్యం చేయవద్దు. అలాగే, రోజుకు కనీసం 30 నిమిషాల పాటు నడక, యోగా లేదా సాధారణ వ్యాయామం చేయడం వల్ల స్ట్రెస్ హార్మోన్లు తగ్గి, ఎండార్ఫిన్లు (Endorphins) విడుదలై ఉల్లాసంగా ఉంటారు.
పరిపూర్ణతను వదిలేయండి: ఇల్లు ఎప్పుడూ అద్దంలా మెరిసిపోవాల్సిన అవసరం లేదు. వంట ఎప్పుడూ రెస్టారెంట్ రుచితో ఉండాల్సిన పనిలేదు. పర్ఫెక్షనిజం వెనుక పరుగెత్తి ఆరోగ్యాన్ని పాడుచేసుకోకండి.
రాబోయే ఐదేళ్లలో శారీరక వ్యాధుల కంటే 'కార్పొరేట్ అండ్ డొమెస్టిక్ బర్న్అవుట్' కారణంగానే అత్యధిక శాతం మంది మహిళలు తీవ్ర అనారోగ్యాల బారిన పడే ప్రమాదం ఉందని ప్రపంచ ఆరోగ్య నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. సమాజం ఇచ్చిన 'సూపర్ఉమెన్' అనే బరువైన కిరీటాన్ని పక్కనపెట్టి, అవసరమైనప్పుడు సహాయం అడగడం నేర్చుకోవడమే దీనికి ఉన్న ఏకైక వాస్తవిక పరిష్కారం. మీ ఆరోగ్యం, మీ మనసు బాగుంటేనే.. మీ ఇల్లు, మీ కెరీర్ సాఫీగా సాగుతాయి. కాబట్టి, ఈ రోజు నుంచే మీ కోసం మీరు నిలబడండి, మీకంటూ కొంత సమయాన్ని, ప్రాధాన్యతను ఇచ్చుకోవడం ప్రారంభించండి. మీరేమీ యంత్రాలు కాదు, మీరు మనుషులు.. ఈ వాస్తవాన్ని ముందుగా మీరు అంగీకరించండి.
Also Read:
ఒత్తిడి, టెన్షన్తో బాధపడుతున్నారా? అయితే ఈ సింపుల్ టిప్స్ మీకోసమే!ఒత్తిడిని జయించడం ఎలా? ఈ 5 సులభమైన మార్గాలు మీకోసమే! | How to Overcome Stress: 5 Simple Ways
పురుషుల లైంగిక ఆరోగ్యంపై ఒత్తిడి (Stress) చూపే తీవ్ర ప్రభావం: అంగస్తంభన సమస్యలు, లిబిడో తగ్గడానికి కారణాలు ఇవే!
మానసిక ఒత్తిడిని పెంచే 10 అలవాట్లు! వీటిని వెంటనే మార్చుకోండి!
మనసును, శరీరాన్ని ఆరోగ్యంగా ఉంచుకోవడం ఎలా? | Personalized wellness and mental health
ప్రపంచాన్ని వణికిస్తున్న సైలెంట్ కిల్లర్: 33 ఏళ్లలోనే రెట్టింపైన మానసిక సమస్యలు.. లాన్సెట్ సంచలన నివేదిక!
