హరప్పా ప్రజలు ఎవరు? వారి అంతుచిక్కని భాష, అద్భుతమైన జీవనశైలి!
సుమారు 5000 సంవత్సరాల క్రితం, భారత ఉపఖండంలో అత్యంత వైభవంగా వెలుగొందిన సింధు లోయ నాగరికత గురించి మనం తరచుగా వింటూ ఉంటాం. అద్భుతమైన నగరాలు, భూగర్భ డ్రైనేజీ వ్యవస్థలను చూసి ఆశ్చర్యపోతాం. కానీ, ఆ గొప్ప నగరాలను నిర్మించిన ప్రజలు ఎవరు? వారు ఎలా ఉండేవారు? ఏ భాష మాట్లాడేవారు? వారి దైనందిన జీవితం ఎలా సాగేది? ప్రపంచంలోని ఇతర ప్రాంతాలతో వారు ఎలా వ్యాపారం చేసేవారు? ఈ ప్రశ్నలు ఇప్పటికీ చరిత్రకారులను వేధిస్తూనే ఉన్నాయి. రాళ్లు, కట్టడాలు మనకు వారి సాంకేతికతను చూపిస్తే, వారి జీవన విధానం మనకు వారి సంస్కృతిని తెలియజేస్తుంది. ఈ కథనంలో ఆ గొప్ప "హరప్పా ప్రజల" (Harappans) గురించి లోతుగా తెలుసుకుందాం.
హరప్పా ప్రజలు: ఒక మిశ్రమ సమాజం
హరప్పా, మొహెంజో-దారో వంటి మహానగరాలలో నివసించిన ప్రజలు ఒకే జాతికి చెందినవారు కాదు. దొరికిన అస్థిపంజరాల ఆధారంగా, అక్కడ వివిధ ప్రాంతాల నుండి వచ్చిన ప్రజలు కలిసి మెలిసి జీవించేవారని తెలుస్తోంది. వీరిలో ప్రోటో-ఆస్ట్రాలాయిడ్స్, మధ్యధరా ప్రాంతీయులు (Mediterranean), మరియు మంగోలాయిడ్ జాతుల లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. చాలామంది చరిత్రకారులు, సింధు ప్రజలు ద్రావిడ మూలాలు కలిగిన వారై ఉండవచ్చని, ఆర్యుల రాకకు ముందే వారు ఇక్కడ స్థిరపడ్డారని అభిప్రాయపడుతున్నారు. ఏది ఏమైనా, వారు అత్యంత శాంతికాముకులు. తవ్వకాలలో ఆయుధాలు చాలా తక్కువగా దొరకడం వారు యుద్ధాల కంటే వర్తకానికి, శాంతియుత జీవనానికి ఎక్కువ ప్రాముఖ్యత ఇచ్చారని సూచిస్తుంది.
భాష మరియు లిపి: వీడని చిక్కుముడి
హరప్పా ప్రజల గురించి మనకు చాలా విషయాలు తెలియకపోవడానికి ప్రధాన కారణం - వారి భాష మనకు తెలియకపోవడమే. వారు ఉపయోగించిన లిపి (Script) నేటికీ ఎవరికీ అంతుచిక్కని ఒక పెద్ద రహస్యం. వేల సంఖ్యలో దొరికిన స్టియటైట్ (మెత్తటి రాయి) ముద్రలు (Seals), మట్టి పలకలు, మరియు కుండలపై వారి రాతలు ఉన్నాయి. ఈ లిపి బొమ్మలతో కూడినది (Pictographic). ఇందులో మనుషులు, జంతువులు, చేపలు, మరియు ఇతర చిహ్నాలు ఉన్నాయి. సుమారు 400 రకాల గుర్తులను గుర్తించారు. ఈ రాతలు చాలా చిన్నవిగా ఉంటాయి. ఇది కుడి నుండి ఎడమకు రాసేవారని భావిస్తున్నారు. ఈ లిపిని చదవగలిగితే, భారత చరిత్రలో ఒక కొత్త అధ్యాయం తెరుచుకుంటుంది, అప్పటివరకు వారి పేర్లు, వారి ఆలోచనలు ఒక మిస్టరీగానే మిగిలిపోతాయి.
జీవనశైలి: ఆధునికతకు అద్దం పట్టేలా...
హరప్పా ప్రజల జీవనశైలి చాలా ఉన్నత ప్రమాణాలతో ఉండేది. వారు పక్కా ప్రణాళికతో నిర్మించిన ఇటుక ఇళ్లలో నివసించేవారు. వారి ప్రధాన వృత్తి వ్యవసాయం. గోధుమ, బార్లీ, నువ్వులు, ఆవాలు పండించేవారు. ప్రపంచంలోనే మొట్టమొదటిసారిగా పత్తిని పండించిన ఘనత వీరిదే. ఆహారంలో ధాన్యాలతో పాటు చేపలు, మాంసం, పాలు, పండ్లు తీసుకునేవారు.
వారికి ఫ్యాషన్ పట్ల కూడా మంచి అవగాహన ఉండేది. స్త్రీలు, పురుషులు ఇద్దరూ ఆభరణాలు ధరించేవారు. బంగారం, వెండి, రాగి, శంఖాలు, మరియు విలువైన రాళ్లతో చేసిన కంఠహారాలు, గాజులు, ఉంగరాలు తవ్వకాలలో దొరికాయి. వారు కాటన్ మరియు ఉన్ని దుస్తులను ధరించేవారు. పిల్లల కోసం కాల్చిన మట్టితో చేసిన ఆటబొమ్మలు (టెర్రకోట బండ్లు, జంతువులు), మరియు పెద్దల కోసం చదరంగం వంటి బోర్డ్ గేమ్స్, పాచికలు వారి వినోద జీవితానికి నిదర్శనం. మొహెంజో-దారోలో దొరికిన 'నాట్యగత్తె' (Dancing Girl) కాంస్య విగ్రహం వారి కళాత్మక దృష్టికి ఒక మచ్చుతునక.
వాణిజ్య సామ్రాజ్యం: దేశదేశాలతో బంధం
హరప్పా ప్రజలు గొప్ప వ్యాపారవేత్తలు. వారి ఆర్థిక వ్యవస్థకు వాణిజ్యమే వెన్నెముక. వారికి దేశీయంగా మరియు అంతర్జాతీయంగా విస్తృతమైన వ్యాపార సంబంధాలు ఉండేవి.
అంతర్గత వాణిజ్యం: నగరాలకు అవసరమైన ముడిసరుకులను వివిధ ప్రాంతాల నుండి తెప్పించుకునేవారు. రాజస్థాన్ లోని ఖేత్రి గనుల నుండి రాగి, కర్ణాటక నుండి బంగారం, ఆఫ్ఘనిస్తాన్, ఇరాన్ ప్రాంతాల నుండి వెండి మరియు లాపిస్ లాజులి (నీలం రాయి) వంటి విలువైన రాళ్లను దిగుమతి చేసుకునేవారు. వీరు వస్తు మార్పిడి పద్ధతిని (Barter System) పాటించేవారు మరియు వ్యాపారంలో కచ్చితమైన తూనికలు, కొలతలను ఉపయోగించేవారు.
అంతర్జాతీయ వాణిజ్యం: వీరికి మెసొపొటేమియా (ప్రస్తుత ఇరాక్) నాగరికతతో బలమైన వ్యాపార సంబంధాలు ఉండేవి. మెసొపొటేమియా శాసనాలలో సింధు ప్రాంతాన్ని "మెలుహా" (Meluha) అని ప్రస్తావించారు. హరప్పా ముద్రలు మెసొపొటేమియా నగరాల్లో దొరకడం దీనికి నిదర్శనం. వీరు ప్రధానంగా పత్తి వస్త్రాలు, ధాన్యం, కుండలు, దంతపు వస్తువులు, మరియు పూసలను ఎగుమతి చేసేవారు. లోథల్ (గుజరాత్) లోని నౌకాశ్రయం (Dockyard) వారి సముద్ర వాణిజ్యానికి కేంద్రంగా ఉండేది.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)
హరప్పా ప్రజలు ఏ దేవుడిని పూజించేవారు?
వారికి నిర్దిష్టమైన దేవాలయాలు లేవు, కానీ వారు ప్రకృతి శక్తులను, అమ్మతల్లిని (Mother Goddess), మరియు 'పశుపతి' (శివుని ఆది రూపం) అని పిలువబడే ఒక యోగి రూపాన్ని పూజించేవారని ముద్రల ద్వారా తెలుస్తోంది. అలాగే రావి చెట్టును, జంతువులను (ముఖ్యంగా మూపురం ఉన్న ఎద్దును) పవిత్రంగా భావించేవారు.
హరప్పా లిపి ద్రావిడ భాషకు సంబంధించినదా?
చాలామంది భాషావేత్తలు మరియు చరిత్రకారులు (ఉదాహరణకు అస్కో పర్పోలా) హరప్పా లిపి, పాత ద్రావిడ భాష (Proto-Dravidian) కు దగ్గరగా ఉండవచ్చని బలమైన సిద్ధాంతాన్ని ప్రతిపాదించారు. అయితే, ఇది ఇంకా పూర్తిగా నిరూపించబడలేదు.
వారు అంతరించిపోవడానికి కారణం ఏమిటి?
హరప్పా ప్రజలు లేదా ఆ నాగరికత ఎలా అంతమైందో కచ్చితంగా తెలియదు. వాతావరణ మార్పులు, నదులు ఎండిపోవడం లేదా దిశ మార్చుకోవడం, భూకంపాలు, లేదా ఆర్యుల రాక వంటివి కారణాలుగా భావిస్తున్నారు. వారు ఆ నగరాలను వదిలి ఇతర ప్రాంతాలకు వలస వెళ్లిపోయారు.
హరప్పా ప్రజలు కేవలం ఇటుకలు పేర్చలేదు, వారు ఒక ఉన్నతమైన సంస్కృతిని, వ్యవస్థీకృతమైన జీవన విధానాన్ని నిర్మించారు. వారి భాష మనకు తెలియకపోయినా, వారు వదిలివెళ్లిన ఆనవాళ్లు వారి గొప్పతనాన్ని చాటిచెబుతున్నాయి. ఆనాటి వారి వాణిజ్య దక్షత, శాంతియుత సహజీవనం నేటి ప్రపంచానికి కూడా ఆదర్శం.
హరప్పా ప్రజల జీవనశైలిలో మిమ్మల్ని బాగా ఆకర్షించిన అంశం ఏది? వారి లిపి ఎప్పటికైనా డీకోడ్ అవుతుందని మీరు అనుకుంటున్నారా? ఈ చారిత్రక కథనాన్ని మీ స్నేహితులతో షేర్ చేయండి! మరిన్ని ఆసక్తికరమైన చరిత్ర మరియు సంస్కృతి కథనాల కోసం telugu13.com ను అనుసరించండి.
