ఫేస్బుక్లో ఐదు వందల మంది స్నేహితులు, వాట్సాప్లో వందల కొద్దీ మెసేజ్లు, అయినా సరే మనసు లోపల ఏదో తెలియని శూన్యం. చుట్టూ మనుషులు ఉన్నా, పక్కనే కుటుంబం ఉన్నా కూడా ఒంటరిగా మిగిలిపోతున్న భావన. నేటి ఆధునిక ప్రపంచంలో మెజారిటీ ప్రజలు అనుభవిస్తున్న నిశ్శబ్ద నరకం ఇది. మనం ఊబకాయం (Obesity), ధూమపానం వల్ల వచ్చే రోగాల గురించి విపరీతంగా భయపడతాం కానీ, ఈ ‘ఒంటరితనం’ (Loneliness) అనే మానసిక స్థితి వాటికంటే అత్యంత ప్రమాదకరమైనదని ఎప్పుడైనా ఊహించారా?
ఒక సామాన్యుడిగా మీరు ఈ రోజే తెలుసుకోవాల్సిన ఒక షాకింగ్ నిజం ఉంది. ఒంటరితనం అనేది కేవలం ఒక తాత్కాలిక మానసిక బాధ కాదు.. అది ఊబకాయం కంటే రెట్టింపు ప్రమాదకరమైనదని, రోజుకు 15 సిగరెట్లు తాగడంతో సమానమైన నష్టాన్ని శరీరానికి కలిగిస్తుందని అంతర్జాతీయ పరిశోధనలు తేల్చాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న హెల్త్ ఎక్స్పర్ట్స్ను సైతం వణికేలా చేస్తున్న ఈ కొత్త అన్వేషణల వెనుక ఉన్న భయంకరమైన సైన్స్ ఏంటో ఇప్పుడు వివరంగా తెలుసుకుందాం.
శరీరాన్ని లోపలి నుంచి తినేసే సైలెంట్ కిల్లర్
ఒంటరితనం మెదడుపై చూపే ప్రభావం శారీరక నొప్పితో సమానమని న్యూరో సైంటిస్టులు చెబుతున్నారు. మనం ఒంటరిగా ఉన్నప్పుడు మన శరీరం తీవ్రమైన అభద్రతా భావానికి లోనవుతుంది. పూర్వ కాలంలో మనుషులు సమూహాల నుంచి విడిపోతే క్రూర జంతువుల బారిన పడే ప్రమాదం ఉండేది. ఆ పాత మెదడు నిర్మాణం (Evolutionary biology) నేటికీ మారలేదు.
మనం ఒంటరిగా ఉన్న ప్రతిక్షణం శరీరం ఒక రకమైన ‘ఫైట్ ఆర్ ఫ్లైట్’ (Fight or Flight) మోడ్లోనే ఉండిపోతుంది. దీనివల్ల శరీరంలో ‘కార్టిసాల్’ అనే ఒత్తిడి హార్మోన్ విపరీతంగా పెరుగుతుంది. ఈ హార్మోన్ దీర్ఘకాలికంగా రక్తంలో కలిసి ఉండటం వల్ల శరీరంలోని అవయవాలన్నీ అంతర్గత వాపునకు (Chronic Inflammation) గురవుతాయి. ఇది నేరుగా రక్తనాళాలను దెబ్బతీసి, ఎలాంటి గుండె జబ్బులు లేని వారిలో సైతం హార్ట్ ఎటాక్ మరియు బ్రెయిన్ స్ట్రోక్ వచ్చే ప్రమాదాన్ని 30 శాతం పెంచుతుంది.
ఊబకాయం కంటే ఎందుకు ఎక్కువ డేంజర్?
అధిక బరువు లేదా ఊబకాయం వల్ల డయాబెటిస్, బీపీ వస్తాయని మనకు తెలుసు. కానీ ఊబకాయం అనేది ఒక శారీరక కండిషన్ మాత్రమే. దాన్ని సరైన వ్యాయామం, డైట్ ద్వారా నియంత్రించవచ్చు. కానీ ఒంటరితనం మనిషిని మానసికంగా నిర్వీర్యం చేస్తుంది.
ఒంటరితనంతో బాధపడే వ్యక్తికి తన ఆరోగ్యంపై శ్రద్ధ పూర్తిగా నశిస్తుంది. వారు సమయానికి తినరు, వ్యాయామం చేయరు, నిద్రలేమితో బాధపడతారు. ఊబకాయం ఉన్న వ్యక్తి సమాజంలో ఇతరులతో సంతోషంగా గడపగలడు, కానీ ఒంటరితనం ఉన్న వ్యక్తి తన చుట్టూ ఒక గోడను నిర్మించుకుని బాహ్య ప్రపంచానికి దూరమవుతాడు. ఈ మానసిక ఒంటరితనం రోగనిరోధక శక్తిని (Immunity) పాతాళానికి తొక్కేస్తుంది. ఫలితంగా శరీరం ఏ చిన్న ఇన్ఫెక్షన్ను కూడా ఎదుర్కోలేదు.
వర్చువల్ ప్రపంచం తెచ్చిన అసలైన ఒంటరితనం
గతంలో ఎన్నడూ లేనంతగా నేటి తరం టెక్నాలజీ ద్వారా ఒకరితో ఒకరు కనెక్ట్ అయి ఉన్నారు. కానీ విచిత్రం ఏంటంటే, ఈ కనెక్టివిటీనే మనల్ని మరింత ఒంటరివాళ్లను చేస్తోంది. సోషల్ మీడియాలో పక్కవారి రంగుల ప్రపంచాన్ని చూస్తూ, మన జీవితాన్ని వారితో పోల్చుకోవడం వల్ల అభద్రతా భావం పెరుగుతోంది.
ఆన్లైన్ చాటింగ్లు పెరిగాయి కానీ, ఒకరి కళ్లల్లోకి ఒకరు చూస్తూ మాట్లాడుకునే ఆత్మీయత కరువైంది. మనుషుల మధ్య భౌతిక దూరం (Physical interaction) పెరిగే కొద్దీ మెదడులో విడుదలయ్యే ‘ఆక్సిటోసిన్’ (ప్రేమను పంచే హార్మోన్) ఉత్పత్తి ఆగిపోతుంది. ఫలితంగా కోట్లాది మంది మధ్య బతుకుతున్నా, లోలోపల ఒంటరిగా కుంగిపోయే కొత్త జబ్బు సమాజాన్ని వేధిస్తోంది.
నిపుణుల హెచ్చరిక.. ఏం చేయాలి?
ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) ఇప్పటికే ఒంటరితనాన్ని ఒక అంతర్జాతీయ ఆరోగ్య సంక్షోభంగా ప్రకటించింది. దీని నుంచి బయటపడటానికి నిపుణులు కొన్ని ప్రాక్టికల్ మార్గాలను సూచిస్తున్నారు.
ముందుగా డిజిటల్ స్నేహాల నుంచి బయటకు వచ్చి, నిజమైన మనుషులతో సంబంధాలను పెంపొందించుకోవాలి. వారంలో కనీసం ఒక్కసారైనా మీ పాత స్నేహితులను లేదా బంధువులను నేరుగా కలిసి మాట్లాడటం అలవాటు చేసుకోండి. సమాజంలో ఏదైనా ఒక వాలంటీర్ గ్రూప్ లేదా మీకు ఇష్టమైన హాబీ క్లబ్స్లో జాయిన్ అవ్వండి.
పెంపుడు జంతువులను (Pets) సాకడం వల్ల కూడా ఒంటరితనం భావన 60 శాతం తగ్గుతుందని పరిశోధనలు చెబుతున్నాయి. అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా, మీ ఇంట్లో ఉన్న వృద్ధులతో రోజుకు కనీసం పది నిమిషాలు కేటాయించి మాట్లాడండి. వారి ఒంటరితనాన్ని దూరం చేయడం మీ బాధ్యత.
ఆరోగ్యం అంటే కేవలం జిమ్కు వెళ్లడం, మంచి ఫుడ్ తినడం మాత్రమే కాదు.. మన మనసు ఎంత మందితో ప్రేమపూర్వక బంధాన్ని కలిగి ఉందనేది కూడా అంతే ముఖ్యం. రేపటి కోసం డబ్బును ఎంతగా దాచుకుంటామో, ఆపదలో అండగా ఉండే మంచి మనుషులను కూడా అంతే జాగ్రత్తగా సంపాదించుకోవాలి. ఒంటరితనాన్ని ఒక చిన్న మానసిక సమస్యగా నిర్లక్ష్యం చేయకండి. ఈ రోజే మీ ఫోన్ పక్కన పెట్టి, మీకు నచ్చిన వ్యక్తికి కాల్ చేసి మాట్లాడండి. ఆ చిన్న సంభాషణ మీ ఆయుష్షును పెంచుతుంది.
