ఇంట్లో కుటుంబ సభ్యులంతా కలిసి భోజనం చేస్తున్నారు. ఏవో కబుర్లు, సరదా నవ్వుల మధ్య వాతావరణం చాలా ఉత్సాహంగా ఉంది. హఠాత్తుగా ఒకరికి తీవ్రమైన దగ్గు వస్తుంది. ముఖం ఎర్రబడి, ఊపిరి ఆడక గిలగిలలాడుతున్న పరిస్థితి కనిపిస్తుంది. ఆ సమయంలో మనం వెంటనే వారి వీపు మీద కొడతాం, నీళ్లు తాగిస్తాం. ఎవరైనా తలుచుకుంటున్నారు కాబోలు అని నవ్వేసి ఆ విషయాన్ని అక్కడితో వదిలేస్తాం. కానీ, వైద్య పరిభాషలో ఇది ఎవరూ తేలికగా తీసుకోకూడని అత్యంత ప్రమాదకరమైన హెచ్చరిక. తరచూ పొలమారడం అనేది ఒక సాధారణ సమస్యగా అనిపించినా, దాని వెనుక దాగి ఉన్న భయంకరమైన నిజం ఆస్పిరేషన్ న్యుమోనియా. ఇది మన శరీరంలోకి నిశ్శబ్దంగా ప్రవేశించి, ప్రాణాలను సైతం హరించే ఒక తీవ్రమైన శ్వాసకోశ ముప్పు.
అసలు మనం ఆహారం తీసుకుంటున్నప్పుడు, లేదా నీళ్లు తాగుతున్నప్పుడు శరీరంలో ఏం జరుగుతుందో అర్థం చేసుకుంటే ఈ ప్రమాదం తీవ్రత మనకు స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. మన గొంతులో ఆహారనాళం, శ్వాసనాళం పక్కపక్కనే ఉంటాయి. మనం ఏదైనా మింగేటప్పుడు 'ఎపిగ్లోటిస్' అనే ఒక చిన్న కండరపు పొర శ్వాసనాళాన్ని అప్రమత్తంగా మూసేస్తుంది. దీనివల్ల ఆహారం నేరుగా జీర్ణాశయంలోకి చేరుకుంటుంది.
కానీ, మనం మాట్లాడుతూ, నవ్వుతూ, లేదా చాలా హడావిడిగా తిన్నప్పుడు ఆ ఎపిగ్లోటిస్ సరిగ్గా మూసుకోదు. మెదడు నుంచి అందే సంకేతాల్లో గందరగోళం ఏర్పడటం వల్ల ఈ సమన్వయ లోపం తలెత్తుతుంది. అప్పుడు మనం తీసుకున్న ఆహారం లేదా నీరు నేరుగా ఊపిరితిత్తుల్లోకి వెళ్లే శ్వాసనాళంలోకి ప్రవేశిస్తాయి. దీన్నే వైద్య పరిభాషలో ఆస్పిరేషన్ అంటారు.
మన ఊపిరితిత్తులు స్వచ్ఛమైన గాలిని మాత్రమే స్వీకరించడానికి, ప్రాసెస్ చేయడానికి అనువుగా నిర్మితమై ఉంటాయి. బయటి పదార్థాలు, ఆహారపు కణాలు అక్కడికి చేరినప్పుడు, వాటితో పాటు నోటిలోని బ్యాక్టీరియా కూడా అక్కడికి చేరుకుంటుంది. ఊపిరితిత్తుల లోపలి వాతావరణం ఈ బ్యాక్టీరియా వేగంగా వృద్ధి చెందడానికి అత్యంత అనుకూలంగా ఉంటుంది.
అక్కడ ఆ బ్యాక్టీరియా స్థావరం ఏర్పాటు చేసుకుని, క్రమంగా తీవ్రమైన ఇన్ఫెక్షన్కు దారి తీస్తుంది. ఇదే ఆస్పిరేషన్ న్యుమోనియాగా మారుతుంది. సాధారణ న్యుమోనియాకు, ఈ ఆస్పిరేషన్ న్యుమోనియాకు మధ్య చాలా పెద్ద వ్యత్యాసం ఉంది. వాతావరణంలో ఉండే వైరస్ లేదా బ్యాక్టీరియా గాలి ద్వారా వ్యాపిస్తే సాధారణ న్యుమోనియా వస్తుంది. కానీ ఆస్పిరేషన్ న్యుమోనియా పూర్తిగా మన అజాగ్రత్త, ఆహారం తినే విధానంలో ఉండే లోపాల వల్లే వస్తుంది.
ముఖ్యంగా వృద్ధుల్లో, నరాల బలహీనత ఉన్నవారిలో, లేదా పక్షవాతం నుంచి కోలుకుంటున్న వారిలో ఈ ముప్పు చాలా వేగంగా ప్రాణాంతకమవుతుంది. వయసు పైబడిన వారిలో గొంతు కండరాలు సహజంగానే బలహీనపడతాయి. దీనివల్ల వారు ఆహారం మింగేటప్పుడు ఎపిగ్లోటిస్ త్వరగా స్పందించదు. ఫలితంగా వారు తరచూ పొలమారుతూ ఉంటారు.
దీన్ని కేవలం వయసు వల్ల వచ్చిన సాధారణ దగ్గుగా పొరబడి నిర్లక్ష్యం చేయడం వల్ల, ఊపిరితిత్తుల్లో ఇన్ఫెక్షన్ ముదిరిపోయి ఆసుపత్రి పాలయ్యే పరిస్థితి వస్తుంది. వృద్ధుల్లో రోగనిరోధక శక్తి కూడా తక్కువగా ఉండటం వల్ల, ఈ న్యుమోనియా వారిని చాలా త్వరగా వెంటిలేటర్ స్థాయికి తీసుకెళ్తుంది.
కేవలం వయసు పైబడిన వారికే కాదు, నేటి ఉరుకులు పరుగుల జీవితంలో యువత కూడా ఈ ప్రమాదపు అంచున నిలబడుతున్నారు. టీవీ చూస్తూనో, మొబైల్ ఫోన్లో స్క్రోల్ చేస్తూనో తినడం ఈ రోజుల్లో ఒక వ్యసనంగా మారిపోయింది. ద్యాస మొత్తం డిజిటల్ తెరపై ఉండటంతో, భోజనం నమిలి మింగే ప్రక్రియపై మెదడుకు పూర్తి నియంత్రణ ఉండటం లేదు. ఫలితంగా యువతలో కూడా ఈ తరహా శ్వాసకోశ సమస్యలు, పొలమారడం వంటివి పెరుగుతున్నాయని వైద్య నిపుణులు తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
ఈ వ్యాధి లక్షణాలు ఒక్క రోజులో తీవ్రంగా బయటపడకపోవచ్చు. భోజనం చేసిన వెంటనే లేదా నీళ్లు తాగిన వెంటనే క్రమం తప్పకుండా దగ్గు రావడం దీని మొదటి లక్షణం. గొంతులో ఏదో అడ్డం పడినట్లు అనిపించడం, తరచుగా గొంతు క్లియర్ చేసుకోవాల్సిన అవసరం రావడం గమనించాలి. కొద్దిగా జ్వరం, ఛాతీలో భారం, శ్వాస తీసుకుంటున్నప్పుడు ఈల వేసినట్లు శబ్దం రావడం లాంటివి ఇన్ఫెక్షన్ మొదలైందనడానికి సంకేతాలు.
చాలామంది ఈ లక్షణాలను గ్యాస్ట్రిక్ సమస్యగా లేదా వాతావరణ మార్పుల వల్ల వచ్చిన సాధారణ జలుబుగా భావించి ఇంటి చిట్కాలతో సరిపెట్టుకుంటారు. సరైన సమయంలో వైద్యులను సంప్రదించకపోవడం వల్లే అసలు నష్టం జరుగుతోంది. ఊపిరితిత్తుల్లో చీము చేరడం, శ్వాస తీసుకోవడం కష్టంగా మారడం వంటివి తీవ్ర స్థాయికి చేరుకున్నాక మాత్రమే ఆసుపత్రికి పరుగు తీస్తున్నారు.
ఆధునిక వైద్యంలో దీనికి యాంటీబయాటిక్స్ ద్వారా చికిత్స అందుబాటులో ఉన్నప్పటికీ, వయసు, రోగి ఆరోగ్య పరిస్థితిని బట్టి కోలుకునే సమయం మారుతుంది. కొన్నిసార్లు ఇన్ఫెక్షన్ రక్తంలోకి ప్రవేశించి సెప్సిస్ అనే ప్రాణాంతక స్థితికి దారి తీసే అవకాశం కూడా లేకపోలేదు. అందుకే ప్రతి ఒక్కరూ దీని గురించి అవగాహన పెంచుకోవడం అత్యవసరం.
ఈ పరిస్థితిని నివారించడానికి మనం ఏ పెద్ద వ్యాయామాలు చేయాల్సిన అవసరం లేదు. మనం రోజూ చేసే భోజన ప్రక్రియలో చిన్న చిన్న మార్పులు చేసుకుంటే సరిపోతుంది. తినేటప్పుడు నిటారుగా కూర్చోవడం చాలా ముఖ్యం. పడుకుని తినడం, సగం ఒరిగిపోయి స్నాక్స్ తినడం వంటివి శ్వాసనాళంలోకి ఆహారం వెళ్లే ప్రమాదాన్ని పదింతలు చేస్తాయి. ప్రతి ముద్దను నెమ్మదిగా, పూర్తిగా నమలడం వల్ల అది సులభంగా జీర్ణాశయంలోకి జారిపోతుంది.
ముఖ్యంగా చిన్న పిల్లలకు, వయసు పైబడిన వారికి ఆహారం పెట్టేటప్పుడు అత్యంత జాగ్రత్తగా ఉండాలి. వారు ఒక ముద్ద పూర్తిగా మింగిన తర్వాతే రెండో ముద్ద పెట్టాలి. బలవంతంగా ఆహారం తినిపించడం, ఏడుస్తున్నప్పుడు నోట్లో నీళ్లు పోయడం లాంటివి చేస్తే, అది నేరుగా ఊపిరితిత్తుల్లోకి వెళ్లే ప్రమాదం ఉంది.
వృద్ధులు ఆహారం మింగడానికి ఇబ్బంది పడుతుంటే, ద్రవ పదార్థాలు, మెత్తగా ఉన్న ఆహారాన్ని మాత్రమే ఇవ్వాలి. వారికి భోజనం చేసిన తర్వాత కనీసం అరగంట పాటు నిటారుగా కూర్చోబెట్టడం వల్ల జీర్ణక్రియ సజావుగా జరిగి, ఆహారం వెనక్కి వచ్చే అవకాశం తగ్గుతుంది.
Also Read:
రోజూ ఈ చిన్న పని చేస్తే చాలు.. 60 ఏళ్లలోనూ మీ మెదడు 30 ఏళ్ల యువకుడిలా పనిచేస్తుంది!ప్రపంచాన్ని వణికిస్తున్న సైలెంట్ కిల్లర్: 33 ఏళ్లలోనే రెట్టింపైన మానసిక సమస్యలు.. లాన్సెట్ సంచలన నివేదిక!
Smartwatch Health Benefits: జబ్బు రాకముందే అలర్ట్ చేస్తున్న స్మార్ట్వాచ్లు.. ఎలాగో తెలుసా?
కలర్ బ్లైండ్నెస్ ఉన్నవారికి ప్రపంచం ఎలా కనిపిస్తుంది? అపోహలు - వాస్తవాలు!
సహజంగా బ్లడ్ షుగర్ కంట్రోల్ చేయడం ఎలా? నిపుణుల డైట్ చిట్కాలు
