కొమురవెల్లి మల్లన్న జాతర: తెలంగాణ మట్టివాసనల ఆరాధ్య దైవం... పుట్టమట్టితో వెలసిన అద్భుత చరిత్ర!

పసుపు, కుంకుమల వర్ణాలతో నిండిన వీధులు... గుండెల్లో దడ పుట్టించే ఒగ్గు డోలు చప్పుళ్లు... "మల్లన్నా... ఓ దేవుడా!" అంటూ లక్షలాది గొంతుకలు ఒకేసారి చేసే భక్తి నినాదం. కొమురవెల్లి మల్లన్న జాతర అనగానే తెలంగాణ పల్లె గుండె చప్పుడే మన కళ్ల ముందు కదలాడుతుంది. శివుడు అనగానే అందరికీ ముందుగా లింగాకారం గుర్తుకొస్తుంది. కానీ తెలంగాణలో మాత్రం ఆ పరమశివుడు మీసకట్టుతో, రంగురంగుల పట్నపు అలంకరణతో సాక్షాత్కరిస్తాడు. ఆయనే సిద్దిపేట జిల్లా కొమురవెల్లిలో కొలువైన మల్లికార్జున స్వామి. గొల్ల, కురుమల ఇలవేల్పుగా, అణగారిన వర్గాల ఆశాజ్యోతిగా పూజలందుకునే మల్లన్న కేవలం ఒక దేవుడు మాత్రమే కాదు, తెలంగాణ జీవన వికాసానికి ఒక సజీవ ప్రతీక.

కాంక్రీట్ జంగిల్స్‌లో ఉరుకుల పరుగుల జీవితం గడుపుతున్న ఆధునిక తరానికి, తమ మూలాలను గుర్తుచేసే గొప్ప సాంస్కృతిక వారధి ఈ కొమురవెల్లి జాతర. రోజువారీ యాంత్రిక జీవితం నుంచి పల్లె పచ్చదనం వైపు అడుగులు వేయించే ఈ జాతర ఎందుకు అంత ప్రత్యేకం, ఇక్కడి విగ్రహం వెనుక ఉన్న రహస్యం ఏమిటి అనేది ప్రతి ఒక్కరూ తెలుసుకోవాల్సిన విషయం.

 పుట్టమట్టితో ప్రాణం పోసుకున్న స్వామి

చారిత్రక ఆధారాల ప్రకారం దేశంలో దాదాపు అన్ని హిందూ దేవాలయాల్లో దేవుడి విగ్రహాలు రాతితోనో, లోహంతోనో చెక్కబడి ఉంటాయి. కానీ కొమురవెల్లి మల్లన్న మాత్రం స్వచ్ఛమైన పుట్టమట్టితో దర్శనమిస్తాడు. సుమారు ఐదు వందల సంవత్సరాల క్రితమే దట్టమైన అడవుల మధ్య ఈ మృత్తికా విగ్రహాన్ని ప్రతిష్టించినట్లు స్థల పురాణాలు చెబుతున్నాయి.

స్వామివారికి ఇరువైపులా తన దేవేరులైన బలిజ మెడలమ్మ, గొల్ల కేతమ్మలు దర్శనమిస్తారు. పర్యావరణ పరిరక్షణ అనే భావన ఈనాటిది కాదు, వందల ఏళ్ల క్రితమే మన పూర్వీకులు స్వచ్ఛమైన మట్టితో దేవుణ్ణి పూజించి ప్రకృతితో తమకున్న అనుబంధాన్ని ప్రపంచానికి చాటిచెప్పారు.

 పశువుల కాపరుల ఆరాధ్య దైవంగా ప్రస్థానం

మల్లన్న కథ కేవలం ఒక దేవుడి పురాణం కాదు, ఇది తెలంగాణ ప్రాంతపు సామాజిక అస్తిత్వానికి ప్రతీక. పరమశివుడి ఉగ్ర రూపమైన ఖండోబాయే ఈ కొమురవెల్లి మల్లన్న అని భక్తుల ప్రగాఢ నమ్మకం. భూమిపైకి వచ్చిన స్వామి, అడవుల్లో పశువులను కాచుకునే కురుమ, యాదవ వర్గాలకు ఆప్తుడయ్యాడు.

ఆయా వర్గాలకే చెందిన మెడలమ్మ, కేతమ్మలను వివాహం చేసుకొని వారిలో ఒకడిగా ఉండిపోయాడు. అందుకే ఇక్కడ పూజారులు కూడా బ్రాహ్మణులు కారు, దళితులు, బహుజనులైన ఒగ్గు పూజారులే స్వామికి కైంకర్యాలు సమర్పిస్తారు. ఇది భారతీయ ఆధ్యాత్మిక చరిత్రలోనే ఒక అద్భుతమైన సామాజిక విప్లవం.

 గుండెలు అదిరిపోయే ఒగ్గు డోలు... రంగుల పట్నాలు

మల్లన్న దేవుడికి బంగారు అలంకారాలు, వేద మంత్రాల కంటే భక్తులు ఏకాగ్రతతో వేసే పట్నాలు, పాడే ఒగ్గు కథలు అంటేనే మహా ప్రీతి. ఐదు రంగుల పసుపు, కుంకుమ, బియ్యం పిండితో స్వామివారి గర్భగుడి ముందు వేసే 'పెద్ద పట్నం' చూడటానికి రెండు కళ్లు చాలవు.

ఒగ్గు డోలు దరువులకు అనుగుణంగా పూజారులు శివసత్తుల్లా పూనకంతో చిందులు వేస్తూ ఈ పట్నాన్ని దాటుతారు. గొంగడి కప్పుకొని, కంచు తాళాలు వాయిస్తూ ఒగ్గు కళాకారులు చెప్పే మల్లన్న పుట్టుక కథలు వింటుంటే సామాన్యుల రోమాలు సైతం నిక్కబొడుచుకుంటాయి. ఈ కళ కేవలం వినోదం కాదు, ఒక తరం నుంచి మరో తరానికి బదిలీ అవుతున్న గొప్ప స్థానిక చరిత్ర.

 బోనాలు, అగ్నిగుండాలు... మహా జాతర వైభవం

ప్రతి సంవత్సరం మకర సంక్రాంతి తర్వాత వచ్చే ఆదివారంతో కొమురవెల్లి జాతర ప్రారంభమై, ఉగాది వరకు అత్యంత వైభవంగా సాగుతుంది. మహాశివరాత్రి పర్వదినం ఈ మహా జాతరకు కేంద్ర బిందువు. రాష్ట్రం నలుమూలల నుంచి వచ్చే లక్షలాది మంది భక్తులు బోనాలు వండి, మల్లన్నకు నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు.

కొత్త మట్టి కుండల్లో పసుపు, బెల్లం, అన్నం వండి స్వామికి నివేదించడం తెలంగాణ గ్రామీణ వాతావరణానికి నిలువెత్తు అద్దం. భక్తులు తమ కోరికలు తీరినందుకు భక్తిశ్రద్ధలతో నిప్పుల గుండాలు (అగ్నిగుండాలు) తొక్కడం ఇక్కడి ప్రధాన ఘట్టాలలో ఒకటి. ఈ దృశ్యాలు చూస్తున్నప్పుడు భక్తికి, నమ్మకానికి మధ్య ఉన్న సన్నని గీత చెరిగిపోతుంది.

 కొమురవెల్లి క్షేత్రానికి ఎలా చేరుకోవాలి?

హైదరాబాద్‌కు కేవలం 85 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న కొమురవెల్లి, సిద్దిపేట జిల్లాలో ఒక చిన్న గ్రామం. రాజీవ్ రహదారి (కరీంనగర్ హైవే) మీదుగా ప్రజ్ఞాపూర్ చేరుకుని, అక్కడి నుంచి కుడివైపుకు తిరిగి సులభంగా కొమురవెల్లికి చేరుకోవచ్చు.

సికింద్రాబాద్ జూబ్లీ బస్ స్టేషన్ (JBS) నుంచి జాతర సమయాల్లో తెలంగాణ ఆర్టీసీ వందలాది ప్రత్యేక బస్సులను నడుపుతుంది. స్వంత వాహనాల్లో వెళ్లేవారు ట్రాఫిక్‌ను బట్టి కేవలం గంటన్నర నుంచి రెండు గంటల ప్రయాణంతో ఈ క్షేత్రానికి చేరుకోవచ్చు. చుట్టుపక్కల వసతి గృహాలు, అన్నదాన సత్రాలు భక్తులకు అన్ని ప్రాథమిక సౌకర్యాలను అందిస్తున్నాయి.

డిజిటల్ యుగంలోనూ చెక్కుచెదరని మట్టి బంధం

స్మార్ట్‌ఫోన్లు, సోషల్ మీడియాలు రాజ్యమేలుతున్న ఈ ఆధునిక కాలంలో, ఇలాంటి జాతరల ప్రాధాన్యత తగ్గుతుందా అంటే.. ఖచ్చితంగా లేదనే చెప్పాలి. ఆధునికత పెరిగేకొద్దీ, మనిషి తన మూలాలను, గ్రామీణ ఆత్మీయతలను వెతుక్కోవడం సహజం. కొమురవెల్లి మల్లన్న కేవలం కోరికలు తీర్చే దేవుడు మాత్రమే కాదు, శ్రమజీవుల స్వేదానికి బలాన్నిచ్చే ఆత్మవిశ్వాసం.

రాబోయే దశాబ్దాలలో ఈ సాంస్కృతిక జాతరలు కేవలం మతపరమైన ఉత్సవాలుగానే కాకుండా, తెలంగాణ అస్తిత్వాన్ని ప్రపంచానికి చాటే శక్తివంతమైన పర్యాటక కేంద్రాలుగా మారుతాయనడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఒత్తిడితో కూడిన కాంక్రీట్ జీవితాలకు కాస్త బ్రేక్ ఇచ్చి, మీరూ జీవితంలో ఒక్కసారైనా ఈ పట్నాల జాతరకు వెళ్లి, ఆ మట్టి వాసనలను ఆస్వాదించండి.

Also Read:

మహాభారతంలో గాంధారి కళ్లకు గంతలు ఎందుకు కట్టుకుంది? నేటి సమాజానికి ఆమె జీవితం ఇచ్చే సందేశం ఇదే!
Chilkur Balaji Temple : చిల్కూరు బాలాజీ వీసా దేవుడిగా ఎలా మారాడు? చరిత్ర, దర్శన విశేషాలు
అయోధ్యకు ప్రాణదాత: పవిత్ర సరయూ నది ఎలా పుట్టిందంటే?
జోగులాంబ దేవి శక్తిపీఠం: 600 ఏళ్లు చీకట్లోనే ఉన్న అమ్మవారి ఉగ్రరూపం వెనుక అసలు కథ ఇదే! (Alampur Jogulamba Temple History)