ప్రతిరోజూ ఉదయం నిద్రలేవగానే మన మనస్సులో మెదిలే మొదటి ఆలోచన ఏమిటి? 'ఈ రోజు నేను ఏమేం పనులు పూర్తి చేయాలి?' లేదా 'నాకు ఇంకా ఏమేం తక్కువయ్యాయి?' అనే అసంతృప్తి. ఉరుకులు పరుగుల ఈ ఆధునిక జీవితంలో ఒక సామాన్యుడు అసలు కృతజ్ఞత గురించి ఎందుకు ఆలోచించాలి? ఒకప్పుడు గుడికి వెళ్తే దేవుడిని కొత్త కోరికలు కోరడం మనకు అలవాటు. కానీ, మనకు ఉన్నదానిని గుర్తించి, దానికి కృతజ్ఞత చెప్పడం అనేది ఒక అత్యంత శక్తివంతమైన భక్తి సాధన అని ఎందరికి తెలుసు? నిజానికి, నిరంతర ఆందోళనలు, ఆర్థిక ఒత్తిళ్లు, స్క్రీన్లకు అతుక్కుపోయి జీవిస్తున్న నేటి కాలంలో మనకు అత్యంత అవసరమైన మానసిక ఔషధం ఇదే.
నిజమైన భక్తి అంటే కేవలం ఆచారాలు పాటించడం మాత్రమే కాదు. మనకు లభించిన జీవితం పట్ల, ప్రకృతి పట్ల, తోటి మనుషుల పట్ల ఒక లోతైన అంగీకారాన్ని ప్రదర్శించడమే అసలైన భక్తి. ఆ భక్తికి పునాది కృతజ్ఞత. ఒక సామాన్యుడు తన దైనందిన జీవితంలో ఈ కృతజ్ఞతా భావాన్ని ఎందుకు పెంపొందించుకోవాలి, దీని వల్ల కలిగే అద్భుతమైన ప్రయోజనాలు ఏమిటి అనే విషయాలను ఇప్పుడు లోతుగా విశ్లేషిద్దాం.
ఎడతెగని పరుగులో ఆగి ఆలోచించాల్సిన సమయం
మనం ఒక విచిత్రమైన యుగంలో జీవిస్తున్నాం. ఒకవైపు సాంకేతికత మన పనులను సులభతరం చేస్తూ ఉంటే, మరోవైపు మనలో మానసిక ప్రశాంతత క్రమంగా కరువవుతోంది. సోషల్ మీడియాలో ఇతరుల జీవితాలను చూసి మనల్ని మనం పోల్చుకోవడం వల్ల, ఎప్పుడూ లేని ఒక కొత్త రకమైన అభద్రతా భావం సామాన్యులను వెంటాడుతోంది. ఈ 'ఇంకా కావాలి' (స్కేర్సిటీ మైండ్ సెట్) అనే భావన మనల్ని ప్రశాంతంగా బతకనివ్వడం లేదు.
సరిగ్గా ఇక్కడే కృతజ్ఞత అనే సాధన మనకు ఒక రక్షణ కవచంలా మారుతుంది. లేనిదాని గురించి విచారించడం మానేసి, ఉన్నదాని పట్ల సంతృప్తి చెందడం ఒక గొప్ప మార్పు. మనకు తినడానికి రెండు పూటలా ఆహారం దొరుకుతుందంటే, ఆరోగ్యంగా ఊపిరి పీల్చుకోగలుగుతున్నామంటే అది ఈ సృష్టి మనకు ఇచ్చిన గొప్ప వరం. దీనిని గుర్తించడమే కృతజ్ఞత. ఇది కేవలం ఒక ఉద్వేగం కాదు, ఒక రోజువారీ ఆధ్యాత్మిక సాధన.
భక్తి సాధనగా కృతజ్ఞత.. ఎందుకు అంత శక్తివంతమైనది?
మన ప్రాచీన సంస్కృతిలో కృతజ్ఞత అనేది భక్తిలో అంతర్భాగం. సూర్యుడికి నమస్కరించడం, నదులను పూజించడం, వృక్షాలను దైవంగా భావించడం ఇవన్నీ ప్రకృతి పట్ల మన పూర్వీకులు చూపించిన కృతజ్ఞతా భావాలే. కాలక్రమేణా మనం ఈ మూలాలను మర్చిపోయి, భక్తి అంటే కేవలం గుడికి వెళ్లి దేవుడికి చిట్టాలు చదవడం అని భ్రమ పడుతున్నాం.
కృతజ్ఞత అనేది మనిషిలో అహాన్ని (ఇగో) తగ్గిస్తుంది. 'ఇదంతా నా వల్లే జరిగింది' అనే భ్రమ నుంచి మనిషిని బయటకు తీసుకువచ్చి, 'నా విజయంలో, నా ఉనికిలో కనిపించని శక్తుల పాత్ర ఎంతో ఉంది' అనే సత్యాన్ని గ్రహించేలా చేస్తుంది. మనం తీసుకునే ప్రతి శ్వాస, మనం తాగే ప్రతి నీటి బొట్టు ఎక్కడో మొదలై మన వద్దకు చేరుకుంటోంది. ఈ సృష్టిలోని ప్రతి అణువుతో మనకున్న బంధాన్ని గుర్తించడమే నిజమైన భక్తి. దానికి మనం ఇచ్చే అతి చిన్న కానుక కృతజ్ఞత.
నిపుణులు, సైన్స్ చెబుతున్న సత్యాలు
కృతజ్ఞత అనేది కేవలం ఆధ్యాత్మిక వాదులు మాత్రమే చెప్పే మాట కాదు. ఆధునిక మనస్తత్వ శాస్త్రం (సైకాలజీ) కూడా దీని ప్రాముఖ్యతను పదే పదే నొక్కి చెబుతోంది. కృతజ్ఞతా భావంతో ఉండేవారి మెదడులో డోపమైన్, సెరోటోనిన్ వంటి ఆనందాన్నిచ్చే రసాయనాలు ఎక్కువగా విడుదలవుతాయని పరిశోధనలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.
రోజువారీ జీవితంలో చిన్న చిన్న విషయాలకు కృతజ్ఞత చెప్పే వ్యక్తులు తక్కువ మానసిక ఒత్తిడికి గురవుతారని నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు. రాత్రి పడుకునే ముందు, ఆ రోజు జరిగిన రెండు మంచి విషయాలను గుర్తుచేసుకుని కృతజ్ఞత వ్యక్తం చేయడం వల్ల నిద్రలేమి సమస్యలు దూరమవుతాయని, రోగనిరోధక శక్తి కూడా పెరుగుతుందని మెడికల్ జర్నల్స్ సైతం ధృవీకరిస్తున్నాయి. అంటే, మన శరీర ఆరోగ్యానికి, మనస్సు ఆలోచనా విధానానికి మధ్య ఉన్న అదృశ్య వారధి ఈ కృతజ్ఞతే.
మన సమాజంపై, భవిష్యత్తుపై దీని ప్రభావం
వ్యక్తులుగా మనం మారినప్పుడే సమాజంలో మార్పు సాధ్యమవుతుంది. ఒక కుటుంబంలో తల్లిదండ్రులు ఒకరికొకరు కృతజ్ఞతలు చెప్పుకోవడం అలవాటు చేసుకుంటే, పిల్లలు కూడా అదే నేర్చుకుంటారు. ఆఫీసులో తోటి ఉద్యోగుల పనిని గుర్తించి అభినందించడం వల్ల మెరుగైన పని వాతావరణం ఏర్పడుతుంది. కృతజ్ఞత అనేది ఒకరి నుంచి మరొకరికి వ్యాపించే అత్యంత సానుకూలమైన అంటువ్యాధి లాంటిది.
కృత్రిమ మేధస్సు (ఏఐ) మరియు యంత్రాలు మనిషి పనులను ఆక్రమిస్తున్న ఈ తరుణంలో, భవిష్యత్తులో మనల్ని మనుషులుగా నిలబెట్టేది మనలోని భావోద్వేగాలే. మనిషికి మనిషికి మధ్య ఉండే సంబంధాలు మరింత యాంత్రికంగా మారకుండా ఉండాలంటే, కృతజ్ఞత అనే గుణాన్ని మనం ఒక సామాజిక బాధ్యతగా అలవర్చుకోవాలి. మనం పీల్చే గాలిని శుద్ధి చేసే చెట్టుకు, మనం నడిచే రోడ్డును శుభ్రం చేసే కార్మికుడికి, మనకు అన్నం పెట్టే రైతుకు.. ఇలా ప్రతి ఒక్కరికీ మనసులో కృతజ్ఞత తెలుపుకోవడం ద్వారా ఒక ఆరోగ్యకరమైన సమాజాన్ని నిర్మించుకోవచ్చు.
ఒక ఖచ్చితమైన అభిప్రాయం: రేపటి జీవనశైలిగా కృతజ్ఞత
గత దశాబ్దంలో 'యోగా' మరియు 'మెడిటేషన్' ఎలాగైతే ప్రతి సామాన్యుడి దైనందిన జీవితంలో భాగమయ్యాయో, రాబోయే రోజుల్లో 'కృతజ్ఞత సాధన' (గ్రాటిట్యూడ్ ప్రాక్టీస్) కూడా అంతే ప్రాచుర్యం పొందబోతోంది. ఇది నా ఖచ్చితమైన అభిప్రాయం. ప్రతి చిన్న దానికి ఫిర్యాదు చేయడం మానేసి, మన వద్ద ఉన్న వనరులను గౌరవించడం నేర్చుకోకపోతే భవిష్యత్తులో మానసిక ప్రశాంతతను కొనుక్కోవడం ఎవరి వల్లా కాదు.
దీనిని సాధించడానికి మీరు అడవులకు వెళ్లి తపస్సు చేయాల్సిన అవసరం లేదు. ఉదయం లేవగానే మీ కళ్లు తెరుచుకున్నందుకు ఒక చిన్న చిరునవ్వుతో సృష్టికి కృతజ్ఞత చెప్పండి. రాత్రి పడుకునే ముందు ఆ రోజు మీకు సహాయపడిన కనీసం ఒక్క వ్యక్తినైనా మనస్ఫూర్తిగా తలచుకోండి. ఈ చిన్న మార్పు మీ ఆలోచనా విధానాన్ని ఎలా మార్చేస్తుందో, మీ లోపల ఎంతటి ప్రశాంతమైన వాతావరణాన్ని సృష్టిస్తుందో కొద్ది రోజుల్లోనే మీకు అర్థమవుతుంది. కృతజ్ఞత అనేది భగవంతుడికి మనం అర్పించే అత్యుత్తమ ప్రార్థన, మనకు మనం ఇచ్చుకునే అతిపెద్ద బహుమతి.
