రాత్రి పన్నెండు దాటింది. కళ్లు నిద్రతో బరువుగా ఉన్నా, గదిలో వెలుగుతున్న స్మార్ట్ఫోన్ స్క్రీన్ ముందు మీ వేళ్లు మాత్రం పైకి కిందికి కదులుతూనే ఉన్నాయి. ఎక్కడో జరిగిన ఘోర ప్రమాదాలు, ఆర్థిక మాంద్యం వార్తలు, వింత రోగాలు, యుద్ధ వాతావరణం.. ఇలా ఒకదాని తర్వాత ఒకటి నెగెటివ్ వార్తలను చదువుతూనే ఉన్నారు. రేపు ఉదయం త్వరగా లేచి ఆఫీసుకు వెళ్లాలన్న స్పృహ ఉన్నప్పటికీ, ఆ నిరాశాజనకమైన వార్తల సుడిగుండం నుంచి బయటకు రాలేకపోతున్నారు. నేటి ఆధునిక డిజిటల్ ప్రపంచంలో దాదాపు ప్రతి ఒక్కరూ ప్రతిరోజూ ఎదుర్కొంటున్న ఈ భయంకరమైన వ్యసనాన్నే సైకాలజీ పరిభాషలో 'డూమ్స్క్రోలింగ్' (Doomscrolling) అంటారు.
డూమ్ అంటే వినాశనం లేదా తీవ్రమైన ముప్పు. స్క్రోలింగ్ అంటే ఫోన్ తెరపై వెతుకులాట. మనసును కలచివేసే వార్తలు, వీడియోలను గంటల తరబడి విరామం లేకుండా చూడటమే ఈ డూమ్స్క్రోలింగ్ లక్షణం. ప్రపంచంలో ఏం జరుగుతోందో తెలుసుకోవాలన్న ఆసక్తి నెమ్మదిగా ఒక భయానక వ్యసనంగా మారి, చివరికి మన మానసిక ఆరోగ్యాన్ని ఎలా సైలెంట్గా దహించేస్తుందో సామాన్యులు కచ్చితంగా తెలుసుకోవాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.
మెదడులోని 'నెగెటివ్ బయాస్' ఆడుతున్న వింత నాటకం
మనం కావాలని చెడు వార్తలను వెతకం. కానీ మన మెదడు సహజంగానే ప్రతికూల విషయాల పట్ల ఎక్కువ ఆకర్షితమవుతుందని మానసిక నిపుణులు వివరిస్తున్నారు. దీనినే పరిణామ క్రమంలో వచ్చిన 'నెగెటివ్ బయాస్' (Negativity Bias) అంటారు. ప్రాచీన కాలంలో మనిషి క్రూర మృగాల నుంచి, ప్రకృతి విపత్తుల నుంచి తనను తాను కాపాడుకోవడానికి ఎప్పుడూ ప్రమాదాల గురించి అప్రమత్తంగా ఉండేవాడు.
ఆ మెదడు నిర్మాణమే ఇప్పటికీ మనలో కొనసాగుతోంది. ఎక్కడో ఏదో ప్రమాదం జరుగుతోందని తెలియగానే, దానికి సంబంధించిన పూర్తి సమాచారం తెలుసుకుంటే భవిష్యత్తులో మనం సురక్షితంగా ఉండొచ్చు కదా అని మన బ్రెయిన్ మనల్ని నమ్మిస్తుంది. కానీ, ఈ నిరంతర సమాచార ప్రవాహం భద్రతను ఇవ్వకపోగా, తీవ్రమైన అభద్రతా భావానికి దారి తీస్తోంది.
ఉక్కిరిబిక్కిరి చేస్తున్న 'కార్టిసోల్' హార్మోన్
మీరు ఒక ఘోరమైన యాక్సిడెంట్ వీడియో చూసినా, లేదా ప్రపంచం అంతం కాబోతోందన్న వార్త చదివినా.. మీ శరీరంలో వెంటనే 'కార్టిసోల్' (Cortisol) మరియు 'అడ్రినలిన్' అనే ఒత్తిడి హార్మోన్లు విడుదలవుతాయి. మీ శరీరం ఏదో యుద్ధానికి సిద్ధమవుతున్నట్లుగా గుండె వేగంగా కొట్టుకోవడం, శ్వాస వేగం పెరగడం జరుగుతుంది. వరంగల్, హైదరాబాద్ లాంటి నగరాల్లోని యువత, సాఫ్ట్వేర్ ఉద్యోగులు రాత్రి పూట ఇలాంటి కంటెంట్ చూడటం వల్ల వారి నాడీ వ్యవస్థ ఎప్పుడూ ఒక రకమైన టెన్షన్ మోడ్లోనే ఉంటోంది. ఈ హార్మోన్ల ప్రభావం వల్ల గాఢ నిద్ర కరువైపోయి, ఉదయం లేవగానే తీవ్రమైన అలసట, నీరసం ఆవరిస్తున్నాయి.
ప్రపంచంపై తీవ్రమైన నిరాశావాదం
నిరంతరం డూమ్స్క్రోలింగ్ చేసే వ్యక్తులు క్రమంగా 'మీన్ వరల్డ్ సిండ్రోమ్' (Mean World Syndrome) బారిన పడతారని సైకాలజిస్టులు హెచ్చరిస్తున్నారు. అంటే ప్రపంచం చాలా స్వార్థపూరితమైనదని, ఎక్కడ చూసినా మోసాలు, ప్రమాదాలు మాత్రమే ఉన్నాయన్న ఒక భ్రమలో బతుకుతారు. తమ చుట్టూ ఉన్న మంచి మనుషులను, సానుకూల విషయాలను చూడటం పూర్తిగా మర్చిపోతారు. ఇది నెమ్మదిగా క్లినికల్ డిప్రెషన్ మరియు యాంగ్జైటీ (Anxiety) కి దారి తీస్తుంది. పిల్లల భవిష్యత్తు ఏమవుతుందో, తమ ఉద్యోగం ఉంటుందో ఊడుతుందో అన్న అనవసరమైన భయాలు మనసును తొలుస్తుంటాయి.
ఈ డిజిటల్ సుడిగుండం నుంచి ఎలా బయటపడాలి?
ఈ వ్యసనం నుంచి బయటపడటానికి సోషల్ మీడియా అకౌంట్లు డిలీట్ చేయాల్సిన అవసరం లేదు. కానీ 'మైండ్ఫుల్ కన్సంప్షన్' (Mindful Consumption) అత్యవసరం. అంటే మనం ఏ సమాచారాన్ని, ఎంత సమయం పాటు తీసుకుంటున్నామనే దానిపై ఒక స్పష్టమైన అవగాహన ఉండాలి. ముందుగా రాత్రి పడుకునే గదిలోకి మొబైల్ ఫోన్ తీసుకురావడం మానేయాలి. వార్తలు చదవడానికి రోజులో ఉదయం లేదా సాయంత్రం ఒక అరగంట సమయాన్ని మాత్రమే కేటాయించుకోవాలి. అనవసరమైన నెగెటివ్ వార్తలను పదేపదే చూపిస్తున్న వెబ్సైట్లు లేదా సోషల్ మీడియా పేజీలను నిర్మొహమాటంగా అన్ఫాలో చేయాలి.
ఒక నెగెటివ్ వార్త చదివినప్పుడు, దాన్ని బ్యాలెన్స్ చేయడానికి వెంటనే ఒక స్ఫూర్తిదాయకమైన కథనాన్ని లేదా ఆశావాదాన్ని పెంచే వీడియోను చూడటం అలవాటు చేసుకోవాలి. వాస్తవానికి ప్రపంచం సోషల్ మీడియాలో కనిపిస్తున్నంత క్రూరంగా ఏమీ లేదు. బయట ఎంతోమంది మంచివాళ్లు ఉన్నారు, ఎన్నో అద్భుతమైన ఆవిష్కరణలు జరుగుతున్నాయి. టెక్నాలజీ అనేది మన జీవితాన్ని సులభతరం చేయడానికి మనం వాడుకునే ఒక సాధనం మాత్రమే. అది మన మెదడును, మన ఆలోచనలను శాసించే యజమానిగా మారకూడదు. ఈ రాత్రి పడుకునే ముందు ఫోన్ను పక్కనపెట్టి, ప్రశాంతంగా కళ్లు మూసుకుని దీర్ఘంగా గాలి పీల్చుకోండి. డిజిటల్ ప్రపంచపు గోల నుంచి ఒక్కసారి బయటపడితే, నిజ జీవితం ఎంత ప్రశాంతంగా ఉంటుందో మీకే అర్థమవుతుంది.
Also Read:
Controlling Mother-in-Law: గొడవ పడకుండా అత్తగారి పెత్తనాన్ని సున్నితంగా ఎదుర్కోవడం ఎలా?Protein Powders Truth: కండల మోజులో జిమ్ యువత కొంటున్న ప్రోటీన్ పౌడర్లు భారతీయులకు నిజంగా సురక్షితమేనా?
Burnout Symptoms : ఎప్పుడూ అలసటగా, చిరాకుగా ఉంటోందా? మీకు తెలియకుండానే 'బర్న్అవుట్' బారిన పడుతున్నారేమో జాగ్రత్త!
Millets Health Benefits: మీ ఇంట్లో ఇంకా తెల్ల అన్నమే తింటున్నారా? అయితే ఈ వాస్తవాలు తెలుసుకోండి
Save Electricity Bill: ఏసీ వాడుతున్నా కరెంటు బిల్లు తక్కువ రావాలా? బిల్లును 40% తగ్గించే అద్భుతమైన ట్రిక్స్ ఇవే!
