భారత రాజ్యాంగ రచన: డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ పాత్ర, పరిషత్ చర్చలు మరియు ఆమోదం

ఒక దేశాన్ని నడపడం ఒక ఎత్తు అయితే, భిన్నత్వంలో ఏకత్వంతో విలసిల్లే భారతదేశం లాంటి ఉపఖండాన్ని ఒకే చట్రంలోకి తీసుకురావడం మరొక ఎత్తు. ఎన్నో మతాలు, కులాలు, ఆచార వ్యవహారాలు ఉన్న మన దేశాన్ని ఏకం చేస్తూ రూపొందించిన అత్యున్నత గ్రంథమే భారత రాజ్యాంగం. ప్రపంచంలోనే అత్యంత సుదీర్ఘమైన లిఖిత రాజ్యాంగం రూపుదిద్దుకోవడం వెనుక ఉన్న మేధోమథనం, రాజ్యాంగ పరిషత్ (Constituent Assembly) చర్చలు, మరియు డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ అపారమైన కృషి గురించి ప్రతి భారతీయుడు తెలుసుకోవాల్సిన వాస్తవాలు ఎన్నో ఉన్నాయి.

[FEATURED_IMAGE]

భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం రావడం ఎంతటి చారిత్రక ఘట్టమో, ఆ స్వాతంత్ర్యాన్ని నిలబెట్టుకుంటూ ఒక బలమైన దేశంగా నిలబడటానికి రాజ్యాంగాన్ని రూపొందించుకోవడం కూడా అంతే గొప్ప ఘట్టం. వందల ఏళ్ల బానిసత్వ సంకెళ్లను తెంచుకున్న తర్వాత, భవిష్యత్తులో దేశం ఎలా ఉండాలి, పౌరుల హక్కులు ఏమిటి, ప్రభుత్వ బాధ్యతలు ఏమిటి అనే విషయాలను స్పష్టంగా లిఖితపూర్వకంగా పొందుపరిచిన పవిత్ర గ్రంథం మన రాజ్యాంగం.

ఇది కేవలం ఒక చట్టాల పుస్తకం కాదు. ఇది దశాబ్దాల స్వాతంత్ర్య పోరాట ఆశయాలకు అద్దం పట్టే ఒక సామాజిక ఒప్పందం. అసమానతలతో నిండిన సమాజంలో సామాజిక న్యాయాన్ని, సమానత్వాన్ని తీసుకురావడానికి రాజ్యాంగ నిర్మాతలు చేసిన అద్భుతమైన మేధోపరమైన ప్రయాణం గురించి ఈ కథనంలో లోతుగా విశ్లేషిద్దాం.

స్వాతంత్ర్యం తర్వాత భారతదేశానికి కొత్త రాజ్యాంగం ఎందుకు అవసరమైంది? (Why Did India Need a New Constitution After Independence?)

స్వాతంత్ర్యానికి ముందు భారతదేశం బ్రిటిష్ వారు రూపొందించిన చట్టాల ఆధారంగా, ముఖ్యంగా 1935 భారత ప్రభుత్వ చట్టం (Government of India Act 1935) ప్రకారం పరిపాలించబడేది. ఆ చట్టాలు భారతీయుల ప్రయోజనాల కోసం కాకుండా, బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యవాద అవసరాల కోసం రూపొందించబడినవి.

ఒక సార్వభౌమ దేశంగా అవతరించిన తర్వాత, విదేశీయులు రాసిన చట్టాలతో దేశాన్ని పాలించుకోవడం స్వాతంత్ర్య స్ఫూర్తికే విరుద్ధం. అంతేకాకుండా, అంటరానితనం, పేదరికం, నిరక్షరాస్యత వంటి ఎన్నో రుగ్మతలతో బాధపడుతున్న భారతీయ సమాజానికి ఒక కొత్త దిశానిర్దేశం అవసరమైంది. రాజరికాలను, సంస్థానాలను రద్దు చేసి, ప్రజలందరికీ సమాన హక్కులు కల్పించే ఒక ప్రజాస్వామ్య రిపబ్లిక్‌గా భారతదేశాన్ని మార్చడానికే సొంత రాజ్యాంగం ఆవశ్యకమైంది.

రాజ్యాంగ పరిషత్ ఏర్పాటు (Formation of the Constituent Assembly)

భారతదేశానికి సొంత రాజ్యాంగం కావాలనే డిమాండ్ 1934లో ఎం.ఎన్. రాయ్ తొలిసారిగా ప్రతిపాదించారు. ఆ తర్వాత 1935లో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ అధికారికంగా ఈ డిమాండ్‌ను బ్రిటిష్ ప్రభుత్వ ముందు ఉంచింది.

చివరికి 1946లో భారతదేశాన్ని సందర్శించిన 'క్యాబినెట్ మిషన్ ప్లాన్' (Cabinet Mission Plan) సిఫార్సుల మేరకు రాజ్యాంగ పరిషత్‌ను ఏర్పాటు చేశారు. అప్పట్లో వయోజన ఓటు హక్కు లేకపోవడంతో, ప్రావిన్షియల్ అసెంబ్లీల సభ్యులు పరోక్ష పద్ధతిలో (నైష్పత్తిక ప్రాతినిధ్యం ద్వారా) ఈ రాజ్యాంగ పరిషత్ సభ్యులను ఎన్నుకున్నారు.

రాజ్యాంగ పరిషత్ కూర్పు మరియు సభ్యులు (Composition and Members of the Constituent Assembly)

ప్రారంభంలో రాజ్యాంగ పరిషత్‌లో మొత్తం 389 మంది సభ్యులు ఉండేవారు. వీరిలో 292 మంది బ్రిటిష్ ప్రావిన్సుల నుండి, 93 మంది సంస్థానాల (Princely States) నుండి, నలుగురు చీఫ్ కమిషనర్ ప్రావిన్సుల నుండి ప్రాతినిధ్యం వహించారు.

అయితే 1947లో దేశ విభజన జరగడంతో పాకిస్తాన్ ప్రాంతానికి చెందిన సభ్యులు వెళ్లిపోయారు. దీంతో సభ్యుల సంఖ్య 299కి పడిపోయింది. ఈ సభలో హిందువులు, ముస్లింలు, సిక్కులు, క్రిస్టియన్లు, పార్శీలు, ఆంగ్లో-ఇండియన్లు, ఎస్సీ, ఎస్టీ వర్గాలతో పాటు 15 మంది మహిళా సభ్యులు కూడా ఉండటం విశేషం. సరోజినీ నాయుడు, హంసా మెహతా, దుర్గాబాయి దేశ్‌ముఖ్ లాంటి మహిళలు రాజ్యాంగ రచనలో తమ గళాన్ని బలంగా వినిపించారు.

రాజ్యాంగం ఎలా ముసాయిదా చేయబడింది (How the Constitution Was Drafted)

రాజ్యాంగ రచన అనేది ఒక గదిలో కూర్చుని కొన్ని రోజుల్లో రాసిన ప్రక్రియ కాదు. ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న సుమారు 60 దేశాల రాజ్యాంగాలను క్షుణ్ణంగా అధ్యయనం చేసి, అందులోని ఉత్తమ అంశాలను మన దేశ భౌగోళిక, సామాజిక పరిస్థితులకు అనుగుణంగా మార్చుకున్నారు.

ఈ ప్రక్రియలో రాజ్యాంగ సలహాదారు (Constitutional Advisor) గా పనిచేసిన బి.ఎన్. రావు (B.N. Rau) పాత్ర అత్యంత కీలకమైనది. ఆయన వివిధ దేశాల రాజ్యాంగాలను అధ్యయనం చేసి ఒక ప్రాథమిక ముసాయిదాను తయారు చేసి డ్రాఫ్టింగ్ కమిటీ ముందు ఉంచారు. ఆ ముసాయిదాపై ఎన్నో నివేదికలు, సవరణలు, సుదీర్ఘ చర్చల అనంతరం తుది రాజ్యాంగం రూపుదిద్దుకుంది.

డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ మరియు ముసాయిదా కమిటీ (Dr. B.R. Ambedkar and the Drafting Committee)

భారత రాజ్యాంగం గురించి మాట్లాడితే ముందుగా గుర్తుకు వచ్చే పేరు డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్. ఆయన కేవలం దళితుల నాయకుడు మాత్రమే కాదు, అపారమైన న్యాయ, ఆర్థిక, సామాజిక శాస్త్రాల పరిజ్ఞానం ఉన్న గొప్ప మేధావి. ఆయన పాండిత్యాన్ని గుర్తించిన రాజ్యాంగ పరిషత్, అత్యంత కీలకమైన డ్రాఫ్టింగ్ కమిటీకి (ముసాయిదా కమిటీ) ఆయనను ఛైర్మన్‌గా ఎన్నుకుంది.

ముసాయిదా కమిటీలోని ఇతర సభ్యులు అనారోగ్య కారణాల వల్లో, ఇతర పనుల వల్లో పూర్తి సమయం కేటాయించలేకపోయారు. దీంతో రాజ్యాంగాన్ని లిఖించే మొత్తం భారం అంబేద్కర్ భుజాలపైనే పడింది. రాజ్యాంగ పరిషత్‌లో సభ్యులు అడిగిన ప్రతి ప్రశ్నకూ తన అపారమైన తర్కంతో ఆయన ఇచ్చిన సమాధానాలు నేటికీ పార్లమెంటరీ చర్చలకు మార్గదర్శకంగా నిలుస్తున్నాయి. రాజ్యాంగానికి ఆయన చేసిన ఈ అసమాన కృషికి గాను ఆయనను "భారత రాజ్యాంగ పితామహుడు" (Father of the Indian Constitution) గా కీర్తిస్తారు.

రాజ్యాంగ పరిషత్‌లోని ప్రధాన కమిటీలు (Major Committees of the Constituent Assembly)

రాజ్యాంగ రచనను వేగవంతం చేయడానికి పరిషత్ మొత్తం 22 రకాల కమిటీలను ఏర్పాటు చేసింది. వీటిలో 8 అత్యంత ప్రధానమైన కమిటీలు ఉన్నాయి.

కేంద్ర అధికారాల కమిటీ (Union Powers Committee)

ఈ కమిటీకి జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ అధ్యక్షత వహించారు. కేంద్ర ప్రభుత్వానికి ఎలాంటి అధికారాలు ఉండాలి, రాష్ట్రాలతో కేంద్రం సంబంధాలు ఎలా ఉండాలి అనే విషయాలను ఈ కమిటీ నిశితంగా పరిశీలించింది. బలమైన కేంద్రం ఉండాలన్నది ఈ కమిటీ ప్రధాన సిఫార్సు.

రాష్ట్ర రాజ్యాంగ కమిటీ (Provincial Constitution Committee)

దీనికి సర్దార్ వల్లభభాయ్ పటేల్ ఛైర్మన్‌గా వ్యవహరించారు. రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల నిర్మాణం, గవర్నర్ల పాత్ర, రాష్ట్ర శాసనసభల అధికారాల గురించి ఈ కమిటీ మార్గదర్శకాలను రూపొందించింది.

ప్రాథమిక హక్కులు మరియు మైనారిటీల సలహా కమిటీ (Advisory Committee on Fundamental Rights and Minorities)

ఇది రాజ్యాంగ పరిషత్‌లోని అతిపెద్ద మరియు అత్యంత కీలకమైన కమిటీ. సర్దార్ పటేల్ నేతృత్వంలోని ఈ కమిటీ పౌరులకు ఎలాంటి ప్రాథమిక హక్కులు ఇవ్వాలి, మైనారిటీలకు రక్షణలు ఎలా కల్పించాలి అనే సున్నితమైన అంశాలను పరిష్కరించింది.

ముసాయిదా కమిటీ (Drafting Committee)

డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ అధ్యక్షతన ఏర్పడిన ఈ ఏడుగురు సభ్యుల కమిటీయే ఇతర కమిటీల నివేదికలన్నింటినీ క్రోడీకరించి తుది రాజ్యాంగ ముసాయిదాను (Draft Constitution) లిఖితపూర్వకంగా తయారు చేసింది.

రాజ్యాంగ పరిషత్‌లో జరిగిన ముఖ్యమైన చర్చలు (Important Debates in the Constituent Assembly)

రాజ్యాంగ పరిషత్ సమావేశాలు ప్రజాస్వామ్య స్ఫూర్తికి అత్యుత్తమ ఉదాహరణ. ఏ ఒక్క నిర్ణయాన్ని కూడా ఏకపక్షంగా తీసుకోలేదు. ప్రతి అంశంపైనా వాడివేడి చర్చలు జరిగాయి.

1. జాతీయ భాష వివాదం: జాతీయ భాషగా హిందీని ఉంచాలా వద్దా అనే దానిపై ఉత్తర, దక్షిణ భారత సభ్యుల మధ్య తీవ్ర వాదనలు జరిగాయి. చివరకు హిందీని అధికార భాషగా గుర్తిస్తూనే, ఇంగ్లీషును కూడా కొనసాగించే మున్షీ-అయ్యంగార్ ఫార్ములాను ఆమోదించారు.

2. కేంద్రం-రాష్ట్రాల సంబంధాలు: రాష్ట్రాలకు ఎక్కువ స్వయంప్రతిపత్తి ఇవ్వాలని కొందరు వాదించగా, దేశ సమగ్రత కోసం బలమైన కేంద్రం ఉండాలని అంబేద్కర్, నెహ్రూ గట్టిగా సమర్థించారు.

3. మైనారిటీల రిజర్వేషన్లు: మత ప్రాతిపదికన రిజర్వేషన్లు దేశ విభజనకు దారితీశాయన్న ఉద్దేశ్యంతో వాటిని రద్దు చేసి, కేవలం సామాజికంగా వెనుకబడిన ఎస్సీ, ఎస్టీ వర్గాలకు మాత్రమే రిజర్వేషన్లు కల్పించారు.

ప్రాథమిక హక్కులు (Fundamental Rights)

భారత రాజ్యాంగంలోని పార్ట్-III లో పొందుపరిచిన ప్రాథమిక హక్కులు రాజ్యాంగానికి ఆత్మ లాంటివి. పౌరుల స్వేచ్ఛను హరించేలా ప్రభుత్వం ఎలాంటి నిరంకుశ నిర్ణయాలు తీసుకోకుండా ఇవి అడ్డుకట్ట వేస్తాయి.

సమానత్వపు హక్కు, వాక్ స్వాతంత్ర్యం, మత స్వేచ్ఛ, దోపిడీకి గురికాకుండా రక్షణ పొందే హక్కు వంటివి ఇందులో ఉన్నాయి. పౌరుల ప్రాథమిక హక్కులకు భంగం వాటిల్లితే నేరుగా సుప్రీంకోర్టును (ఆర్టికల్ 32 ద్వారా) ఆశ్రయించే అద్భుతమైన అవకాశం మన రాజ్యాంగంలో ఉంది. డాక్టర్ అంబేద్కర్ ఈ ఆర్టికల్ 32ను రాజ్యాంగానికి "హృదయం మరియు ఆత్మ" (Heart and Soul) అని అభివర్ణించారు.

ఆదేశిక సూత్రాలు (Directive Principles of State Policy)

రాజ్యాంగంలోని పార్ట్-IV లో ఉన్న ఆదేశిక సూత్రాలు ఐర్లాండ్ రాజ్యాంగం నుంచి గ్రహించబడ్డాయి. దేశం భవిష్యత్తులో సాధించాల్సిన సంక్షేమ రాజ్య (Welfare State) లక్ష్యాలకు ఇవి దిశానిర్దేశం చేస్తాయి.

వీటికి న్యాయస్థానాల ద్వారా అమలు చేసే చట్టబద్ధమైన బలం లేకపోయినా, ప్రభుత్వాలు చట్టాలు చేసేటప్పుడు తప్పనిసరిగా ఈ సూత్రాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. అందరికీ సమాన పనికి సమాన వేతనం, ఉచిత న్యాయ సహాయం, పర్యావరణ పరిరక్షణ, గ్రామ పంచాయతీల ఏర్పాటు వంటి విశాలమైన సామాజిక, ఆదర్శ లక్ష్యాలు ఇందులో ఉన్నాయి.

పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామ్యం మరియు సమాఖ్య వ్యవస్థ (Parliamentary Democracy and Federalism)

భారతదేశం బ్రిటన్ నమూనాను పోలిన పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థను ఎంచుకుంది. ఇక్కడ అధ్యక్షుడు నామమాత్రపు అధినేత కాగా, ప్రధానమంత్రి నేతృత్వంలోని మంత్రిమండలి వద్దే వాస్తవ అధికారాలు ఉంటాయి.

మరోవైపు, కేంద్రం మరియు రాష్ట్రాల మధ్య అధికారాలను విభజిస్తూ సమాఖ్య వ్యవస్థను (Federalism) ఏర్పాటు చేసుకున్నాం. కానీ విపత్కర పరిస్థితుల్లో (ఎమర్జెన్సీ) దేశం మొత్తం ఏకకేంద్ర వ్యవస్థగా (Unitary) మారేలా రాజ్యాంగాన్ని రూపొందించారు. అందుకే భారత రాజ్యాంగాన్ని పూర్తి సమాఖ్య కాదు, పాక్షిక సమాఖ్య (Quasi-Federal) అని రాజ్యాంగ నిపుణులు వర్ణిస్తారు.

లౌకికవాదం, సమానత్వం మరియు సామాజిక న్యాయం (Secularism, Equality and Social Justice)

భారత రాజ్యాంగం ఎంచుకున్న అత్యంత గొప్ప విలువ లౌకికవాదం. దేశానికి అధికారిక మతం ఏదీ ఉండదు, ప్రభుత్వ దృష్టిలో అన్ని మతాలూ సమానమే.

అలాగే వేల ఏళ్లుగా భారతీయ సమాజాన్ని పట్టి పీడిస్తున్న అంటరానితనాన్ని ఆర్టికల్ 17 ద్వారా అధికారికంగా రద్దు చేశారు. చట్టం ముందు అందరూ సమానమే అని, కుల, మత, లింగ, జన్మస్థల ఆధారంగా ఎలాంటి వివక్ష చూపకూడదని రాజ్యాంగం స్పష్టం చేసింది. సామాజికంగా వెనుకబడిన వర్గాలకు విద్య, ఉద్యోగాల్లో ప్రత్యేక అవకాశాలు కల్పించడం ద్వారా నిజమైన సామాజిక న్యాయానికి పునాది వేశారు.

భారత రాజ్యాంగం వెనుక ఉన్న దార్శనికత (The Vision Behind the Indian Constitution)

రాజ్యాంగం వెనుక ఉన్న దార్శనికత అంతా దాని 'ప్రవేశిక' (Preamble) లోనే స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ప్రవేశిక అనేది రాజ్యాంగానికి ముందుమాట లేదా పరిచయం.

జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ ప్రతిపాదించిన 'లక్ష్యాలు మరియు ఆశయాల తీర్మానం' (Objectives Resolution) ఆధారంగానే ఈ ప్రవేశిక రూపుదిద్దుకుంది. "భారతదేశ ప్రజలమైన మేము..." అంటూ మొదలయ్యే ఈ ప్రవేశిక దేశ సార్వభౌమాధికారాన్ని ప్రజలకే కట్టబెట్టింది. అందరికీ న్యాయం (సామాజిక, ఆర్థిక, రాజకీయ), స్వేచ్ఛ, సమానత్వం, మరియు సౌభ్రాతృత్వం (సోదరభావం) అందించడమే రాజ్యాంగ అంతిమ లక్ష్యమని ఇది స్పష్టం చేసింది.

రాజ్యాంగాన్ని రూపొందించడానికి ఎంత సమయం పట్టింది? (How Long Did It Take to Draft the Constitution?)

ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద లిఖిత రాజ్యాంగాన్ని రాయడం అంత సులువైన పని కాదు. రాజ్యాంగ పరిషత్ తన మొదటి సమావేశాన్ని 1946 డిసెంబర్ 9న నిర్వహించింది.

అక్కడి నుంచి రాజ్యాంగం తుది రూపు దాల్చే వరకు మొత్తం 11 సమావేశాలు (సెషన్లు) జరిగాయి. దీనికోసం రాజ్యాంగ పరిషత్ సరిగ్గా 2 సంవత్సరాల, 11 నెలల, 18 రోజుల సుదీర్ఘ సమయం పాటు శ్రమించింది. ముసాయిదా రాజ్యాంగంపై ఏకంగా 7,635 సవరణలు ప్రతిపాదించబడగా, వాటిలో 2,473 సవరణలను సభలో సుదీర్ఘంగా చర్చించారు. నాటి కాలంలో దీనికైన మొత్తం ఖర్చు సుమారు 64 లక్షల రూపాయలు.

1949 నవంబర్ 26న రాజ్యాంగ ఆమోదం (Adoption of the Constitution on 26 November 1949)

సుదీర్ఘ కసరత్తు అనంతరం 1949 నవంబర్ 26న రాజ్యాంగ పరిషత్ భారత రాజ్యాంగాన్ని అధికారికంగా ఆమోదించింది. ఈ చారిత్రక దినాన్ని పురస్కరించుకుని మనం ప్రతి సంవత్సరం నవంబర్ 26న 'రాజ్యాంగ దినోత్సవం' (Constitution Day లేదా సంవిధాన్ దివస్) జరుపుకుంటున్నాం.

ఆమోదించిన వెంటనే రాజ్యాంగంలోని కొన్ని ముఖ్యమైన ఆర్టికల్స్ (పౌరసత్వం, ఎన్నికలు, తాత్కాలిక పార్లమెంట్ వంటివి) అదే రోజు నుంచి అమల్లోకి వచ్చాయి. ఆ రోజున రాజ్యాంగ పరిషత్ అధ్యక్షుడు డాక్టర్ రాజేంద్ర ప్రసాద్ మరియు ఇతర సభ్యులు రాజ్యాంగ ప్రతులపై తమ సంతకాలు చేశారు.

1950 జనవరి 26న రాజ్యాంగం అమలులోకి (Constitution Came Into Force on 26 January 1950)

రాజ్యాంగం 1949 నవంబర్‌లోనే పూర్తయినప్పటికీ, దానిని పూర్తిగా అమలు చేయడానికి 1950 జనవరి 26 వరకు ఆగారు. దీని వెనుక ఒక గొప్ప చారిత్రక కారణం ఉంది.

1929 డిసెంబర్‌లో లాహోర్‌లో జరిగిన కాంగ్రెస్ సమావేశంలో 'పూర్ణ స్వరాజ్' (సంపూర్ణ స్వాతంత్ర్యం) తీర్మానాన్ని ఆమోదించారు. దానికి గుర్తుగా 1930 జనవరి 26న దేశవ్యాప్తంగా మొదటి స్వాతంత్ర్య దినోత్సవాన్ని జరుపుకున్నారు. ఆ చారిత్రక రోజుకు గౌరవ సూచకంగానే, మన రాజ్యాంగాన్ని 1950 జనవరి 26న అమలులోకి తెచ్చి, ఆ రోజును 'గణతంత్ర దినోత్సవం' (Republic Day) గా ప్రకటించారు. ఆ రోజుతో భారతదేశం ఒక సంపూర్ణ సార్వభౌమ, ప్రజాస్వామ్య, గణతంత్ర రాజ్యంగా ఆవిర్భవించింది.

విద్యార్థులు మరియు పోటీ పరీక్షల కోసం ముఖ్యమైన వాస్తవాలు (Important Facts for Students and Competitive Exams)

1. తాత్కాలిక అధ్యక్షుడు: రాజ్యాంగ పరిషత్ తొలి సమావేశానికి (డిసెంబర్ 9, 1946) డాక్టర్ సచ్చిదానంద సిన్హా తాత్కాలిక అధ్యక్షుడిగా వ్యవహరించారు.

2. శాశ్వత అధ్యక్షుడు: డిసెంబర్ 11, 1946న డాక్టర్ రాజేంద్ర ప్రసాద్ రాజ్యాంగ పరిషత్ శాశ్వత అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యారు.

3. క్యాలిగ్రాఫర్ (Calligrapher): అసలు రాజ్యాంగాన్ని టైప్ చేయలేదు, ముద్రించలేదు. ప్రేమ్ బిహారీ నారాయణ్ రైజాదా (Prem Behari Narain Raizada) తన చేతిరాతతో ఇటాలిక్ శైలిలో అద్భుతంగా రాశారు.

4. చిత్రకళ: రాజ్యాంగం ఒరిజినల్ ప్రతులలోని ప్రతి పేజీకి నందలాల్ బోస్ మరియు రామ్‌మనోహర్ సిన్హా నేతృత్వంలోని శాంతినికేతన్ కళాకారులు అందమైన చిత్రకళను అద్దారు.

5. మొదటి సవరణ: భారత రాజ్యాంగానికి తొలి సవరణ 1951లో (భూసంస్కరణల రక్షణ కోసం 9వ షెడ్యూల్‌ను చేర్చడం ద్వారా) జరిగింది.

6. ప్రపంచంలోనే పెద్దది: అమల్లోకి వచ్చిన సమయంలో రాజ్యాంగంలో 395 ఆర్టికల్స్, 22 భాగాలు, 8 షెడ్యూల్స్ ఉన్నాయి.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)

1. భారత రాజ్యాంగ పరిషత్‌కు ఎన్ని సంవత్సరాలు పట్టింది? 

భారత రాజ్యాంగాన్ని పూర్తి చేయడానికి రాజ్యాంగ పరిషత్‌కు 2 సంవత్సరాల 11 నెలల 18 రోజుల సమయం పట్టింది.

2. భారత రాజ్యాంగ పితామహుడు అని ఎవరిని పిలుస్తారు? 

డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ గారిని భారత రాజ్యాంగ పితామహుడు (Father of the Indian Constitution) అని పిలుస్తారు. ఆయన ముసాయిదా కమిటీకి అధ్యక్షత వహించారు.

3. ముసాయిదా కమిటీ (Drafting Committee) లో ఎంతమంది సభ్యులు ఉన్నారు? 

డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్‌తో కలుపుకుని ముసాయిదా కమిటీలో మొత్తం ఏడుగురు (7) సభ్యులు ఉన్నారు.

4. ప్రాథమిక హక్కులను ఏ దేశ రాజ్యాంగం నుంచి స్వీకరించారు? 

భారత రాజ్యాంగంలోని ప్రాథమిక హక్కులను అమెరికా రాజ్యాంగం (Bill of Rights) స్ఫూర్తితో తీసుకున్నారు.

5. రాజ్యాంగ దినోత్సవాన్ని ఎప్పుడు జరుపుకుంటారు? 

రాజ్యాంగ పరిషత్ రాజ్యాంగాన్ని ఆమోదించిన రోజైన నవంబర్ 26ను ప్రతి సంవత్సరం రాజ్యాంగ దినోత్సవం (సంవిధాన్ దివస్) గా జరుపుకుంటారు.

6. గణతంత్ర దినోత్సవాన్ని జనవరి 26న ఎందుకు జరుపుకుంటారు? 

1930 జనవరి 26న భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ 'పూర్ణ స్వరాజ్' దినాన్ని జరుపుకున్న చారిత్రక ఘట్టానికి గుర్తుగా, రాజ్యాంగాన్ని 1950 జనవరి 26న అమలులోకి తెచ్చారు.

ముగింపు (Conclusion)

ఏడు దశాబ్దాలు గడిచినా, ఎన్నో ప్రభుత్వాలు మారినా భారత రాజ్యాంగం చెక్కుచెదరకుండా నిలబడిందంటే దానికి కారణం నాటి రాజ్యాంగ నిర్మాతల ముందుచూపు. మన రాజ్యాంగం ఒక స్థిరమైన రాయి కాదు, కాలానికి అనుగుణంగా మారుతూ ప్రజల ఆకాంక్షలను ప్రతిబింబించే ఒక 'సజీవ పత్రం' (Living Document). వైవిధ్యాలతో నిండిన ఈ ఉపఖండాన్ని ఏకతాటిపై నిలబెట్టి, సామాన్యుడికి సైతం అత్యున్నత అధికార పీఠాన్ని అధిరోహించే అవకాశం కల్పించిన ఈ పవిత్ర గ్రంథం మన ప్రజాస్వామ్యానికి పునాది రాయి. నాటి రాజ్యాంగ పరిషత్ మేధోమథనం, డాక్టర్ అంబేద్కర్ ముందుచూపు లేకపోతే నేటి ఆధునిక, లౌకిక భారతదేశం సాధ్యపడేది కాదు.