ఐక్యూ (IQ) బాగుంటే చదువు వస్తుంది, మంచి ఉద్యోగం దొరుకుతుంది, సమాజంలో గుర్తింపు వస్తుంది. ఇదంతా ఒకప్పటి మాట. కానీ, అత్యధిక ఐక్యూ ఉండి, నెలకు లక్షల రూపాయలు సంపాదిస్తున్న ఎంతోమంది ఆధునిక యువతీయువకులు చిన్న సమస్యలకే విపరీతమైన కోపంతో ఊగిపోవడం, క్షణికావేశంలో తప్పుడు నిర్ణయాలు తీసుకోవడం లేదా తీవ్రమైన డిప్రెషన్ లోకి వెళ్ళిపోవడం మనం చూస్తూనే ఉన్నాం.
సక్సెస్ సాధించడానికి కేవలం తెలివితేటలు ఉంటే సరిపోదు.. అంతకంటే ముఖ్యంగా మన భావోద్వేగాలను నియంత్రించుకునే శక్తి ఉండాలి. వైద్య పరిభాషలో దీనినే 'ఎమోషనల్ ఇంటెలిజెన్స్' (Emotional Intelligence - EQ) అంటారు. ఒకప్పుడు దీనిని కేవలం లీడర్షిప్ మేనేజ్మెంట్ కోర్సుల్లో మాత్రమే మాట్లాడేవారు. కానీ, నేటి ఆధునిక ఉరుకుల పరుగుల జీవితంలో ఈ ఈక్యూ (EQ) అనేది కేవలం ఒక వ్యక్తిగత నైపుణ్యం కాదు.. అది మన ప్రాణాలను కాపాడుకునే ఒక అత్యవసర ఆరోగ్య అవసరంగా (Health Necessity) మారిందని తాజా సైంటిఫిక్ పరిశోధనలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. అసలు దీని వెనుక ఉన్న అసలు కారణాలు ఏంటో ఇప్పుడు లోతుగా విశ్లేషిద్దాం.
మెదడులో జరిగే భావోద్వేగాల హైజాక్
మనం విపరీతమైన కోపంలో ఉన్నప్పుడు లేదా తీవ్రమైన భయాందోళనకు గురైనప్పుడు మన మెదడు ఎలా స్పందిస్తుందో ఎప్పుడైనా గమనించారా? మెదడులోని భయాన్ని ప్రాసెస్ చేసే 'అమిగ్డాలా' (Amygdala) అనే భాగం.. లాజికల్ గా ఆలోచించే 'ప్రీఫ్రంటల్ కార్టెక్స్' ను పూర్తిగా హైజాక్ చేస్తుంది. దీనినే న్యూరో సైంటిస్టులు 'అమిగ్డాలా హైజాక్' అని పిలుస్తారు.
ఈ సమయంలో మనిషి మంచి చెడుల విచక్షణ కోల్పోతాడు. ఎమోషనల్ ఇంటెలిజెన్స్ తక్కువగా ఉన్నవారిలో ఈ హైజాక్ నిరంతరం జరుగుతూనే ఉంటుంది. ఆఫీసులో బాస్ చిన్న మాట అన్నా, ఇంట్లో భార్యాభర్తల మధ్య చిన్న గొడవ జరిగినా శరీరం తీవ్రమైన ఒత్తిడికి లోనవుతుంది. ఈ మానసిక అలజడి నేరుగా మన శారీరక ఆరోగ్యంపై విరుచుకుపడుతుంది.
ఈక్యూ తక్కువగా ఉంటే శరీరానికి వచ్చే నష్టాలు
భావోద్వేగాలను సరిగ్గా మేనేజ్ చేయలేకపోవడం వల్ల శరీరంలో 'కార్టిసాల్', 'అడ్రినలిన్' అనే ఒత్తిడి హార్మోన్లు నిరంతరం విడుదలవుతూనే ఉంటాయి. ఎమోషనల్ ఇంటెలిజెన్స్ లోపించిన వారిలో ఈ హార్మోన్ల ప్రభావం వల్ల రక్తనాళాలు ముడుచుకుపోయి, చిన్న వయసులోనే హై-బ్లడ్ ప్రెషర్ (High BP) మరియు గుండెపోటు వచ్చే ప్రమాదం 40 శాతం పెరుగుతుందని కార్డియాలజిస్టులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
అంతేకాకుండా, తీవ్రమైన కోపం లేదా బాధను లోపలే అణచివేయడం వల్ల రోగనిరోధక శక్తి (Immunity) పాతాళానికి పడిపోతుంది. దీంతో శరీరం ఎలాంటి చిన్న ఇన్ఫెక్షన్లను కూడా తట్టుకోలేదు. జీర్ణవ్యవస్థ దెబ్బతిని అల్సర్లు, ఐబీఎస్ (Irritable Bowel Syndrome) వంటి దీర్ఘకాలిక సమస్యలు వస్తాయి. అంటే, మానసిక భావోద్వేగాలను కంట్రోల్ చేయలేకపోవడం అనేది నేరుగా శారీరక రోగాలకు రాజమార్గం లాంటిది.
డిజిటల్ యుగంలో ఈక్యూ ఎందుకు అంత ముఖ్యం?
నేటి డిజిటల్ ప్రపంచంలో మనుషుల మధ్య ప్రత్యక్ష సంభాషణలు (Physical interaction) పూర్తిగా తగ్గిపోయాయి. అంతా వాట్సాప్ మెసేజ్లు, ఇన్స్టాగ్రామ్ ఎమోజీల మాయాజాలం. దీనివల్ల పక్కవాడి మనసులోని అసలు బాధను పసిగట్టే 'ఎంపతీ' (Empathy - సానుభూతి) అనే గుణాన్ని ఈ తరం కోల్పోతోంది.
సోషల్ మీడియాలో ఎవరైనా నెగటివ్ కామెంట్ పెడితే, దాన్ని తట్టుకునే మానసిక స్థిరత్వం యువతలో ఉండటం లేదు. తమ భావోద్వేగాలను ఎలా నియంత్రించుకోవాలో, పక్కవారి ఎమోషన్స్ ను ఎలా గౌరవించాలో తెలియక ఒంటరితనం, యాంగ్జైటీ బారిన పడుతున్నారు. ఈ డిజిటల్ ఐసోలేషన్ నుంచి బయటపడాలంటే ఐక్యూ కంటే ఈక్యూని పెంచుకోవడం అత్యంత అవసరం.
మీ ఎమోషనల్ ఇంటెలిజెన్స్ పెంచుకునే ప్రాక్టికల్ మార్గాలు
ఎమోషనల్ ఇంటెలిజెన్స్ అనేది పుట్టుకతో వచ్చేది కాదు, దీన్ని మనం సాధన ద్వారా పెంచుకోవచ్చు. దీనికోసం నిపుణులు కొన్ని సింపుల్ స్టెప్స్ సూచిస్తున్నారు.
ముందుగా 'సెల్ఫ్ అవేర్నెస్' (స్వయం అవగాహన) పెంచుకోవాలి. మీకు కోపం లేదా బాధ వచ్చినప్పుడు "నాకు ఇప్పుడు ఎందుకు కోపం వస్తోంది? అవతలి వ్యక్తి అన్న మాటలో నిజం ఎంత?" అని ఒక క్షణం ఆలోచించడం అలవాటు చేసుకోండి. కోపం రాగానే రియాక్ట్ అవ్వకుండా, కనీసం 10 సెకన్లు ఆగి శ్వాస పీల్చుకోండి.
రెండవది 'యాక్టివ్ లిజనింగ్'. పక్కవారు మాట్లాడుతున్నప్పుడు వారికి సమాధానం చెప్పాలనే తొందరతో కాకుండా, వారి స్థానంలో నిలబడి ఆలోచించడం (Empathy) అలవాటు చేసుకోండి. ఇది మీ వ్యక్తిగత, వృత్తిపరమైన సంబంధాలను ఎంతో మెరుగుపరుస్తుంది. మీ మానసిక ఒత్తిడిని సగానికి సగం తగ్గిస్తుంది.
భవిష్యత్తు ఎమోషనల్ హెల్త్దే!
ఆరోగ్యం అంటే కేవలం బ్రాండెడ్ హాస్పిటల్స్ లో చెకప్లు చేయించుకోవడం, ఆర్గానిక్ ఫుడ్ తినడం మాత్రమే కాదు. మన మనసులో రేగే భావోద్వేగాల తుఫానును మనం ఎంత ప్రశాంతంగా ఎదుర్కొంటున్నామనే దానిపైనే మన ఆయుష్షు ఆధారపడి ఉంటుంది.
రాబోయే రోజుల్లో వైద్య ప్రపంచం కూడా రోగులకు కేవలం మందుల బిళ్ళలు ఇవ్వడం మానేసి, 'ఎమోషనల్ వెల్నెస్' థెరపీలను ప్రిస్క్రిప్షన్ లో రాయడం ఖాయం. మీ ఐక్యూ మీకు కేవలం విజయాన్ని మాత్రమే ఇస్తుంది, కానీ మీ ఈక్యూ మీకు ఆ విజయాన్ని ఆస్వాదించే అంతర్గత ఆరోగ్యాన్ని, ప్రశాంతతను ఇస్తుంది. ఈ రోజే మీ భావోద్వేగాలను అర్థం చేసుకోవడం మొదలుపెట్టండి, ఆరోగ్యంగా జీవించండి.
