చిన్న పనికే ఆయాసం వస్తోందా? జుట్టు రాలుతోందా? అయితే మీ శరీరంలో రక్తం (Hemoglobin) తక్కువగా ఉందని అర్థం!
ఈ రోజుల్లో చాలామంది ఆడవాళ్లు, పిల్లలు, మరియు వృద్ధులు తరచుగా "నీరసంగా ఉంది", "పని చేస్తుంటే ఆయాసం వస్తుంది" అని చెబుతుంటారు. మనం ఇది మామూలు అలసట అని లేదా వయసు ప్రభావం అని కొట్టిపారేస్తాం. కానీ నిజానికి ఇది మన శరీరం పంపించే ఒక డేంజర్ సిగ్నల్. మన దేశంలో ప్రతి 10 మంది మహిళల్లో 6 మందికి రక్తహీనత (Anemia) ఉంది.
శరీరంలో రక్తం (హీమోగ్లోబిన్) తగ్గితే, అది కేవలం నీరసాన్ని మాత్రమే కాదు, గుండె జబ్బులను కూడా తీసుకువస్తుంది. అసలు మనకు రక్తహీనత ఉందని ఎలా తెలుసుకోవాలి? మందులు లేకుండా కేవలం వంటింటి ఆహారంతో రక్తాన్ని ఎలా పెంచుకోవాలి? ఈ ఆర్టికల్లో పూర్తి వివరాలు తెలుసుకుందాం.
రక్తహీనత (Anemia) అంటే ఏమిటి?
మన రక్తం ఎర్రగా ఉండటానికి కారణం అందులో ఉండే "హీమోగ్లోబిన్" (Hemoglobin). ఇది ఊపిరితిత్తుల నుండి ఆక్సిజన్ను శరీరంలోని అన్ని అవయవాలకు సరఫరా చేస్తుంది. ఎప్పుడైతే మన ఆహారంలో ఐరన్ (Iron) లోపిస్తుందో, అప్పుడు హీమోగ్లోబిన్ స్థాయిలు పడిపోతాయి. దీనివల్ల అవయవాలకు ఆక్సిజన్ అందక, గుండె వేగంగా కొట్టుకోవడం మొదలవుతుంది. దీనినే రక్తహీనత అంటారు.
సాధారణ స్థాయి: పురుషుల్లో 13.5 గ్రాములు, స్త్రీలలో 12.0 గ్రాములు ఉండాలి. ఇంతకంటే తగ్గితే జాగ్రత్త పడాలి.
ముఖ్యమైన లక్షణాలు & ప్రమాదాలు (Symptoms & Importance)
మీకు రక్తహీనత ఉందని చెప్పే ప్రధాన లక్షణాలు ఇవే:
విపరీతమైన అలసట: రాత్రి బాగా నిద్రపోయినా, ఉదయం లేవగానే నీరసంగా అనిపించడం.
ఆయాసం (Breathlessness): నాలుగు మెట్లు ఎక్కగానే గుండె దడ రావడం.
చర్మం పాలిపోవడం: కళ్ళు, గోర్లు, పెదవులు ఎర్రగా కాకుండా తెల్లగా (Pale) మారడం.
జుట్టు రాలడం: కుదుళ్లకు ఆక్సిజన్ అందక జుట్టు విపరీతంగా రాలుతుంది.
తలనొప్పి & తల తిరగడం: మెదడుకు సరిపడా రక్తం అందకపోవడం వల్ల కళ్ళు తిరుగుతాయి.
దీన్ని నిర్లక్ష్యం చేస్తే, రోగ నిరోధక శక్తి తగ్గిపోయి తరచుగా జబ్బుల బారిన పడతారు. గర్భిణీ స్త్రీలలో ఇది చాలా ప్రమాదకరమైన సమస్యలకు దారితీస్తుంది.
రక్తాన్ని పెంచే టాప్ 5 ఆహారాలు (Iron-Rich Foods & Remedies)
కేవలం 21 రోజుల్లో మీ హీమోగ్లోబిన్ స్థాయిని పెంచే అద్భుతమైన ఆహారాలు ఇవే:
1. బీట్రూట్ మరియు క్యారెట్ జ్యూస్ (The Miracle Drink): రక్తం పెరగడానికి దీన్ని మించిన ఔషధం లేదు.
ఎలా తీసుకోవాలి: రోజూ ఉదయం ఒక కప్పు బీట్రూట్, క్యారెట్ ముక్కలను మిక్సీ పట్టి, వడకట్టకుండా (Fiber తో సహా) తాగాలి. రుచికి కొంచెం నిమ్మరసం కలుపుకోవచ్చు.
2. మునగాకు (Moringa Leaves): మునగాకులో పాల కంటే 4 రెట్లు ఎక్కువ కాల్షియం, అరటిపండు కంటే 3 రెట్లు పొటాషియం, మరియు విపరీతమైన ఐరన్ ఉంటాయి.
ఎలా తీసుకోవాలి: వారానికి మూడుసార్లు మునగాకు పప్పు లేదా మునగాకు పొడిని అన్నంలో కలుపుకుని తినండి.
3. ఎండు ఖర్జూరం మరియు బెల్లం (Dates & Jaggery): పంచదార (Sugar) బదులు బెల్లం వాడటం అలవాటు చేసుకోండి.
ఎలా తీసుకోవాలి: రోజూ సాయంత్రం స్నాక్ లాగా 2 ఎండు ఖర్జూరాలు, ఒక చిన్న ముక్క బెల్లం, కొన్ని వేరుశెనగ పప్పులు (Peanuts) కలిపి తినండి. ఇది ఐరన్ను అమాంతం పెంచుతుంది.
4. దానిమ్మ పండు (Pomegranate): దీనిలో ఐరన్ తో పాటు విటమిన్-సి కూడా ఉంటుంది, ఇది ఐరన్ త్వరగా వంటబట్టేలా చేస్తుంది.
ఎలా తీసుకోవాలి: రోజుకు ఒక పండు తినడం మంచిది. జ్యూస్ కంటే గింజలు నమిలి తినడమే శ్రేయస్కరం.
5. నల్ల నువ్వులు (Black Sesame Seeds): ఇవి ఐరన్ లోపానికి చెక్ పెడతాయి.
ఎలా తీసుకోవాలి: నువ్వులను దోరగా వేయించి, బెల్లంతో కలిపి లడ్డూలా చేసుకుని రోజుకొకటి తినాలి.
మోతాదు మరియు తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు (Dosage & Precautions)
టీ/కాఫీ తగ్గించాలి: మీరు ఐరన్ ఎక్కువగా ఉండే ఆహారం తిన్న వెంటనే టీ లేదా కాఫీ తాగకూడదు. అందులో ఉండే "టానిన్స్" ఐరన్ ను శరీరం గ్రహించకుండా అడ్డుకుంటాయి. భోజనానికి గంట ముందు లేదా తర్వాత మాత్రమే టీ తాగాలి.
విటమిన్-సి ముఖ్యం: ఐరన్ టాబ్లెట్ వేసుకున్నా లేదా ఐరన్ ఫుడ్ తిన్నా, అది రక్తంలో కలవాలంటే విటమిన్-సి (నిమ్మకాయ, ఉసిరి) చాలా అవసరం.
దుష్ప్రభావాలు (Side Effects)
కొంతమంది డాక్టర్ సలహా లేకుండా ఐరన్ టానిక్స్ లేదా మాత్రలు వాడుతుంటారు. దీనివల్ల కొన్ని సైడ్ ఎఫెక్ట్స్ వస్తాయి:
మలబద్ధకం (Constipation): ఐరన్ మాత్రలు వేడి చేస్తాయి మరియు విరేచనం సరిగ్గా అవ్వదు.
పొట్టలో అసౌకర్యం: గ్యాస్ లేదా కడుపు నొప్పి రావచ్చు. అందుకే సహజ ఆహారమే ఎప్పుడూ మంచిది.
సైంటిఫిక్ ఎవిడెన్స్ (Scientific Research)
ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) ప్రకారం, ప్రపంచంలో 30% జనాభా రక్తహీనతతో బాధపడుతున్నారు.
బెల్లం మరియు వేరుశెనగ (Peanuts) కలిపి తింటే, ఐరన్ శోషణ (Absorption) 40% పెరుగుతుందని న్యూట్రిషన్ జర్నల్స్ వెల్లడించాయి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)
Q1: వంటకు ఇనుప పాత్రలు (Iron Kadai) వాడటం మంచిదేనా?
Ans: చాలా మంచిది! ఇనుప బాండీలో వంట చేయడం వల్ల, ఆ పాత్రలోని ఐరన్ కొద్ది మొత్తంలో ఆహారంలో కలుస్తుంది. ఇది సహజంగా రక్తాన్ని పెంచుతుంది.
Q2: రక్తహీనత మగవారికి వస్తుందా?
Ans: ఆడవారితో పోలిస్తే తక్కువే కానీ, పైల్స్ (Piles) లేదా అల్సర్స్ సమస్య ఉన్న మగవారిలో రక్తం తక్కువగా ఉండే అవకాశం ఉంది.
Q3: బొప్పాయి పండు తింటే రక్తం పడుతుందా?
Ans: పడుతుంది. బొప్పాయిలో ఫోలిక్ యాసిడ్ ఉంటుంది, ఇది ఎర్ర రక్త కణాల ఉత్పత్తికి సహాయపడుతుంది.
ముగింపు
రక్తం అనేది ప్రాణాధారం. మన వంటింట్లో దొరికే బెల్లం, మునగాకు, నువ్వులు మనకు వరం లాంటివి. వాటిని పక్కన పెట్టి, వేలకు వేలు పోసి మందులు కొనకండి. ఈ రోజు నుంచే మీ డైట్ లో ఈ చిన్న మార్పులు చేసుకోండి. 21 రోజుల తర్వాత మీ ఎనర్జీ లెవెల్స్ చూసి మీరే ఆశ్చర్యపోతారు. ఆరోగ్యం మీ చేతుల్లోనే ఉంది!
