ట్రెండింగ్ డైట్: ఇది ఆరోగ్యమా? లేక ఆపదా?
ప్రస్తుతం సోషల్ మీడియాలో, ఆఫీసుల్లో ఎక్కడ విన్నా "ఇంటర్మిటెంట్ ఫాస్టింగ్" (Intermittent Fasting - IF) మాటే వినిపిస్తోంది. సినిమా స్టార్ల నుంచి సామాన్యుల వరకు బరువు తగ్గడానికి దీన్నే ఫాలో అవుతున్నారు. "నేను 16 గంటలు తినను, 8 గంటలే తింటాను" అని చెప్పడం ఒక ఫ్యాషన్గా మారింది.
కానీ, ఇది అందరికీ సెట్ అవుతుందా? కేవలం బరువు తగ్గడమే కాదు, దీనివల్ల గుండె జబ్బులు వచ్చే ప్రమాదం కూడా ఉందని ఇటీవల వచ్చిన కొన్ని వార్తలు భయపెడుతున్నాయి. అసలు సైన్స్ ఏం చెబుతోంది? ఇది అద్భుతమా? లేక అనర్థమా? నిపుణుల విశ్లేషణ మరియు తాజా అధ్యయనాల ఆధారంగా పూర్తి నిజాలు ఇక్కడ తెలుసుకుందాం.
ఇంటర్మిటెంట్ ఫాస్టింగ్ అంటే ఏమిటి? (What is IF?)
ఇది "ఏం తినాలి?" అనే దాని గురించి కాదు, "ఎప్పుడు తినాలి?" అనే దాని గురించి. ఇది ఒక డైట్ ప్లాన్ కాదు, ఇదొక జీవనశైలి (Lifestyle). ఇందులో ముఖ్యంగా రెండు పద్ధతులు పాపులర్:
16:8 పద్ధతి: రోజులో 16 గంటలు ఉపవాసం ఉండాలి (నీళ్లు, బ్లాక్ కాఫీ తాగొచ్చు), మిగిలిన 8 గంటల సమయంలోనే ఆహారం తీసుకోవాలి. (ఉదాహరణకు: రాత్రి 8 PM నుండి మరుసటి రోజు మధ్యాహ్నం 12 PM వరకు తినకూడదు).
5:2 పద్ధతి: వారంలో 5 రోజులు సాధారణంగా తినాలి, మిగిలిన 2 రోజులు చాలా తక్కువ క్యాలరీలతో (500-600) ఉపవాసం ఉండాలి.
లాభాలు: సైన్స్ ఏం చెబుతోంది? (Proven Benefits)
సరైన పద్ధతిలో పాటిస్తే దీనివల్ల చాలా ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు ఉన్నాయని అనేక అధ్యయనాలు నిరూపించాయి:
బరువు తగ్గడం: తినే సమయం తక్కువ కాబట్టి, సహజంగానే తీసుకునే క్యాలరీలు తగ్గుతాయి. ఇన్సులిన్ స్థాయిలు తగ్గి, శరీరం నిల్వ ఉన్న కొవ్వును కరిగించుకుంటుంది.
ఆటోఫాజీ (Autophagy): ఇది చాలా కీలకమైన ప్రక్రియ. మనం ఉపవాసం ఉన్నప్పుడు, మన శరీరం దెబ్బతిన్న కణాలను (Cells) శుభ్రం చేసుకుని, కొత్త కణాలను సృష్టిస్తుంది. దీనివల్ల వృద్ధాప్య ఛాయలు తగ్గుతాయి. దీనికి నోబెల్ బహుమతి కూడా వచ్చింది.
ఇన్సులిన్ సెన్సిటివిటీ: టైప్-2 డయాబెటిస్ రాకుండా అడ్డుకోవడంలో మరియు రక్తంలో షుగర్ లెవల్స్ తగ్గించడంలో ఇది అద్భుతంగా పనిచేస్తుంది.
మెదడు ఆరోగ్యం: ఉపవాసం ఉన్నప్పుడు BDNF అనే హార్మోన్ విడుదలవుతుంది. ఇది జ్ఞాపకశక్తిని పెంచుతుంది, అల్జీమర్స్ రాకుండా కాపాడుతుంది.
కొత్త పరిశోధనలు & ఆందోళనలు (New Studies & Risks)
అయితే, ఇటీవల అమెరికన్ హార్ట్ అసోసియేషన్ (AHA) సదస్సులో ప్రవేశపెట్టిన ఒక అధ్యయనం అందరినీ షాక్కు గురిచేసింది. 20 వేల మందిపై చేసిన ఈ పరిశోధన ప్రకారం:
ఎవరైతే 8 గంటల కంటే తక్కువ సమయం (Time restricted eating) తింటారో, వారిలో గుండె సంబంధిత మరణాల ముప్పు 91% ఎక్కువగా ఉండే అవకాశం ఉందని హెచ్చరించింది.
దీని అర్థం ఏంటి? ఫాస్టింగ్ మానేయాలా?
నిపుణుల విశ్లేషణ ప్రకారం, కంగారు పడాల్సిన పనిలేదు.
ఇది కేవలం ఒక "అబ్జర్వేషనల్ స్టడీ" మాత్రమే, ఇంకా పూర్తిగా నిర్ధారణ కాలేదు.
ఫాస్టింగ్ చేసేవారు ఆ 8 గంటల్లో జంక్ ఫుడ్ తింటున్నారా? లేదా హెల్దీ ఫుడ్ తింటున్నారా? అనేది ఈ స్టడీలో స్పష్టంగా లేదు.
దీర్ఘకాలికంగా ఇది గుండెపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుందో ఇంకా లోతైన పరిశోధనలు జరగాల్సి ఉంది.
ఎవరికి ప్రమాదం? (Who Should Avoid?)
ఇంటర్మిటెంట్ ఫాస్టింగ్ అందరికీ మంచిది కాదు. ఈ కింది వారు దీనికి దూరంగా ఉండాలి లేదా డాక్టర్ సలహా తీసుకోవాలి:
గర్భిణీలు & పాలిచ్చే తల్లులు: బిడ్డ ఎదుగుదలకు నిరంతర పోషకాలు అవసరం.
డయాబెటిస్ మందులు వాడేవారు: మందులు వేసుకుని ఉపవాసం ఉంటే షుగర్ లెవల్స్ ప్రమాదకర స్థాయికి పడిపోవచ్చు (Hypoglycemia).
ఈటింగ్ డిజార్డర్స్ ఉన్నవారు: ఆకలిని తట్టుకోలేక తర్వాత అతిగా తినే (Binge Eating) ప్రమాదం ఉంది.
ఎసిడిటీ సమస్య ఉన్నవారు: ఖాళీ కడుపుతో ఎక్కువ సేపు ఉంటే గ్యాస్ట్రిక్ సమస్యలు పెరుగుతాయి.
సురక్షితంగా పాటించడం ఎలా? (Safety Tips)
మీరు ఇంటర్మిటెంట్ ఫాస్టింగ్ చేయాలనుకుంటే, ఈ జాగ్రత్తలు పాటించండి:
హైడ్రేషన్ ముఖ్యం: ఉపవాసం ఉన్న 16 గంటల్లో నీరు, మజ్జిగ, లేదా చక్కర లేని టీ/కాఫీ ఎక్కువగా తాగాలి.
ఆహార నాణ్యత: తినే 8 గంటల్లో పిజ్జాలు, బర్గర్లు కాకుండా ప్రోటీన్, ఫైబర్, కూరగాయలు ఉండేలా చూసుకోవాలి.
నెమ్మదిగా మొదలుపెట్టండి: నేరుగా 16 గంటలు కాకుండా, మొదట 12 గంటల ఉపవాసంతో (12:12) మొదలుపెట్టి, మెల్లగా సమయాన్ని పెంచండి.
శరీర మాట వినండి: మీకు కళ్ళు తిరుగుతున్నా, నీరసంగా అనిపించినా వెంటనే ఆపేసి డాక్టర్ను కలవండి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)
1. ఉపవాస సమయంలో నీళ్లు తాగొచ్చా?
కచ్చితంగా తాగాలి. నీళ్లు, బ్లాక్ కాఫీ, గ్రీన్ టీ (చక్కర, పాలు లేకుండా) తాగడం వల్ల ఆకలి తగ్గుతుంది, డీహైడ్రేషన్ రాదు.
2. దీనివల్ల కండరాలు కరుగుతాయా?
మీరు తినే సమయంలో తగినంత ప్రోటీన్ (గుడ్లు, పప్పులు, చికెన్) తీసుకోకపోతే కండరాలు తగ్గే ప్రమాదం ఉంది. అందుకే ప్రోటీన్ చాలా ముఖ్యం.
3. ఎన్ని రోజులు చేయాలి?
ఇది ఒక స్వల్పకాలిక డైట్ కాదు. ఆరోగ్యంగా ఉన్నవారు దీనిని జీవితకాలం ఒక అలవాటుగా (Lifestyle) మార్చుకోవచ్చు.
4. ఉదయం టిఫిన్ మానేయడం మంచిదేనా?
16:8 పద్ధతిలో చాలామంది బ్రేక్ఫాస్ట్ మానేస్తారు (Skip). దీనివల్ల నష్టం లేదు, కానీ మధ్యాహ్నం తినేటప్పుడు పోషకాహారం తీసుకోవాలి.
ముగింపు
ఇంటర్మిటెంట్ ఫాస్టింగ్ అనేది బరువు తగ్గడానికి ఒక శక్తివంతమైన సాధనం, కానీ అది మ్యాజిక్ కాదు. ఇది పాటించేటప్పుడు "ఎప్పుడు తింటున్నాం" అనేదే కాకుండా "ఏం తింటున్నాం" అనేది కూడా ముఖ్యమే. గుండె జబ్బుల గురించి వచ్చిన వార్తలు ఒక హెచ్చరిక మాత్రమే, తుది తీర్పు కాదు. మీకు ఏవైనా ఆరోగ్య సమస్యలు ఉంటే, సొంత నిర్ణయాలు తీసుకోకుండా డాక్టర్ లేదా న్యూట్రిషనిస్ట్ సలహా తీసుకోవడం ఉత్తమం.
