మనసు నిండా విపరీతమైన ఆందోళన, రేపటి గురించిన భయాలు మిమ్మల్ని వెంటాడుతున్నప్పుడు.. ప్రశాంతంగా ఒకచోట కూర్చుని ధ్యానం (Meditation) చేయమని చాలామంది సలహా ఇస్తుంటారు. కానీ, ఆ టెన్షన్ లో కళ్ళు మూసుకుని కూర్చోగానే ఆ నెగటివ్ ఆలోచనల వేగం మరింత పెరిగిపోయి, గుండెదడ ఎక్కువైనట్లు మీకు ఎప్పుడైనా అనిపించిందా?ఆందోళనతో కొట్టుమిట్టాడుతున్న మనసుకు బలవంతంగా ప్రశాంతతను నేర్పడం అంత సులభం కాదు. ఇలాంటి సున్నితమైన సమయంలో ఒకేచోట స్థిరంగా కూర్చోవడం కంటే, పచ్చని ప్రకృతిలో నడవడం (Nature Walks) వల్ల యాంగ్జైటీ చాలా వేగంగా తగ్గుతుందని తాజా పరిశోధనలు వెల్లడిస్తున్నాయి. మానసిక అలజడిని తగ్గించడంలో ధ్యానం కంటే ప్రకృతి నడక ఎలా అత్యుత్తమంగా పనిచేస్తుందో, దీని వెనుక ఉన్న అసలు సైన్స్ ఏంటో ఇప్పుడు లోతుగా విశ్లేషిద్దాం.
ధ్యానం ఎందుకు అందరికీ ఒకేలా కుదరదు?
మానసిక ప్రశాంతతకు, ఏకాగ్రతకు ధ్యానం ఒక అద్భుతమైన మార్గమే అయినప్పటికీ, తీవ్రమైన ఆందోళన (Anxiety) తో బాధపడేవారికి ఇది ఒక్కోసారి నరకంలా అనిపిస్తుంది. కళ్ళు మూసుకోగానే వారి మెదడులోని భయాలు, ఊహలు మరింత పెద్దవిగా మారుతాయి. నిశ్శబ్ద వాతావరణం వారిని ఒంటరితనాన్ని గురిచేసి మరింత ఆందోళనకు గురిచేస్తుంది.
దీనివల్ల లాభం కంటే నష్టమే ఎక్కువ జరుగుతుందని సైకాలజిస్టులు చెబుతున్నారు. మెదడు రెస్టింగ్ మోడ్ లోకి వెళ్ళడానికి నిరాకరిస్తున్నప్పుడు బలవంతంగా దాన్ని కూర్చోబెట్టడం వల్ల ఒత్తిడి పెరుగుతుంది. అందుకే, యాంగ్జైటీ ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు ధ్యానం కంటే డైనమిక్ గా ఉండే వ్యాయామం లేదా కదలిక అవసరమవుతుంది.
ప్రకృతి నడక వెనుక ఉన్న ‘గ్రీన్ సైన్స్’
మనం పచ్చని చెట్ల మధ్య, పక్షుల కిలకిలరావాల మధ్య నడుస్తున్నప్పుడు మన శరీరం మరియు మనసు ఒక తెలియని ప్రశాంతతకు లోనవుతాయి. దీనిని సైన్స్ భాషలో 'అటెన్షన్ రిస్టోరేషన్ థెరపీ' (Attention Restoration Theory) అని పిలుస్తారు.
ప్రకృతిలో ఉండే చెట్లు, ఆకులు, ఆకాశం వంటి సహజమైన దృశ్యాలు మన కంటికి పడగానే.. మెదడులోని భయాన్ని మరియు ఒత్తిడిని నియంత్రించే 'అమిగ్డాలా' అనే భాగం తక్షణమే రిలాక్స్ అవుతుంది. జపాన్ లో దీనినే 'షింరిన్-యోకు' అంటే ఫారెస్ట్ బాథింగ్ అని కూడా అంటారు. ప్రకృతిని మన శ్వాస ద్వారా, స్పర్శ ద్వారా ఆస్వాదించడం వల్ల రక్తపోటు అదుపులోకి వస్తుంది.
కదలికతో కరిగిపోయే ఒత్తిడి హార్మోన్లు
మనం విపరీతమైన ఆందోళనలో ఉన్నప్పుడు శరీరంలో 'కార్టిసాల్', 'అడ్రినలిన్' అనే ఒత్తిడి హార్మోన్లు భారీ స్థాయిలో విడుదలవుతాయి. ఇవి మనల్ని ఒకేచోట ప్రశాంతంగా ఉండనివ్వవు. ధ్యానంలో కూర్చున్నప్పుడు ఈ హార్మోన్లు శరీరంలోనే ఉండిపోయి మనల్ని ఉక్కిరిబిక్కిరి చేస్తాయి.
కానీ మనం ప్రకృతిలో నడవడం ప్రారంభించినప్పుడు, ఆ శారీరక కదలికల వల్ల ఈ ఒత్తిడి హార్మోన్లు ఇంధనంలా ఖర్చయిపోతాయి. నడక వల్ల రక్తప్రసరణ వేగవంతమై, మెదడుకు ఆక్సిజన్ సరఫరా మెరుగవుతుంది. ఫలితంగా నడక ముగించేసరికి మనసులోని భారమంతా దిగిపోయి శరీరం తేలికగా మారుతుంది.
బాహ్య ప్రపంచంపై దృష్టి మళ్లించడం
యాంగ్జైటీ ఉన్నప్పుడు మనుషులు ఎప్పుడూ తమ అంతర్గత నెగటివ్ ఆలోచనల చక్రంలోనే (Overthinking loop) తిరుగుతుంటారు. ధ్యానం ఆ లోపలి ప్రపంచాన్ని మరింత నిశితంగా చూసేలా చేస్తుంది కాబట్టి భయం పెరుగుతుంది. కానీ ప్రకృతి నడక మన దృష్టిని మన లోపలి నుంచి బాహ్య ప్రపంచం వైపు మళ్లిస్తుంది.
వీచే చల్లటి గాలి స్పర్శ, ఆకుల రంగులు, మట్టి వాసన.. ఇవన్నీ మన ఐదు ఇంద్రియాలను ఒకేసారి యాక్టివేట్ చేస్తాయి. దీనివల్ల మెదడు గతం గురించిన బాధలను, భవిష్యత్తు గురించిన భయాలను పక్కన పెట్టి, ప్రస్తుత క్షణంలో (Present moment) బతకడం అలవాటు చేసుకుంటుంది. మానసిక ఆరోగ్యానికి ఇదొక సహజమైన చికిత్స.
రోజువారీ జీవితంలో దీన్ని ఎలా అలవాటు చేసుకోవాలి?
దీనికోసం మీరు పెద్ద పెద్ద అడవులకు లేదా కొండ ప్రాంతాలకు వెళ్లాల్సిన అవసరం లేదు. మీ ఇంటి దగ్గర్లోని పార్క్ లేదా చెట్లు ఎక్కువగా ఉండే ఒక ప్రశాంతమైన వీధిని ఎంచుకుంటే సరిపోతుంది.
అయితే ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన నియమం ఉంది. నడిచేటప్పుడు మీ మొబైల్ ఫోన్ ను జేబులో పెట్టుకుని సైలెంట్ లో ఉంచాలి. ఎలాంటి ఇయర్ ఫోన్స్ పెట్టుకోకుండా, పాటలు వినకుండా కేవలం ప్రకృతి ఇచ్చే శబ్దాలను వింటూ నడవాలి. రోజుకు కనీసం 20 నుండి 30 నిమిషాల పాటు ఇలా 'గ్రీన్ వాక్' చేయడం వల్ల మీ యాంగ్జైటీ లెవల్స్ ఊహించని విధంగా తగ్గిపోతాయని నిపుణులు స్పష్టం చేస్తున్నారు.
ఆరోగ్యం అనేది కేవలం మందుల బిళ్ళల్లోనో లేదా గదిలో కూర్చుని చేసే సాధనల్లోనో లేదు. కొన్నిసార్లు మనకు కావలసిన అసలైన ఔషధం మన ఇంటి బయటే ఉంటుంది. ధ్యానం చేయడం కష్టంగా అనిపిస్తే మిమ్మల్ని మీరు నిందించుకోవడం ఆపేసి, హాయిగా బయటకు వచ్చి ప్రకృతితో కలిసి నడవడం అలవాటు చేసుకోండి. ఆ పచ్చదనం, ఆ స్వచ్ఛమైన గాలి మీ మానసిక ఆందోళనలను కరిగించే అద్భుతమైన సైలెంట్ థెరపీగా మారుతాయి.
