రాత్రి పన్నెండు దాటినా చేతిలో ఫోన్ వెలుగుతూనే ఉందా? ఉదయం అలారంతో బలవంతంగా, విపరీతమైన నీరసంతో నిద్రలేస్తున్నారా? అయితే మీరు కేవలం మీ నిద్రను మాత్రమే కోల్పోవడం లేదు.. మీ భవిష్యత్తులోని మానసిక ఆనందాన్ని కూడా నిశ్శబ్దంగా చంపేస్తున్నారు.
ఈ ఉరుకుల పరుగుల జీవితంలో రోజుకు కేవలం నాలుగు లేదా ఐదు గంటలు పడుకోవడమే గొప్ప అచీవ్మెంట్గా ఫీల్ అయ్యే స్థితికి మనం వచ్చేశాం. కానీ, ఈ నిద్రలేమికి (Sleep Deprivation) మరియు భయంకరమైన డిప్రెషన్కు (Depression) మధ్య మనం ఊహించిన దానికంటే అత్యంత బలమైన సంబంధం ఉందని శాస్త్రవేత్తలు తాజాగా తేల్చారు. అసలు మన మెదడులో చీకట్లో ఏం జరుగుతోంది? ఒక సామాన్యుడిగా మీరు దీని గురించి ఎందుకు వెంటనే అప్రమత్తం కావాలి? ఈ పూర్తి వివరాలు మీ కళ్లు తెరిపిస్తాయి.
కేవలం అలుపు కాదు.. మెదడులో ఒక రసాయన యుద్ధం
నిద్రలేమి అంటే కేవలం మరుసటి రోజు కళ్ళు మండటం, ఆవలింతలు రావడం మాత్రమే కాదు. మనం రోజంతా పనిచేసిన తర్వాత, గాఢ నిద్రలో ఉన్నప్పుడు మాత్రమే మెదడు తనను తాను శుభ్రం చేసుకుంటుంది. మెదడులోని వ్యర్థాలను బయటకు పంపే 'గ్లింఫాటిక్ సిస్టమ్' నిద్రలో మాత్రమే చురుకుగా పనిచేస్తుంది.
కానీ, మీకు సరైన నిద్ర లేనప్పుడు ఈ శుభ్రపరిచే ప్రక్రియ పూర్తిగా ఆగిపోతుంది. దీనివల్ల శరీరంలో ఒత్తిడిని పెంచే 'కార్టిసాల్' (Cortisol) అనే హార్మోన్ విపరీతంగా పెరిగిపోతుంది. అదే సమయంలో మనల్ని సంతోషంగా ఉంచే 'సెరోటోనిన్' మరియు 'డోపమైన్' స్థాయిలు అమాంతం పడిపోతాయి. మెదడులో జరిగే ఈ రసాయన అసమతుల్యతే మిమ్మల్ని నెమ్మదిగా డిప్రెషన్ లోకి నెట్టేస్తుంది.
గుడ్డు ముందా? పిల్ల ముందా? లాంటి సైన్స్
గత దశాబ్ద కాలంగా వైద్య రంగంలో ఒక పెద్ద అపోహ ఉండేది. డిప్రెషన్ లో ఉన్నవారికి నిద్ర పట్టదు, అందుకే వారు రాత్రంతా మేల్కొని ఉంటారు అని నిపుణులు భావించేవారు. కానీ తాజా పరిశోధనలు ఈ సమీకరణాన్ని పూర్తిగా మార్చేశాయి.
కొత్త క్లినికల్ స్టడీల ప్రకారం, ఇది కేవలం వన్-వే కాదు. వరుసగా కొన్ని రోజుల పాటు సరిగ్గా నిద్రపోని ఆరోగ్యవంతమైన వ్యక్తుల్లో కూడా డిప్రెషన్ లక్షణాలు 60 శాతానికి పైగా పెరిగినట్లు స్పష్టమైంది. అంటే, మానసిక కుంగుబాటు వల్ల నిద్రలేమి రావడం మాత్రమే కాదు.. కేవలం నిద్రలేమి వల్లే నేరుగా డిప్రెషన్ వస్తోందని సైన్స్ బల్లగుద్ది చెబుతోంది. ఇది ఆధునిక వైద్యశాస్త్రంలో ఒక పెను సంచలనం.
భావోద్వేగాల నియంత్రణ కోల్పోవడం
మనం నిద్రపోయినప్పుడు 'రెమ్' (REM - Rapid Eye Movement) అనే ఒక కీలకమైన దశలోకి వెళ్తాము. ఈ దశలోనే మన మెదడు పగటిపూట జరిగిన సంఘటనలను, భావోద్వేగాలను ప్రాసెస్ చేస్తుంది. పగలు ఎవరైనా మనల్ని తిట్టినా, లేదా ఆఫీసులో బాస్ అరిచినా.. ఆ బాధను మరుసటి రోజు ఉదయానికి తగ్గించేది ఈ రెమ్ నిద్రే.
మీరు నిద్రను తగ్గించినప్పుడు ఈ ప్రక్రియకు బ్రేక్ పడుతుంది. ఫలితంగా మెదడులోని 'అమిగ్డాలా' (భయాన్ని, కోపాన్ని నియంత్రించే సెంటర్) అతిగా స్పందించడం మొదలుపెడుతుంది. అందుకే నిద్ర సరిగా లేని రోజున చిన్న విషయానికే విపరీతమైన కోపం రావడం, ఎవరైనా చిన్న మాట అంటే ఏడుపు రావడం జరుగుతుంది. ఈ పరిస్థితి దీర్ఘకాలం కొనసాగితే అది క్లినికల్ డిప్రెషన్ గా మారుతుంది.
యువతను పీడిస్తున్న 'రివెంజ్ బెడ్టైమ్'
నేటి యువతను, సాఫ్ట్వేర్ ఉద్యోగులను ఈ సమస్య తీవ్రంగా బాధిస్తోంది. పగలంతా ఆఫీసులో, ట్రాఫిక్లో అలసిపోయే యువత.. రాత్రి పూట తమ కోసం కొంత పర్సనల్ సమయం కావాలని బలంగా కోరుకుంటున్నారు.
దీంతో అర్ధరాత్రి దాటే వరకు ఓటీటీలో వెబ్ సిరీస్లు చూడటం, సోషల్ మీడియా స్క్రోల్ చేయడం చేస్తున్నారు. సైకాలజిస్టులు దీనిని 'రివెంజ్ బెడ్టైమ్ ప్రోక్రాస్టినేషన్' అని పిలుస్తున్నారు. పగటిపూట తమకు లేని స్వేచ్ఛను, రాత్రి పూట నిద్రను త్యాగం చేసి మరీ పొందుతున్నారు. కానీ ఈ తాత్కాలిక ఆనందం వారి మానసిక ఆరోగ్యాన్ని పాతాళానికి తొక్కేస్తోంది.
థెరపీలు పనిచేయని స్థితి
ప్రస్తుతం సైకియాట్రిస్టులు ఎదుర్కొంటున్న అతిపెద్ద సవాలు ఇదే. డిప్రెషన్ తో క్లినిక్ కు వచ్చే రోగులకు ఎంత ఖరీదైన థెరపీలు చేసినా, యాంటీ-డిప్రెసెంట్ మందులు ఇచ్చినా పెద్దగా ఫలితం ఉండటం లేదు. కారణం వారి స్లీప్ సైకిల్ పూర్తిగా నాశనం అవ్వడమే.
చిల్లులు పడ్డ కుండలో ఎంత నీరు పోసినా వృధా అయినట్లే.. కనీసం 7 గంటల నిద్ర లేని శరీరానికి ఏ మందులు ఇచ్చినా మానసిక ప్రశాంతత దొరకదు. నిద్రను సరిచేయకుండా డిప్రెషన్ ను జయించడం అసాధ్యం అని నిపుణులు తేల్చి చెబుతున్నారు.
మీ భవిష్యత్తు కోసం నిద్రను గౌరవించండి
గంటల కొద్దీ కష్టపడితేనే సక్సెస్ వస్తుందనే 'హస్టిల్ కల్చర్' మన మెదళ్లను పాడుచేసింది. రాబోయే పదేళ్లలో మానసిక వైద్యులు మందుల కంటే ముందు 'రోజుకు కచ్చితమైన 8 గంటల నిద్ర'ను ప్రిస్క్రైబ్ చేయబోతున్నారు అనడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
డిప్రెషన్ కు వేలకు వేలు ఖర్చుపెట్టి మందులు వాడే కంటే ముందు.. మీ పడకగది వాతావరణాన్ని సరిదిద్దుకోండి. రాత్రి పడుకునే గంట ముందు ఫోన్లు, ల్యాప్టాప్లను దూరంగా పెట్టేయండి. గది ఉష్ణోగ్రత కాస్త చల్లగా ఉండేలా చూసుకోండి. కెరీర్, డబ్బు, వినోదం.. ఇవన్నీ మీరు ఆరోగ్యంగా ఉంటేనే అనుభవించగలరు. నిద్రను ఒక టైమ్ వేస్ట్ ప్రక్రియగా చూడటం మానేసి, అదొక అమూల్యమైన ఔషధంలా భావించండి. నాణ్యమైన నిద్రే.. డిప్రెషన్కు అసలైన విరుగుడు.
