ఉదయం నిద్రలేచినప్పటి నుంచి రాత్రి పడుకునే వరకు ఇల్లు, ఆఫీసు పనులతో మహిళలు బిజీగా గడుపుతుంటారు. కానీ వారి సొంత ఆరోగ్య విషయానికి వచ్చేసరికి మాత్రం ఎక్కడో ఒకచోట రాజీ పడక తప్పని పరిస్థితి వస్తుంటుంది. ఒకప్పుడు ఆఫీసుల్లో పీరియడ్స్ నొప్పుల గురించి చెప్పాలన్నా, మెనోపాజ్ ఇబ్బందులు పంచుకోవాలన్నా ఎంతో మొహమాటపడేవారు. అనారోగ్యంగా ఉన్నా సరే, సెలవు అడిగితే ఎక్కడ తమ సామర్థ్యాన్ని తక్కువ అంచనా వేస్తారోనని నొప్పులను భరిస్తూనే పనిచేసేవారు. కానీ ఇప్పుడు పరిస్థితులు వేగంగా మారుతున్నాయి. కార్పొరేట్ ప్రపంచం మహిళల ఆరోగ్య అవసరాలను కేవలం ఒక 'మెడికల్ ఇష్యూ'గా కాకుండా, ఒక 'బిజినెస్ ప్రియారిటీ'గా చూడటం మొదలుపెట్టింది. అసలు ఆఫీసుల్లో మహిళల ఆరోగ్యం కోసం వస్తున్న ఈ కొత్త మార్పులేంటి? సామాన్య ఉద్యోగినులకు, వారి కుటుంబాలకు ఇవి ఎలా ఉపయోగపడతాయనేది ప్రతి ఒక్కరూ తెలుసుకోవాల్సిన విషయం.
ఒకప్పుడు పని ప్రదేశాల్లో మహిళల ఆరోగ్యం అంటే కేవలం ప్రసూతి సెలవులు (Maternity Leave) మాత్రమే అనే భావన బలంగా ఉండేది. మన దేశంలో 26 వారాల ప్రసూతి సెలవుల విధానం ఇప్పటికే చట్టబద్ధంగా అమల్లో ఉంది.
అయితే ఇప్పుడు కంపెనీలు పాత పద్ధతులను దాటి మరో అడుగు ముందుకేశాయి. మారుతున్న జీవనశైలి, కెరీర్ ఒత్తిళ్ల కారణంగా సంతానలేమి సమస్యలు విపరీతంగా పెరుగుతున్నాయి. ఈ వాస్తవాన్ని గుర్తించిన ఎన్నో సంస్థలు ఇప్పుడు ఐవీఎఫ్ (IVF), ఎగ్ ఫ్రీజింగ్ లాంటి అత్యాధునిక ఫెర్టిలిటీ ట్రీట్మెంట్లకు కూడా ఆర్థిక సాయం, ప్రత్యేకంగా పెయిడ్ లీవ్స్ అందిస్తున్నాయి.
దురదృష్టవశాత్తు గర్భస్రావం జరిగితే, ఆ బాధ నుంచి శారీరకంగా, మానసికంగా కోలుకునేందుకు ప్రత్యేకంగా బేరీవ్మెంట్ లీవ్స్ (గర్భస్రావ సెలవులు) మంజూరు చేస్తున్నాయి. ఇది కేవలం ఒక ప్రయోజనం మాత్రమే కాదు, ఒక ఉద్యోగినికి అత్యంత కష్టకాలంలో సంస్థ అండగా నిలుస్తుందనే భరోసాను ఇస్తుంది.
నెలసరి సమయంలో వచ్చే విపరీతమైన కడుపునొప్పి, నీరసం లేదా ఎండోమెట్రియోసిస్ లాంటి సమస్యల కారణంగా చాలామంది మహిళలు ఆఫీసులో తీవ్రంగా ఇబ్బంది పడుతుంటారు. ఈ 'సైలెంట్ ప్రాబ్లమ్'ను అర్థం చేసుకున్న ఎన్నో జాతీయ, అంతర్జాతీయ సంస్థలు ఇప్పుడు మెన్స్ట్రువల్ లీవ్స్ (Menstrual Leaves) ఇవ్వడం ప్రారంభించాయి.
నెలలో ఒకటి లేదా రెండు రోజులు అదనంగా పెయిడ్ లీవ్ తీసుకోవడం లేదా ఇంటి నుంచే పనిచేసే (Work From Home) వెసులుబాటు కల్పిస్తున్నాయి. దీనివల్ల మహిళలు తమ ఆరోగ్యాన్ని నిర్లక్ష్యం చేయకుండా, తిరిగి పనిపై మరింత ఏకాగ్రత పెట్టగలుగుతున్నారని మానవ వనరుల నిపుణులు (HR Experts) విశ్లేషిస్తున్నారు. ఇది సాధారణ సిక్ లీవ్లను ఆదా చేయడమే కాకుండా, మహిళల పట్ల కంపెనీలకు ఉన్న సానుభూతిని స్పష్టంగా తెలియజేస్తుంది.
మహిళల కెరీర్లో అత్యున్నత స్థాయికి చేరుకునే సమయానికి, అంటే సీనియర్ మేనేజ్మెంట్ లేదా లీడర్షిప్ రోల్స్లోకి వెళ్లే దశలో 'మెనోపాజ్' (Menopause) మొదలవుతుంది. గ్లోబల్ ట్రెండ్స్తో పోలిస్తే భారత్లో సగటున 46 ఏళ్లకే మహిళల్లో ఈ దశ వస్తుందని అధ్యయనాలు చెబుతున్నాయి.
ఈ సమయంలో వచ్చే హార్మోన్ల మార్పుల వల్ల ఆకస్మికంగా చెమటలు పట్టడం, విపరీతమైన ఆందోళన, నిద్రలేమి, ఏకాగ్రత లోపించడం లాంటి సమస్యలు వేధిస్తాయి. వీటిని తట్టుకోలేక చాలామంది సీనియర్ మహిళా ఉద్యోగులు తమ కెరీర్కు అర్ధాంతరంగా ముగింపు పలుకుతున్నారు.
ఈ బ్రెయిన్ డ్రెయిన్ను అరికట్టేందుకు ఇప్పుడు ప్రగతిశీల కంపెనీలు 'మెనోపాజ్ పాలసీ'లను అమలు చేస్తున్నాయి. ఆఫీసుల్లో తమకు అనుకూలంగా టెంపరేచర్ కంట్రోల్ చేసుకోవడం, ఫ్లెక్సిబుల్ వర్కింగ్ అవర్స్, అనుకూలమైన డ్రెస్ కోడ్, అలాగే ప్రత్యేక కౌన్సెలింగ్ సెషన్స్ ఏర్పాటు చేస్తున్నాయి. మెనోపాజ్ గురించి బహిరంగంగా మాట్లాడుకునే వాతావరణాన్ని సృష్టిస్తున్నాయి.
ఇక మానసిక ఆరోగ్య విషయానికి వస్తే, మహిళలు ఎప్పుడూ 'డబుల్ షిఫ్ట్' చేస్తుంటారు. ఆఫీసులో పని ముగించుకుని ఇంటికి వెళ్లాక, అక్కడ కుటుంబ బాధ్యతలు, పిల్లల సంరక్షణ లాంటి అదృశ్య భారాన్ని (Invisible load) మోస్తుంటారు. దీన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని కార్యాలయాల్లో మానసిక ఆరోగ్యానికి (Mental Health) అత్యధిక ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నారు.
ఎవరైనా ఒత్తిడి ఫీలైనప్పుడు మనసువిప్పి మాట్లాడుకునేందుకు థెరపిస్టులు, ఆన్లైన్ కౌన్సిలర్లను అందుబాటులో ఉంచుతున్నారు. పనివేళల తర్వాత ఈమెయిల్స్, ఆఫీసు మెసేజ్లకు దూరంగా ఉండేలా 'రైట్ టు డిస్కనెక్ట్' (Right to disconnect) లాంటి పాలసీలను కూడా కొన్ని సంస్థలు కఠినంగా అమలు చేస్తున్నాయి. ఇది మహిళల్లో బర్న్అవుట్ సమస్యను తగ్గించి, వారి మానసిక ప్రశాంతతను గణనీయంగా పెంచుతోంది.
ఇదంతా చదువుతున్న సామాన్యులకు ఒక సందేహం రావచ్చు. 'దీనివల్ల మాకేంటి లాభం?' అని. కుటుంబంలో ఒక మహిళ ఆర్థికంగా స్వతంత్రురాలిగా ఉండి, ఆరోగ్యకరమైన పని వాతావరణంలో పనిచేస్తుంటే, ఆ కుటుంబం మొత్తం అభివృద్ధి చెందుతుంది.
మహిళలు అనారోగ్యంతో ఉద్యోగాలు మానేస్తే, అది కేవలం ఆ వ్యక్తికే కాదు, ఆ కుటుంబ ఆర్థిక స్థితిగతులపై కూడా తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుంది. ఒకప్పుడు సమాన వేతనం, సమాన అవకాశాల కోసం పోరాడిన మహిళలు.. ఇప్పుడు తమ ఆరోగ్యానికి అనువైన పని వాతావరణం కావాలని డిమాండ్ చేస్తున్నారు.
కంపెనీలు కూడా ఈ హెల్త్ పాలసీలను అదనపు ఖర్చుగా కాకుండా, భవిష్యత్ పెట్టుబడిగా చూస్తున్నాయి. మహిళల ఆరోగ్యాన్ని గౌరవించే సంస్థల్లో టాలెంట్ రిటెన్షన్ రేటు ఎక్కువగా ఉంటోందని, ఉత్పాదకత పెరుగుతోందని కార్పొరేట్ నివేదికలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. అనుభవం ఉన్న మహిళా ఉద్యోగులు కెరీర్ మధ్యలో డ్రాపౌట్ కాకుండా అడ్డుకోవాలంటే ఇటువంటి విధానాలు ఎంతైనా అవసరం.
ముందున్న దారిని పరిశీలిస్తే.. ఈ కొత్త వర్క్ప్లేస్ పాలసీలు కేవలం కాగితాలకే పరిమితం కాకుండా, అవి ఆచరణలో పూర్తిస్థాయిలో అమలయ్యేలా చూడాల్సిన బాధ్యత సంస్థల యాజమాన్యాలపై ఉంది. ఆఫీసులో మహిళలు తమ ఆరోగ్య సమస్యల గురించి, లీవ్స్ గురించి ఎలాంటి సంకోచం లేకుండా మాట్లాడుకునే ఓపెన్ కల్చర్ (Open Culture) రావాలి.
రాబోయే రెండు మూడేళ్లలో ఈ హెల్త్ పాలసీలు కేవలం బహుళజాతి సంస్థలకే (MNCs) పరిమితం కాకుండా, చిన్నతరహా పరిశ్రమల్లో (SMEs) కూడా ఒక స్టాండర్డ్ నిబంధనగా మారబోతున్నాయి. ప్రభుత్వాలు కూడా ఇలాంటి విధానాలను అమలు చేసే సంస్థలకు ప్రోత్సాహకాలు అందించే అవకాశం ఉంది. మీ ఆఫీసులో ఇలాంటి పాలసీలు లేకపోతే, తోటి ఉద్యోగులతో కలిసి హెచ్ఆర్ (HR) విభాగంతో చర్చించడం ప్రారంభించండి.
