నిశ్శబ్దంగా ప్రాణాలను హరించే వ్యాధులలో 'హై బీపీ' (High Blood Pressure) ఎప్పుడూ ముందు వరుసలో ఉంటుంది. శరీరంలో రక్తపోటు ప్రమాదకర స్థాయికి చేరుకుంటున్నా, చాలా సందర్భాల్లో ఎలాంటి ముందస్తు లక్షణాలు కనిపించవు. అయితే, ప్రమాదం ముంచుకొచ్చే ముందు మన శరీరం ఇచ్చే కొన్ని సూక్ష్మమైన సంకేతాలను నిర్లక్ష్యం చేస్తే, అది గుండెపోటు లేదా బ్రెయిన్ స్ట్రోక్ వంటి తీవ్రమైన పరిణామాలకు దారి తీస్తుంది. అసలు బీపీ పెరిగినా ఎందుకు వెంటనే తెలియదు? తీవ్రమైన నష్టం జరగకముందే మనం గుర్తించాల్సిన ఆ అత్యవసర లక్షణాలు ఏమిటో ప్రతి ఒక్కరూ తెలుసుకోవడం నేటి ఆధునిక జీవనశైలిలో ఎంతో ముఖ్యం.
[FEATURED_IMAGE]నిశ్శబ్దంగా విస్తరించే ప్రాణాంతక ముప్పు
సాధారణంగా ఏదైనా జబ్బు వస్తే నొప్పి, జ్వరం లేదా నీరసం రూపంలో శరీరం వెంటనే స్పందిస్తుంది. కానీ రక్తపోటు విషయంలో అలా జరగదు. రక్తనాళాల ద్వారా రక్తం ప్రవహించేటప్పుడు, ఆ నాళాల గోడలపై పడే ఒత్తిడిని బ్లడ్ ప్రెషర్ అంటారు. ఈ ఒత్తిడి క్రమంగా పెరుగుతున్నప్పుడు, మన శరీరంలోని రక్తనాళాలు దానికి అనుగుణంగా సర్దుబాటు చేసుకుంటాయి.
ఈ సర్దుబాటు కారణంగానే ప్రారంభ దశలో ఎలాంటి ఇబ్బందీ అనిపించదు. లోపల రక్తనాళాల గోడలు దెబ్బతింటున్నా, గుండె కండరాలు తీవ్రమైన ఒత్తిడికి గురవుతున్నా పైకి ఏమీ తెలియదు. అందుకే వైద్య పరిభాషలో దీనిని 'సైలెంట్ కిల్లర్' అని పిలుస్తారు. ఏళ్ల తరబడి ఎలాంటి లక్షణాలు లేకుండానే అవయవాలను లోపలి నుంచి డ్యామేజ్ చేయడం దీని నైజం.
'ఏమీ కాదులే' అనుకునే చిన్న లక్షణాలే ప్రమాద ఘంటికలు
హై బీపీని గుర్తించడానికి స్పష్టమైన, ప్రత్యేకమైన లక్షణాలు లేకపోయినా, శరీరం పరోక్షంగా కొన్ని సంకేతాలను ఇస్తుంది. ముఖ్యంగా ఉదయం నిద్రలేవగానే తల వెనుక భాగంలో బరువుగా అనిపించడం లేదా తరచుగా తలనొప్పి రావడం ఒక ముఖ్యమైన సంకేతం. చాలామంది దీనిని నిద్రలేమి లేదా పని ఒత్తిడి వల్ల వచ్చిన సాధారణ తలనొప్పిగా భావించి పెయిన్ కిల్లర్స్ వేసుకుని నిర్లక్ష్యం చేస్తుంటారు.
కానీ, రక్తనాళాల్లో ఒత్తిడి విపరీతంగా పెరిగినప్పుడు మెదడుకు వెళ్లే నరాలపై భారం పడి ఈ రకమైన తలనొప్పి వస్తుంది. అలాగే, ఎప్పుడూ లేని విధంగా చిన్న చిన్న పనులకే విపరీతమైన అలసట రావడం, మెట్లు ఎక్కుతున్నప్పుడు లేదా నడుస్తున్నప్పుడు శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది కలగడం కూడా అధిక రక్తపోటుకు సంకేతాలే. గుండె అవసరానికి మించి కష్టపడి రక్తాన్ని పంప్ చేయాల్సి వచ్చినప్పుడు ఈ ఆయాసం వస్తుంది.
కంటి చూపు మందగించడం, తలతిరగడం
హై బీపీ ప్రభావం కేవలం గుండెపైనే కాదు, శరీరంలోని అత్యంత సున్నితమైన అవయవాలపై కూడా పడుతుంది. ముఖ్యంగా కళ్లలోని సూక్ష్మ రక్తనాళాలు అధిక ఒత్తిడిని తట్టుకోలేవు. దీనివల్ల అకస్మాత్తుగా చూపు మసకబారడం, వస్తువులు రెండుగా కనిపించడం లేదా కళ్ల ముందు చీకటి కమ్మినట్లు అనిపించడం వంటివి జరుగుతాయి. దీన్ని 'హైపర్టెన్సివ్ రెటినోపతి' అంటారు.
దీనితో పాటు కారణం లేకుండా తలతిరగడం (డిజ్జీనెస్) కూడా వస్తుంది. మెదడుకు రక్త సరఫరాలో స్వల్ప అంతరాయాలు ఏర్పడినప్పుడు బ్యాలెన్స్ తప్పినట్లు అనిపిస్తుంది. ఈ లక్షణాలను కేవలం వయసు పైబడటం వల్ల వచ్చిన మార్పులుగా పొరబడితే, భవిష్యత్తులో శాశ్వతంగా చూపు కోల్పోయే ప్రమాదం కూడా ఉంటుంది.
ఒత్తిడి వల్లే అనుకుంటే జరిగే పొరపాటు
చాలామంది అకస్మాత్తుగా గుండె వేగంగా కొట్టుకోవడాన్ని (పాల్పిటేషన్స్), ఛాతీలో బరువుగా అనిపించడాన్ని ఆఫీసు టెన్షన్ల వల్లే అనుకుంటారు. కానీ ఇది గుండె కండరాలు మొరపెట్టుకుంటున్న తీరు. రక్తనాళాలు కుంచించుకుపోయి, ఒత్తిడి పెరిగినప్పుడు రక్తాన్ని శరీర భాగాలకు చేర్చడానికి గుండె సాధారణం కంటే రెట్టింపు శక్తిని ఉపయోగించాల్సి వస్తుంది.
దీనివల్ల ఎడమ వైపు ఉండే గుండె గది (లెఫ్ట్ వెంట్రికల్) కండరాలు మందంగా మారుతాయి. ఈ పరిస్థితిని ఇలాగే వదిలేస్తే, కొన్నాళ్లకు గుండె కండరాలు అలసిపోయి, పంపింగ్ సామర్థ్యం తగ్గిపోతుంది. చివరికి ఇది 'హార్ట్ ఫెయిల్యూర్' లేదా తీవ్రమైన గుండెపోటుకు దారి తీస్తుంది. అప్పుడప్పుడు ముక్కు నుంచి రక్తం కారడం కూడా రక్తపోటు ప్రమాదకర స్థాయికి (హైపర్టెన్సివ్ క్రైసిస్) చేరుకుందని చెప్పడానికి ఒక స్పష్టమైన సంకేతం.
ముదిరితే మూత్రపిండాలు, మెదడుపై తీవ్ర ప్రభావం
మన శరీరంలో ఫిల్టర్లలా పనిచేసే మూత్రపిండాలకు కూడా రక్త ప్రసరణ సక్రమంగా జరగాలి. హై బీపీ వల్ల కిడ్నీలకు రక్తాన్ని సరఫరా చేసే నాళాలు దెబ్బతింటాయి. దీనివల్ల కిడ్నీలు శరీరంలోని వ్యర్థాలను సరిగ్గా బయటకు పంపలేవు. క్రమంగా ఇది క్రానిక్ కిడ్నీ డిసీజ్ (CKD) కు దారితీసి, చివరకు డయాలసిస్ అవసరమయ్యే స్థితికి చేరుస్తుంది.
మరోవైపు, మెదడులో రక్తనాళాలు అధిక ఒత్తిడిని తట్టుకోలేక చిట్లిపోతే దాన్ని 'హెమరేజిక్ స్ట్రోక్' అంటారు. లేదా రక్తనాళాల్లో పూడికలు ఏర్పడి మెదడుకు రక్త సరఫరా ఆగిపోతే 'ఇస్కీమిక్ స్ట్రోక్' వస్తుంది. ఈ రెండు పరిస్థితులూ మనిషిని పక్షవాతానికి గురిచేసి జీవితకాలం మంచానికి పరిమితం చేస్తాయి లేదా ప్రాణాలనే బలి తీసుకుంటాయి. ఇవన్నీ ఒక్కరోజులో జరిగేవి కావు, ఏళ్ల తరబడి మనం నిర్లక్ష్యం చేసిన చిన్న చిన్న లక్షణాల తుది ఫలితాలే ఇవి.
ఒకప్పుడు యాభై లేదా అరవై ఏళ్లు దాటిన వారికే బీపీ వస్తుందనే అపోహ ఉండేది. కానీ నేటి అత్యంత పోటీ ప్రపంచంలో, చెడిపోయిన ఆహారపు అలవాట్లు, నిద్రలేమి, తీవ్రమైన మానసిక ఒత్తిడి కారణంగా 25 నుంచి 30 ఏళ్ల యువత కూడా ఈ సైలెంట్ కిల్లర్ బారిన పడుతున్నారు. సరైన శారీరక శ్రమ లేకపోవడం, జంక్ ఫుడ్ ద్వారా శరీరంలోకి చేరుతున్న అదనపు సోడియం (ఉప్పు) రక్తనాళాలను నాశనం చేస్తున్నాయి.
ఇదే పరిస్థితి కొనసాగితే, రాబోయే దశాబ్దంలో యువతలో సంభవించే అకస్మిక మరణాలకు 'హై బీపీ' ప్రధాన కారణం కాబోతోందని వైద్య నిపుణులు స్పష్టంగా హెచ్చరిస్తున్నారు. కేవలం లక్షణాలు కనిపించినప్పుడే కాదు, ఎలాంటి ఇబ్బందీ లేకపోయినా కనీసం ఆరు నెలలకు ఒకసారైనా బ్లడ్ ప్రెషర్ చెక్ చేసుకోవడం ఒక్కటే ఈ ముప్పు నుంచి బయటపడే ఏకైక మార్గం. తలనొప్పి, అలసట వంటి సాధారణ లక్షణాలను తేలికగా తీసుకోకుండా, వెంటనే వైద్యుడిని సంప్రదించి అవసరమైన పరీక్షలు చేయించుకోవడం ద్వారా ఒక నిశ్శబ్ద మరణశాసనాన్ని ముందే అడ్డుకోవచ్చు.
Also Read:
రోజుకు 8 గంటలకు పైగా కూర్చుని పనిచేస్తున్నారా? మీ గుండె, మెదడులో జరిగే మార్పులు ఇవే.. తప్పక తెలుసుకోండిఅలసట, తిమ్మిర్లు వేధిస్తున్నాయా? ఇది Vitamin B12 లోపం కావచ్చు
సహజంగా ఇమ్యూనిటీని పెంచే రోజువారీ అలవాట్లు: సప్లిమెంట్లు లేకుండా ఆరోగ్యంగా ఉండటం ఎలా?
ఊపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ (Lung Cancer) భవిష్యత్ వైద్యం: వ్యాక్సిన్లు, AI, రక్త పరీక్షలు
Pneumonia vs Lung Cancer: ఈ రెండు శ్వాసకోశ సమస్యలకు మధ్య ఉన్న తేడా ఏమిటి?
