అత్యంత చవకైన డ్రోన్లతో ఒక దేశపు విద్యుత్ వ్యవస్థను, మౌలిక సదుపాయాలను ఎలా నాశనం చేయవచ్చో, కోట్లాది మందిని అంధకారంలోకి ఎలా నెట్టవచ్చో ఉక్రెయిన్ యుద్ధం ప్రపంచానికి ఒక భయంకరమైన గుణపాఠం నేర్పుతోంది. రేపు ఏ దేశానికైనా ఎదురుకాగల ఈ అత్యాధునిక మారణహోమం వెనుక ఉన్న భయంకరమైన వాస్తవాలను మీరు కచ్చితంగా తెలుసుకోవాలి!
పొగమంచులో ప్రాణసంకటం.. తెరవెనుక టెన్షన్!
ఈశాన్య ఉక్రెయిన్లోని దట్టమైన పొగమంచు కమ్మిన మైదానం. ఒక వ్యాన్ వెనుక భాగంలో ఆరుబయట చలిలో ఎనర్జీ డ్రింక్స్ తాగుతూ.. స్క్రీన్పై కదులుతున్న ఎరుపు, పసుపు రంగు చుక్కల వైపు రెప్పవాల్చకుండా చూస్తున్నారు నలుగురు సైనికులు. వారి చేతుల్లో ఇంటర్సెప్టర్ డ్రోన్లు (శత్రు డ్రోన్లను గాల్లోనే ఢీకొట్టి పేల్చేసే డ్రోన్లు) ఉన్నాయి.
రష్యా ప్రయోగిస్తున్న అత్యంత ప్రమాదకరమైన 'షాహెద్' డ్రోన్లను కూల్చేయడమే ఆ రాత్రి వారి ఏకైక లక్ష్యం. "ఒక్క షాహెద్ డ్రోన్ను కూల్చడానికి మనం 50 డ్రోన్లను వాడినా తప్పులేదు. ఎందుకంటే ఆ ఒక్క షాహెద్.. అంతకంటే ఎంతో విలువైన లక్ష్యాలను నాశనం చేయగలదు" అని టీవీ న్యూస్ ప్రొడ్యూసర్ స్థాయి నుంచి సైనిక కమాండర్గా మారిన బోరిస్ తన ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు. ఆయనలాంటి వెయ్యికి పైగా బృందాలు ఇప్పుడు అహర్నిశలు ఫ్రంట్లైన్లో ఈ డ్రోన్ వేటలోనే ఉన్నాయి.
ఆకాశంలో మృత్యుఘోష.. 'షాహెద్' విధ్వంసం!
ఇరాన్ రూపొందించిన ఈ చవకైన, సుదూర లక్ష్యాలను ఛేదించే డ్రోన్లు ఉక్రెయిన్ పాలిట అక్షరాలా మృత్యుపాశాలుగా మారాయి. రష్యా నెలకు వేలాది డ్రోన్లను ఉక్రెయిన్పైకి వదులుతోంది. ఈ షాహెద్ డ్రోన్లను రష్యా తన అవసరాలకు తగ్గట్టుగా 'గెరాన్' పేరుతో అప్గ్రేడ్ చేసి.. మెరుగైన నావిగేషన్, శక్తివంతమైన ఇంజిన్లు, పెద్ద వార్హెడ్స్తో ప్రయోగిస్తోంది.
గడిచిన నెలలోనే రష్యా దాదాపు 6,500 డ్రోన్లను ప్రయోగించగా, ఉక్రెయిన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ డేటా ప్రకారం వాటిలో చాలా వరకు కూల్చేశారు. కానీ, మిగిలిన 1,000కి పైగా డ్రోన్లు మాత్రం ఉక్రెయిన్ రక్షణ వలయాన్ని దాటుకుని.. సైనిక స్థావరాలు, నగరాలు, విద్యుత్ కేంద్రాలపై ఊహించని విధ్వంసం సృష్టించాయి. దీనివల్ల లక్షలాది మంది ప్రజలు కరెంటు, హీటింగ్ లేక అల్లాడిపోయారు.
ఈ విపత్తును అడ్డుకునేందుకు.. రష్యా ప్రయోగించే షాహెద్, ఇతర లాంగ్-రేంజ్ డ్రోన్లలో 95 శాతాన్ని గాల్లోనే నిర్వీర్యం చేయాలని ఈ ఫిబ్రవరిలో నూతన రక్షణ మంత్రి మైఖైలో ఫెడోరోవ్ ఒక బృహత్తర లక్ష్యాన్ని నిర్దేశించారు.
గాల్లో క్యాట్ అండ్ మౌస్ గేమ్!
ఉక్రెయిన్ సైనిక స్వచ్ఛంద సంస్థ 'కమ్ బ్యాక్ అలైవ్' సేకరించిన డేటా ప్రకారం ఫిబ్రవరిలో ఇంటర్సెప్షన్ రేటు (కూల్చివేతల రేటు) 85 శాతానికి పైగా నమోదైంది. రష్యా భూతల దాడులు నెమ్మదించిన వేళ, ఉక్రెయిన్ మరో ఏడాది పాటు యుద్ధంలో నిలబడాలంటే గగనతల రక్షణను పటిష్టం చేసుకోవడమే ఏకైక మార్గమని ఫెడోరోవ్ కుండబద్దలు కొట్టారు.
రాయిటర్స్ వార్తా సంస్థ జరిపిన ఇంటర్వ్యూల (12 మంది అధికారులు, తయారీదారులు, సైనికులు) ప్రకారం.. ఈ ఆపరేషన్ నెమ్మదిగా సత్ఫలితాలు ఇస్తోందని, ఈ నెలలో సక్సెస్ రేట్ 90 శాతానికి పెరిగిందని ఫెడోరోవ్ వెల్లడించారు. అయితే ఈ లాంచ్లు, కూల్చివేతల డేటాను రాయిటర్స్ స్వతంత్రంగా ధృవీకరించలేకపోయింది. అటు రష్యా రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ కూడా దీనిపై స్పందించలేదు.
పౌరుల స్థావరాలపై దాడులను రష్యా పదేపదే ఖండిస్తూ, కేవలం ఉక్రెయిన్ మిలిటరీనే టార్గెట్ చేస్తున్నామని చెబుతోంది. మరోవైపు ఉక్రెయిన్ కూడా రష్యాలోని ఎనర్జీ ప్లాంట్లపైకి వేలాది లాంగ్-రేంజ్ డ్రోన్లతో (UAV) దాడులు చేస్తూనే ఉంది. వేలాది ఎయిర్ డిఫెన్స్ జట్లతో కూడిన దేశవ్యాప్త వ్యవస్థను పూర్తిస్థాయిలో నడపడానికి నెలల సమయం పడుతుందని, టెక్నాలజీ రేసులో విజయాలు తాత్కాలికమేనని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
స్పీడ్ పెంచిన రష్యా.. రంగంలోకి జెట్ ఇంజిన్లు!
ఈ సాంకేతిక యుద్ధం క్షణక్షణం మారుతోంది. 2025 తొలినాళ్లలో షాహెద్ను ధ్వంసం చేసిన మొట్టమొదటి ఇంటర్సెప్టర్, కేవలం నాలుగు నెలలకే పనికిరాకుండా పోయింది. ఎందుకంటే రష్యన్లు తమ షాహెద్ డ్రోన్ల వేగాన్ని గంటకు 170 కిలోమీటర్ల నుంచి ఏకంగా 200 కిలోమీటర్లకు అమాంతం పెంచేశారు. టార్గెట్ను అందుకోవాలంటే ఇంటర్సెప్టర్లు మరింత వేగంగా వెళ్లాలి. దీంతో ఉక్రెయిన్ తమ ఇంటర్సెప్టర్ల వేగాన్ని 300 కి.మీ.లకు అప్గ్రేడ్ చేయాల్సి వచ్చిందని 'కమ్ బ్యాక్ అలైవ్' టెక్నాలజీ స్పెషలిస్ట్ తారాస్ టిమోచ్కో తెలిపారు.
ఇప్పుడు పరిస్థితి మరింత దారుణంగా మారింది. రష్యా పంపుతున్న షాహెద్లలో 15-20 శాతం డ్రోన్లు.. సాధారణ ప్రొపెల్లర్లకు బదులుగా జెట్ ఇంజిన్లతో నడుస్తున్నాయి. ఇవి గంటకు ఏకంగా 400 కిలోమీటర్ల కళ్లు చెదిరే వేగంతో దూసుకొస్తున్నాయని ఉక్రెయిన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ సీనియర్ కమాండర్ యూరి చెరెవాషెంకో ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. దీనికి విరుగుడుగా తాము కూడా జెట్-పవర్డ్ ఇంటర్సెప్టర్ డ్రోన్లను అభివృద్ధి చేస్తున్నట్లు మంత్రి ఫెడోరోవ్ తెలిపారు.
వినాశనకారి.. కానీ దాని వెల లక్షల్లోనే!
2022 దండయాత్ర తర్వాత ఉక్రెయిన్ ఆకాశంలో తొలిసారిగా కనిపించిన ఈ ఇరానియన్ షాహెద్ డ్రోన్లు.. చూసేందుకు కోసుగా ఉండే ముక్కు, త్రిభుజాకారపు రెక్కలతో చిన్నపాటి విమానాల్లా ఉంటాయి. వాటి ఇంజిన్ల శబ్దం స్కూటర్లా ఉండటంతో స్థానికులు వాటిని "మోపెడ్స్" అని ముద్దుగా పిలుచుకుంటారు. ఇప్పుడు రష్యా సొంత ఫ్యాక్టరీల్లోనే నెలకు వేలాది డ్రోన్లను ఉత్పత్తి చేస్తోంది. వాటి లాంగ్-రేంజ్ డ్రోన్ల ఫ్లీట్లో ఇవే అత్యధికం.
"ఈ డ్రోన్ల సంఖ్య పెరుగుతున్న కొద్దీ ఉక్రెయిన్ మనుగడకే అతిపెద్ద ముప్పు వాటిల్లుతుంది.. కాబట్టి వాటిని కూల్చివేయడమే అత్యంత ముఖ్యం" అని వాషింగ్టన్కు చెందిన సెంటర్ ఫర్ ఎ న్యూ అమెరికన్ సెక్యూరిటీ (CNAS) థింక్-ట్యాంక్ నిపుణుడు శామ్యూల్ బెండెట్ విశ్లేషించారు. వాషింగ్టన్ సెంటర్ ఫర్ స్ట్రాటజిక్ అండ్ ఇంటర్నేషనల్ స్టడీస్ (CSIS) అంచనాల ప్రకారం ఒక్కో రష్యన్ షాహెద్ తయారీకి 35 వేల డాలర్లు (సుమారు రూ.29 లక్షలు) ఖర్చవుతుంది.
అదే ఉక్రెయిన్ ప్రయోగించే ఇంటర్సెప్టర్ డ్రోన్ కేవలం కొన్ని వేల డాలర్లకే తయారవుతుంది, అత్యంత చవకైన మోడల్స్ 1,500 డాలర్ల లోపే ఉంటాయని తయారీదారులు చెబుతున్నారు. ఇవి 3D ప్రింటెడ్ ప్లాస్టిక్ డోమ్లతో, నాలుగు చిన్న ప్రొపెల్లర్లతో, ఒక పేలుడు ఇటుకను మోసుకెళ్తాయి.
రాడార్ పసిగట్టినా.. వాతావరణం దెబ్బ!
ఉక్రెయిన్ ఇంటర్సెప్టర్ బృందాలకు ఫీల్డ్లో పనిచేయడం అత్యంత నిరాశజనకంగా మారుతోంది. రాడార్లో షాహెద్ కనిపించిన కొద్ది నిమిషాల్లోనే అది తమ రేంజ్ దాటి వెళ్లిపోతుంది. ఆ గ్యాప్లో ఇంటర్సెప్టర్ను దారి మళ్లించి, తమ డ్రోన్ కెమెరా ద్వారా టార్గెట్ను గుర్తించి దానిపైకి దూసుకెళ్లి పేల్చేయాలి.
కానీ టార్గెట్ను గుర్తించడం అనేది వాతావరణంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. "ఒక రాత్రి పది లాంచ్లు వచ్చినా, దట్టమైన పొగమంచు వల్ల ఒక్క షాహెద్ను కూడా మేం కనిపెట్టలేకపోయాం" అని 47 ఏళ్ల కమాండర్ బోరిస్ ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు. ఆయన పూర్తి పేరును మిలిటరీ భద్రతా కారణాల దృష్ట్యా గోప్యంగా ఉంచారు. ఖార్కివ్ ప్రాంతంలో పొగమంచు కమ్మేసిన ఒక చలి రాత్రి, డ్రోన్ కెమెరాలో ఏమీ కనిపించకపోవడంతో ఆ సైనికులు తమ మిషన్ను వదిలేయాల్సి వచ్చింది. దీన్ని అధిగమించేందుకు ఉక్రెయిన్ ఇప్పుడు ఆటోమేటెడ్ డ్రోన్ గైడెన్స్ సిస్టమ్స్పై దృష్టి పెట్టింది.
ఏఐ సవాళ్లు.. ఆకాశంలో రిమోట్ వర్కింగ్!
కొన్నిసార్లు రాత్రుళ్లు ఏకంగా 500కు పైగా డ్రోన్లు దాడులకు వస్తుంటాయి. దీన్ని తక్కువ ఖర్చులో ఎదుర్కోవడానికి ఉక్రెయిన్ ఒక మల్టీ-లేయర్డ్ డిఫెన్స్ సిస్టమ్ను సిద్ధం చేసింది. ఇందులో ఎలక్ట్రానిక్ వార్ఫేర్, ఇంటర్సెప్టర్ డ్రోన్లు, హెవీ మెషిన్ గన్లతో కూడిన పికప్ ట్రక్కులు, హెలికాప్టర్లు, ఫైటర్ జెట్లు ఉన్నాయి. గతంలో ఎదురైన దాడుల పాఠాలతో తాము ఈ షాహెద్ను ఓడించేందుకు బలమైన వ్యూహం రచించామని కమాండర్ చెరెవాషెంకో తెలిపారు.
షాహెద్ నావిగేషన్ను దెబ్బతీసే 'ఎలక్ట్రానిక్ వార్ఫేర్ సిస్టమ్స్' ద్వారా కొన్ని రాత్రుళ్లలో సగం డ్రోన్లను నిర్వీర్యం చేస్తున్నామని ఎయిర్ ఫోర్స్ ప్రతినిధి కల్నల్ యూరి ఇగ్నాట్ తెలిపారు. ఒకప్పుడు 25 శాతంగా ఉన్న ఇంటర్సెప్టర్ల సక్సెస్ రేటు ఇప్పుడు 40 శాతానికి చేరిందని చెరెవాషెంకో పేర్కొన్నారు. ఇక ప్రతి F-16 ఫైటర్ జెట్ రాత్రికి 10 షాహెద్లను కూల్చేస్తోందని ఇగ్నాట్ తెలిపారు.
కానీ రష్యా కూడా ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) ఉపయోగించి కొత్త రూట్లలో డ్రోన్లను పంపుతోంది. జామింగ్ను తట్టుకునేందుకు 120 కిలోమీటర్ల పరిధిలో డ్రోన్లు ఒకదానికొకటి సిగ్నల్స్ పంపుకునేలా "మెష్ నెట్వర్క్స్" ఉపయోగిస్తోంది. వీటన్నింటికీ చెక్ పెట్టేందుకు ఉక్రెయిన్ "రిమోట్ వర్కింగ్"ను రంగంలోకి దించింది. మైదానంలో సిబ్బంది కేవలం డ్రోన్లను సెట్ చేస్తే.. ఎక్కడో దూరంగా ఉన్న టాప్ పైలట్లు ఇంటర్నెట్ ద్వారా వర్చువల్గా వీడియో ఫీడ్స్ మారుస్తూ ఈ ఇంటర్సెప్టర్ డ్రోన్లను నడుపుతున్నారు.
యుద్ధం అంటే ఒకప్పుడు బార్డర్లో సైనికులు ఎదురుపడి తుపాకులతో కాల్చుకోవడం. కానీ ఇప్పుడు ఈ ఆధునిక ఆధిపత్య పోరు పూర్తిగా ఆకాశంలోకి, ఏఐ (AI) చేతుల్లోకి వెళ్లిపోయింది! ఒక వైపు వీడియో గేమ్లా ఇంటర్నెట్ ద్వారా రిమోట్ కంట్రోల్స్ పట్టుకుని డ్రోన్లను నడుపుతున్న పైలట్లు.. మరోవైపు వందల కిలోమీటర్ల మేర డేటాను పంచుకునే ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ నెట్వర్క్లు. మనిషి ప్రాణాల కన్నా, టెక్నాలజీనే ప్రధాన ఆయుధంగా మారుతున్న ఈ వ్యూహాలు భవిష్యత్తులో యుద్ధ స్వరూపాన్నే సమూలంగా మార్చేయబోతున్నాయి. రేపటి యుద్ధాల్లో గెలుపు అనేది సైన్యం బలం మీద కాదు.. ఆటోమేషన్ సాఫ్ట్వేర్ల మీద ఆధారపడి ఉంటుందని ఈ "షాహెద్ వర్సెస్ ఇంటర్సెప్టర్" వార్ నిరూపిస్తోంది!
