గతాన్ని మర్చిపోవాలని ఎంత ప్రయత్నించినా.. ఆ భయంకరమైన జ్ఞాపకం ప్రతిరోజూ కళ్ల ముందు కదులుతూనే ఉంటే? ఊహించడానికే భయంగా ఉండే ఈ నరకాన్ని లక్షలాది మంది రోజూ అనుభవిస్తున్నారు. వైద్య పరిభాషలో దీనినే పీటీఎస్డీ (PTSD - పోస్ట్ ట్రామాటిక్ స్ట్రెస్ డిజార్డర్) అంటారు. ఘోరమైన ప్రమాదాలు, ప్రకృతి విపత్తులు లేదా చిన్నతనంలో ఎదుర్కొన్న తీవ్రమైన వేధింపులకు గురైన వారి మెదడు ఆ చీకటి జ్ఞాపకాల్లోనే చిక్కుకుపోతుంది. అయితే, ఇలాంటి మానసిక నరకం నుంచి బాధితులను బయటకు తీసుకురావడానికి వైద్య శాస్త్రంలో ఒక సరికొత్త థెరపీ అందుబాటులోకి రాబోతోంది. కేవలం మాటలకే పరిమితం కాకుండా, ఆధునిక సాంకేతికతతో మెదడును రీ-వైరింగ్ చేసే ఈ కొత్త విధానం ఇప్పుడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా సంచలనం సృష్టిస్తోంది.
సాధారణ భయానికి, పీటీఎస్డీకి ఉన్న తేడా ఇదే
పీటీఎస్డీ అంటే సాధారణ భయం లేదా ఆందోళన కాదు. అది మెదడులో ఏర్పడే ఒక లోతైన మానసిక గాయం. ఒక భయంకరమైన సంఘటన జరిగినప్పుడు, మన మెదడులోని ‘అమిగ్డాలా’ అనే భాగం ఆ క్షణాన్ని ఒక అత్యవసర ప్రమాద హెచ్చరికగా శాశ్వతంగా రికార్డ్ చేసుకుంటుంది.
ఏళ్లు గడుస్తున్నా, ఆ సంఘటనకు సంబంధించిన చిన్న శబ్దం వినిపించినా లేదా వాసన తగిలినా.. బాధితులు మళ్లీ అదే స్థాయిలో భయాన్ని, గుండెదడను అనుభవిస్తారు. ఇది వారి ఉద్యోగ, వ్యక్తిగత జీవితాలను తీవ్రంగా దెబ్బతీస్తుంది. నిద్రలేమి, పీడకలలు, ఎప్పుడూ ఏదో కీడు జరుగుతుందనే ఆందోళన వీరిని నిశ్శబ్దంగా కుంగదీస్తాయి. ఒక విధంగా చెప్పాలంటే, వీరు గడిచిపోయిన గతాన్ని వర్తమానంలో జీవిస్తూ ప్రతిక్షణం నరకం అనుభవిస్తుంటారు.
పాత చికిత్సా విధానాల్లో ఉన్న పరిమితులు
దశాబ్దాలుగా పీటీఎస్డీకి చికిత్సగా కౌన్సెలింగ్, కాగ్నిటివ్ బిహేవియరల్ థెరపీ (CBT), మరియు యాంటీ-డిప్రెసెంట్ మందులను వాడుతున్నారు. అయితే, ఈ పద్ధతులు అందరిపై ఒకేలా పనిచేయవు. బాధితులు తమకు జరిగిన ఘోరాన్ని పదే పదే థెరపిస్ట్కు వివరించడం కూడా ఎంతో బాధాకరమైన ప్రక్రియ.
ఆ పాత జ్ఞాపకాలను తవ్వుకోవడం మరింత నరకంగా మారి, చాలామంది ఈ బాధను భరించలేక మధ్యలోనే చికిత్సను ఆపేస్తుంటారు. సుదీర్ఘకాలం పాటు సాగే ఈ చికిత్సలు బాధితుల సహనాన్ని పరీక్షిస్తాయి. ఇక్కడే ఆధునిక వైద్యం ఒక మెరుగైన, వేగవంతమైన ప్రత్యామ్నాయాన్ని వెతికి పట్టుకుంది.
ఆశాకిరణంగా మారుతున్న సరికొత్త థెరపీ
తాజాగా మానసిక శాస్త్రవేత్తలు 'వర్చువల్ రియాలిటీ ఎక్స్పోజర్ థెరపీ' (VRET) తో పాటు మెమరీ రీకన్సాలిడేషన్ అనే సరికొత్త టెక్నిక్ను జోడించి అద్భుతమైన ఫలితాలను సాధిస్తున్నారు. ఈ అత్యాధునిక థెరపీలో బాధితులను వర్చువల్ రియాలిటీ హెడ్సెట్ల ద్వారా అత్యంత సురక్షితమైన క్లినికల్ వాతావరణంలో ఉంచుతారు. వారి భయాలకు సంబంధించిన దృశ్యాలను లేదా శబ్దాలను నెమ్మదిగా, నియంత్రిత పద్ధతిలో పరిచయం చేస్తారు.
ఈ సమయంలో వారి కంటి కదలికలను ఒక ప్రత్యేకమైన పద్ధతిలో నియంత్రిస్తూ, ఆ భయంకరమైన జ్ఞాపకానికి మరియు వారి ప్రస్తుత భావోద్వేగాలకు మధ్య ఉన్న లింక్ను కట్ చేస్తారు. అంటే, భవిష్యత్తులో ఆ సంఘటన గుర్తుకొచ్చినా దానివల్ల కలిగే భయం లేదా తీవ్రమైన బాధ మెదడుకు చేరకుండా దారి మళ్లిస్తారు. ఇది ఒక కంప్యూటర్లోని వైరస్ ఫైల్ను శాశ్వతంగా డిలీట్ చేసి, కొత్త ప్రోగ్రామ్ను ఇన్స్టాల్ చేసినంత ప్రభావవంతంగా పనిచేస్తుంది.
నిపుణులు ఏమంటున్నారు? ఈ మార్పు ఎందుకు ముఖ్యం?
మానసిక ఆరోగ్య నిపుణులు ఈ కొత్త థెరపీని ఒక 'గేమ్ ఛేంజర్' గా అభివర్ణిస్తున్నారు. పాత పద్ధతుల్లో నెలలు లేదా ఏళ్ల తరబడి పట్టే చికిత్స, ఈ కొత్త విధానం ద్వారా కేవలం కొన్ని వారాల్లోనే సానుకూల ఫలితాలను ఇస్తోందని తాజా క్లినికల్ ట్రయల్స్ స్పష్టం చేస్తున్నాయి. మెదడులోని నరాల అనుసంధానాన్ని మార్చే 'న్యూరోప్లాస్టిసిటీ' అనే సైంటిఫిక్ సిద్ధాంతం ఆధారంగా ఈ చికిత్స పనిచేస్తుంది కాబట్టి, భవిష్యత్తులో పీటీఎస్డీని పూర్తిగా నయం చేసే అవకాశాలు మెండుగా ఉన్నాయని పరిశోధకులు ధీమా వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
ఇది కేవలం సైనికులకు మాత్రమే కాదు, రోడ్డు ప్రమాదాల బారిన పడిన సామాన్యులకు, గృహహింస బాధితులకు ఎంతో ఉపశమనం కలిగించే వార్త. ఎవరితోనూ పంచుకోలేని భయాలను, థెరపిస్ట్కు కూడా పూర్తిగా వివరించలేని తీవ్రమైన గాయాలను ఈ వర్చువల్ రియాలిటీ విధానం ద్వారా సులభంగా నయం చేయవచ్చని వైద్యులు చెబుతున్నారు.
భవిష్యత్తు వైపు అడుగులు
టెక్నాలజీ కేవలం వినోదానికే కాదు, ప్రాణాలను మరియు మనసులను కాపాడటానికి కూడా ఉపయోగపడుతుందని ఈ సరికొత్త థెరపీ నిరూపిస్తోంది. ప్రస్తుతం ముందస్తు దశలో మరియు ఎంపిక చేసిన ఆసుపత్రుల్లో మాత్రమే ఉన్న ఈ విధానం, రాబోయే కొన్నేళ్లలో సాధారణ మానసిక వైద్య క్లినిక్స్లో కూడా అందుబాటులోకి వచ్చే అవకాశం ఉంది. మానసిక గాయాలతో చీకటి గదుల్లో బతుకుతున్న లక్షలాది మందికి ఈ కొత్త వైద్య విధానం ఒక ఆశాకిరణం లాంటిది. భయం తాలూకు బానిసత్వం నుంచి విముక్తి పొంది, మళ్లీ సాధారణ జీవితాన్ని ఆనందంగా ఆస్వాదించే రోజులు పీటీఎస్డీ బాధితులకు ఇక ఎంతో దూరంలో లేవు.
Also Read:
నిద్రలేమికి, డిప్రెషన్ కు లింక్ ఇదే! శాస్త్రవేత్తలు చెప్పే షాకింగ్ నిజాలువేసవిలో మామిడి పండ్లు తింటే ఒంట్లో వేడి చేస్తుందా? నిపుణులు చెబుతున్న అసలు నిజాలు
సైలెంట్ కిల్లర్గా ఊబకాయం: డేంజర్ జోన్లో మన పిల్లలు!
Uric Acid Symptoms: యూరిక్ యాసిడ్ లక్షణాలు, నివారణ
Fat Loss Tips: బరువు తగ్గాలంటే భోజన సమయాలివే
