కిడ్నీలు మన శరీరంలో నిరంతరం పనిచేసే అత్యంత కీలకమైన అవయవాలు. అయితే, అవి ప్రమాదంలో ఉన్నప్పుడు వెంటనే ఎలాంటి నొప్పులూ లేదా భయంకరమైన లక్షణాలూ బయటపడవు. లోపల డ్యామేజ్ సగానికి పైగా జరిగే వరకు చాలా మందికి ఈ విషయం ఏమాత్రం తెలియదు. అందుకే కిడ్నీల పనితీరు మందగించినప్పుడు శరీరం ఇచ్చే కొన్ని సూక్ష్మమైన హెచ్చరికలను ముందే గుర్తించడం ప్రాణాపాయం నుంచి బయటపడేందుకు ఏకైక మార్గం. శరీరంలో మౌనంగా జరిగే ఆ ప్రమాద ఘంటికలు ఏమిటో, వాటిని ఎందుకు నిర్లక్ష్యం చేయకూడదో ఇప్పుడు వివరంగా తెలుసుకుందాం.
[FEATURED_IMAGE]శరీరంలో సైలెంట్ ఫిల్టర్స్
మన శరీరంలో ఎప్పటికప్పుడు తయారయ్యే వ్యర్థాలను, విషతుల్యాలను మూత్రం ద్వారా బయటకు పంపే ప్రధాన బాధ్యత కిడ్నీలదే. రోజుకు సుమారు రెండు వందల లీటర్ల రక్తాన్ని వడపోసి, అందులో ఉన్న మలినాలను వేరుచేస్తాయి. ఇంతటి కీలకమైన ప్రక్రియ ఎలాంటి ఆటంకం లేకుండా నిశ్శబ్దంగా జరిగిపోతుంటుంది. అందుకే కిడ్నీలను శరీరపు సైలెంట్ ఫిల్టర్స్ అని పిలుస్తారు.
కానీ ఆధునిక జీవనశైలి, తప్పు ఆహారపు అలవాట్ల కారణంగా కిడ్నీలపై భారం విపరీతంగా పెరుగుతోంది. కిడ్నీలు తమ పనితీరును నెమ్మదిగా కోల్పోతున్నప్పుడు, శరీరంలో వ్యర్థాలు పేరుకుపోవడం మొదలవుతుంది. ఈ దశలోనే శరీరం కొన్ని సంకేతాలను ఇస్తుంది. ఆ సంకేతాలను మనం రోజువారీ అలసట లేదా వాతావరణ మార్పుల వల్ల వచ్చిన చిన్న సమస్యలుగా కొట్టిపారేస్తుంటాం.
మూత్ర విసర్జనలో వచ్చే మార్పులే తొలి హెచ్చరిక
కిడ్నీల పనితీరులో లోపం తలెత్తినప్పుడు మొదటగా కనిపించే స్పష్టమైన మార్పు మూత్ర విసర్జనలో వస్తుంది. రాత్రిపూట సాధారణం కంటే ఎక్కువ సార్లు మూత్రానికి వెళ్లాల్సి రావడం ఒక ప్రధాన లక్షణం. కిడ్నీలలోని ఫిల్టర్లు దెబ్బతిన్నప్పుడు, మూత్రాన్ని కేంద్రీకరించే సామర్థ్యం తగ్గుతుంది. దీనివల్ల పదే పదే మూత్రం వస్తున్నట్లు అనిపిస్తుంది.
అలాగే మూత్రం విసర్జించేటప్పుడు నురగ రావడం మరో ముఖ్యమైన ముందస్తు సూచన. మూత్రంలో ప్రోటీన్ లీక్ అవుతుండటం వల్ల ఇలా నురగ వస్తుంది. కిడ్నీ ఫిల్టర్లు దెబ్బతిన్నప్పుడు శరీరానికి అవసరమైన ప్రోటీన్లు మూత్రం ద్వారా బయటకు పోతాయి. ముఖ్యంగా ఆల్బుమిన్ అనే ప్రోటీన్ బయటకు వెళ్లడం వల్ల గుడ్లసొనను గిలకొట్టినప్పుడు వచ్చే తరహా నురగ మూత్రంలో కనిపిస్తుంది. కొందరిలో మూత్రం రంగు మారడం, అరుదుగా రక్తం పడటం వంటివి కూడా కిడ్నీ సమస్యలకు సంకేతాలే.
కారణం లేని అలసట, నీరసం
సాధారణంగా మనం ఎక్కువగా పనిచేసినప్పుడు లేదా సరైన నిద్ర లేనప్పుడు అలసిపోతాం. కానీ విశ్రాంతి తీసుకున్న తర్వాత కూడా విపరీతమైన అలసట, నీరసం వేధిస్తుంటే మాత్రం అది కిడ్నీల వైఫల్యానికి సంకేతం కావచ్చు. కిడ్నీల పని కేవలం రక్తాన్ని వడపోయడమే కాదు, అవి ఎరిత్రోపోయిటిన్ (EPO) అనే ముఖ్యమైన హార్మోన్ను కూడా ఉత్పత్తి చేస్తాయి.
ఈ హార్మోన్ ఎర్ర రక్త కణాల ఉత్పత్తికి అత్యంత అవసరం. కిడ్నీలు వ్యాధి బారిన పడినప్పుడు ఈ హార్మోన్ ఉత్పత్తి పడిపోతుంది. ఫలితంగా శరీరంలో ఎర్ర రక్త కణాల సంఖ్య తగ్గి, రక్తహీనత (ఎనీమియా) వస్తుంది. మెదడుకు, కండరాలకు తగినంత ఆక్సిజన్ అందకపోవడం వల్లే ఇలా ఎప్పుడూ లేని విధంగా విపరీతమైన నీరసం ఆవహిస్తుంది. దీనిని సాధారణ అలసటగా భావించి వదిలేయడం వల్ల ముప్పు మరింత పెరుగుతుంది.
కాళ్లు, ముఖం, కళ్ల చుట్టూ వాపులు
మన శరీరంలో సోడియం (ఉప్పు) స్థాయిలను నియంత్రించడంలో కిడ్నీలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. వాటి పనితీరు మందగించినప్పుడు సోడియంను బయటకు పంపే ప్రక్రియ దెబ్బతింటుంది. దీంతో శరీరంలో అదనపు నీరు నిలిచిపోతుంది. దీనినే వైద్య పరిభాషలో ఎడెమా అంటారు.
ఈ అదనపు నీరు కారణంగా కాళ్లు, చీలమండలు, పాదాలలో విపరీతమైన వాపులు వస్తాయి. అలాగే ఉదయం నిద్రలేవగానే కళ్ల చుట్టూ ఉబ్బినట్లుగా ఉండటం (పఫీ ఐస్) కూడా కిడ్నీల్లోంచి ప్రోటీన్ లీక్ అవుతోందనడానికి ఒక ముఖ్యమైన సంకేతం. కణజాలాల్లో ద్రవాలు పేరుకుపోవడం వల్లే ఇలాంటి వాపులు కనిపిస్తాయి. ఇవి కొన్ని రోజుల పాటు అలాగే కొనసాగితే ఏమాత్రం నిర్లక్ష్యం చేయకుండా పరీక్షలు చేయించుకోవడం అవసరం.
చర్మంపై విపరీతమైన దురదలు, పగుళ్లు
కిడ్నీల సమస్యలను చర్మ సమస్యలుగా పొరబడే సందర్భాలు చాలా ఉన్నాయి. రక్తంలోంచి మలినాలను, అదనపు ఖనిజాలను కిడ్నీలు తొలగించలేకపోయినప్పుడు, ఆ విషతుల్యాలు రక్తంలోనే పేరుకుపోతాయి. దీనివల్ల చర్మం తీవ్రంగా ఎండిపోయినట్లుగా మారిపోయి విపరీతమైన దురదలు వస్తాయి.
రక్తంలో ఫాస్పరస్ స్థాయిలు పెరిగిపోవడం వల్ల ఈ తరహా దురదలు వస్తుంటాయి. ఎంతో ఖరీదైన మాయిశ్చరైజర్లు రాసినా, చర్మవ్యాధుల నిపుణులను సంప్రదించినా ఈ దురదలు తగ్గవు. ఎందుకంటే సమస్య ఉన్నది చర్మం పైన కాదు, లోపల ఉన్న కిడ్నీల పనితీరులో. ఈ విషయాన్ని చాలా ఆలస్యంగా గ్రహిస్తుంటారు.
కొద్దిపాటి శ్రమకే శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది
మెట్లు ఎక్కినప్పుడు లేదా కాస్త వేగంగా నడిచినప్పుడు ఆయాసం రావడం అనేది గుండె లేదా ఊపిరితిత్తుల సమస్యగా చాలామంది భావిస్తారు. కానీ కిడ్నీల పనితీరు క్షీణించినప్పుడు కూడా ఇలాంటి పరిస్థితి ఎదురవుతుంది. దీనికి రెండు ప్రధాన కారణాలు ఉన్నాయి.
మొదటిది, శరీరం నుంచి బయటకు వెళ్లలేక నిలిచిపోయిన అదనపు ద్రవాలు క్రమంగా ఊపిరితిత్తులలోకి చేరుకుంటాయి. దీనివల్ల శ్వాస తీసుకోవడం కష్టంగా మారుతుంది. రెండవది, కిడ్నీల సమస్య వల్ల వచ్చిన రక్తహీనత కారణంగా శరీరానికి తగినంత ఆక్సిజన్ అందక ఆయాసం వస్తుంది. నిద్రపోతున్నప్పుడు కూడా శ్వాస తీసుకోవడం ఇబ్బందిగా అనిపిస్తే వెంటనే అప్రమత్తం కావాలి.
నోటి నుంచి దుర్వాసన, ఆహారం రుచించకపోవడం
రక్తంలో యూరియా స్థాయిలు విపరీతంగా పెరిగిపోయినప్పుడు (యురేమియా), అది నోటి రుచిని పూర్తిగా మార్చేస్తుంది. తినే ఆహారం లోహపు రుచి (మెటాలిక్ టేస్ట్) రావడం, మాంసాహారం తినాలనిపించకపోవడం వంటివి జరుగుతాయి. అలాగే శ్వాసలో అమ్మోనియా లాంటి ఘాటైన వాసన వస్తుంది.
శరీరంలో పేరుకుపోయిన విషతుల్యాల వల్ల వికారం, వాంతులు కూడా తరచుగా ఇబ్బంది పెడుతుంటాయి. దీనివల్ల రోగి క్రమంగా ఆహారం తీసుకోవడం తగ్గించేస్తాడు. ఫలితంగా వేగంగా బరువు కోల్పోవడం, తీవ్రమైన బలహీనత వంటివి వస్తాయి. గ్యాస్ట్రిక్ సమస్యగా భావించి యాంటాసిడ్లు వాడుతూ కాలయాపన చేయడం వల్ల కిడ్నీలు పూర్తిగా డ్యామేజ్ అయ్యే ప్రమాదం ఉంది.
ఎవరికి ముప్పు ఎక్కువ? ఈ విషయాలు ఎందుకు తెలుసుకోవాలి?
ప్రతి ఒక్కరూ కిడ్నీల ఆరోగ్యం గురించి ఎందుకు కనీస అవగాహన కలిగి ఉండాలంటే, ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రతి పది మందిలో ఒకరు కిడ్నీ సంబంధిత వ్యాధులతో బాధపడుతున్నారు. ఒకసారి కిడ్నీలు పూర్తిగా పాడైతే డయాలసిస్ లేదా కిడ్నీ మార్పిడి తప్ప వేరే ప్రత్యామ్నాయం ఉండదు. ఇవి ఆర్థికంగానే కాకుండా, మానసికంగా, శారీరకంగా రోగిని, వారి కుటుంబాన్ని తీవ్రంగా కుంగదీస్తాయి.
ముఖ్యంగా దీర్ఘకాలికంగా మధుమేహం (డయాబెటిస్), అధిక రక్తపోటు (హై బీపీ) ఉన్నవారికి కిడ్నీలు పాడయ్యే ప్రమాదం అత్యధికంగా ఉంటుంది. రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలు అదుపులో లేకపోవడం వల్ల కిడ్నీలలోని సూక్ష్మ రక్తనాళాలు దెబ్బతింటాయి. అలాగే బీపీ ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు ఆ ఒత్తిడికి కిడ్నీ ఫిల్టర్లు నాశనమవుతాయి. కుటుంబంలో కిడ్నీ వ్యాధుల చరిత్ర ఉన్నవారు, స్థూలకాయులు, గుండె సంబంధిత వ్యాధులు ఉన్నవారు మరింత జాగ్రత్తగా ఉండాలి.
కిడ్నీ వ్యాధి అనేది ఒక రాత్రిలో వచ్చే సమస్య కాదు. అది ఏళ్ల తరబడి నిశ్శబ్దంగా పెరుగుతూ వస్తుంది. పెయిన్ కిల్లర్లను ఇష్టమొచ్చినట్లు వాడటం, నీళ్లు తక్కువగా తాగడం, ప్రాసెస్ చేసిన ఆహారాలు ఎక్కువగా తినడం వల్ల మన చేతులతో మనమే కిడ్నీలను నాశనం చేసుకుంటున్నాం.
ఆరోగ్యం పట్ల రియాక్టివ్ అప్రోచ్ (జబ్బు వచ్చాక ఆసుపత్రికి వెళ్లడం) కాకుండా ప్రో-యాక్టివ్ అప్రోచ్ (జబ్బు రాకముందే జాగ్రత్త పడటం) అలవర్చుకోవాల్సిన సమయం ఇది. ఏడాదికి ఒక్కసారైనా సింపుల్ కంప్లీట్ బ్లడ్ పిక్చర్ (CBP), సీరమ్ క్రియాటినిన్, మూత్ర పరీక్ష చేయించుకోవడం వల్ల వేలాది రూపాయల ఖర్చును, ప్రాణాపాయాన్ని ముందే అడ్డుకోవచ్చు. పైన పేర్కొన్న లక్షణాలలో ఏవి తరచుగా కనిపించినా సొంత వైద్యం చేసుకోకుండా నెఫ్రాలజిస్టును సంప్రదించడం అత్యుత్తమం. చిన్న జాగ్రత్తే రేపటి మీ ఆయుష్షును పెంచుతుంది.
Also Read:
రోజుకు ఎన్ని అడుగులు? సగటున ప్రజలు ఎంత నడుస్తారు? | How Many Steps Per Day?ఆరోగ్యం కోసం నడక లేదా పరుగు: ఏది ఉత్తమం? | Walking vs. Running: Which is Better for Health?
శరీరాన్ని టోన్ చేయడానికి 10 ఉత్తమ వ్యాయామాలు | 10 Best Exercises to Tone Your Body
బరువు తగ్గడానికి 6-6-6 వాకింగ్ వర్కౌట్: సులభమైన మార్గం!
రక్తహీనత: లక్షణాలు, కారణాలు మరియు సమర్థవంతమైన చికిత్సలు | Anemia
