ఒకప్పుడు డబ్బులు కావాలంటే ఏటీఎం సెంటర్ ఎక్కడుందో వెతుక్కుంటూ వెళ్లేవాళ్లం. జేబులో క్యాష్ లేకపోతే అడుగు తీసి అడుగు వేయలేని పరిస్థితి. కానీ ఇప్పుడు సీన్ మారింది. కోటి రూపాయల బిజినెస్ అయినా, రూపాయి చాక్లెట్ అయినా.. జేబులో స్మార్ట్ ఫోన్, అందులో స్కానర్ ఉంటే చాలు. చిల్లర కోసం చిరాకు లేదు, దొంగిలిస్తారన్న భయం లేదు. సరిగ్గా ఈ 'డిజిటల్ విప్లవం' వల్లే.. ఒకప్పుడు మనకు బ్యాంకింగ్ సేవలను అందించిన ఏటీఎంలు (ATMs) ఇప్పుడు కనుమరుగవుతున్నాయి. అవును, మీరు విన్నది నిజమే. దేశవ్యాప్తంగా బ్యాంకులు వేల సంఖ్యలో ఏటీఎంలను మూసివేస్తున్నాయని స్వయంగా రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) వెల్లడించింది.
దేశంలో డిజిటల్ చెల్లింపులు, ముఖ్యంగా యూనిఫైడ్ పేమెంట్స్ ఇంటర్ఫేస్ (UPI) వాడకం పెరిగాక నగదు వినియోగం భారీగా పడిపోయింది. చిన్న చిన్న లావాదేవీల నుంచి పెద్ద మొత్తాల వరకు అంతా ఆన్లైన్లోనే జరుగుతోంది. దీంతో ఏటీఎంల నిర్వహణ బ్యాంకులకు భారంగా మారింది. ఆర్బీఐ తాజా గణాంకాల ప్రకారం.. 2024 మార్చి నాటికి దేశంలో 2,53,417 ఏటీఎంలు ఉండగా, 2025 మార్చి 31 నాటికి ఆ సంఖ్య 2,51,057కు పడిపోయింది. అంటే కేవలం ఏడాది వ్యవధిలోనే దాదాపు 2,360 ఏటీఎంలకు బ్యాంకులు తాళం వేశాయి. ఇందులో ప్రైవేట్ బ్యాంకులు, ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకులు అనే తేడా లేదు. ప్రైవేట్ బ్యాంకుల ఏటీఎంలు 79 వేల నుంచి 77 వేలకు తగ్గితే, ప్రభుత్వ బ్యాంకుల ఏటీఎంలు 1.34 లక్షల నుంచి 1.33 లక్షలకు తగ్గిపోయాయి.
ఇక్కడో ఆసక్తికరమైన విషయం ఏంటంటే.. బ్యాంకులు తమ ఏటీఎంలను తగ్గిస్తుంటే, ప్రైవేట్ కంపెనీలు నిర్వహించే 'వైట్ లేబుల్ ఏటీఎంలు' (White Label ATMs) మాత్రం పెరుగుతున్నాయి. టాటా ఇండిక్యాష్, ఇండియా వన్ వంటి ప్రైవేట్ ఏటీఎంల సంఖ్య ఏడాది కాలంలో 1,600 మేర పెరిగి 36,216కు చేరింది. మరోవైపు దేశంలో కొత్త బ్యాంకు బ్రాంచీల సంఖ్య కూడా 2.8 శాతం పెరిగింది. సాధారణంగా బ్రాంచీలు పెరిగితే ఏటీఎంలు కూడా పెరగాలి. కానీ అందుకు భిన్నంగా ఏటీఎంలు మూతపడుతున్నాయంటే.. జనం క్యాష్ విత్ డ్రా చేసుకోవడం ఎంతలా తగ్గించేశారో అర్థం చేసుకోవచ్చు. ఇదంతా డిజిటల్ ఇండియా ప్రభామేనని, భవిష్యత్తులో ఏటీఎంలు కేవలం రైల్వే స్టేషన్లు, బస్టాండ్లకే పరిమితమైనా ఆశ్చర్యం లేదని బ్యాంకింగ్ నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు.
బాటమ్ లైన్..
టెక్నాలజీ మారుతున్న కొద్దీ పాత పద్ధతులు కనుమరుగు కావడం సహజం. ఏటీఎంల తగ్గింపు దానికి నిదర్శనం.
ఖర్చు తగ్గించుకోవడం: ఏటీఎంలో ఏసీ, కరెంట్, సెక్యూరిటీ గార్డ్, క్యాష్ లోడింగ్ చార్జీలు.. ఇవన్నీ బ్యాంకులకు తడిసి మోపెడవుతున్నాయి. జనం యూపీఐకి మారాక, వాడని ఏటీఎంలను తీసేయడం బ్యాంకులకు లాభదాయకమే.
రూరల్ ఫోకస్: బ్యాంకులు ఏటీఎంలను తగ్గిస్తున్నా, వైట్ లేబుల్ ఏటీఎంలు పెరగడం గమనించాలి. అంటే గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఇంకా నగదు అవసరం ఉందన్నమాట.
భవిష్యత్తు: రాబోయే రోజుల్లో 'క్యాష్లెస్ ఎకానమీ' వైపు భారత్ వేగంగా వెళ్తోంది. జేబులో పర్సు లేకపోయినా బతికేయొచ్చు అనే భరోసాను యూపీఐ ఇచ్చింది.
